Alcohol en de Koran: Goddelijke opdracht of reactie op weigeren te matigen?

Was het alcoholverbod in de Koran een goddelijke opdracht, of was het een reactie op moslims die weigerden zich te matigen?

De manier waarop de Koran met alcohol omgaat, heeft mij altijd gefascineerd.

In de vroege islam was alcoholgebruik een diepgewortelde gewoonte. Een onmiddellijk totaalverbod zou waarschijnlijk weinig effect hebben gehad. Daarom verliep de ontwikkeling stap voor stap.

Eerst wees de Koran erop dat alcohol niet alleen voordelen had, maar ook nadelen. Daarna volgde de opdracht om niet onder invloed aan het gebed deel te nemen. Pas later kwam het algemene alcoholverbod.

Aannemelijke interpretatie

Naar mijn mening vertelt die volgorde een verhaal. Kennelijk waren de eerste maatregelen niet voldoende om het alcoholgebruik terug te dringen. Anders zou een totaalverbod nauwelijks nodig zijn geweest. Dat is uiteraard mijn interpretatie, maar ik vind haar aannemelijk.

Dat een verbod niet automatisch tot naleving leidt, zien we ook vandaag nog. Zelfs in het huidige Saoedi-Arabië, waar alcohol officieel verboden is, bestaat al tientallen jaren een omvangrijke illegale handel en zijn er aanwijzingen dat ook delen van de elite zich niet aan het verbod houden.

Hoe diep zo’n religieus verbod kan doorwerken, zag ik ooit van dichtbij. Ik werkte in een groot hotel aan de Dam in Amsterdam. Na een receptie pakte mijn Marokkaanse collega Said een glas waarvan hij dacht dat het sinaasappelsap was. Het bleek een screwdriver te zijn: sinaasappelsap met wodka. Hij raakte volledig in paniek, probeerde de drank uit te spugen en spoelde steeds opnieuw zijn mond. Hij was ervan overtuigd dat hij een zware zonde had begaan.

Dagelijkse praktijk

Ik ga niet beweren dat de Koran onvolmaakt is. Wel dat de menselijke natuur haar beperkingen kent.

Vrijwel iedere religie kent het verschil tussen de ideale leer en de dagelijkse praktijk. Wetten alleen veranderen de mens niet vanzelf.

Was het algemene alcoholverbod uiteindelijk een goddelijke regel?

Of was het een antwoord op een hardnekkig maatschappelijk probleem? Zoiets als:

„A khouti! Broeders, dit loopt uit de hand. We trekken de stekker eruit!”

Misschien is het antwoord minder belangrijk dan de vraag.

Reacties