Amerika-deskundige Olav van Zijl: ‘Amerikaanse institutionele vangrails zijn buigzaam en taai​’

Het word​t tijd voor Trump om een nieuwe tekstschrijver in te huren, want met zijn dagelijkse fabeltjes jaagt hij zelfs zijn meest naïeve volgelingen weg. Hij blijft maar doorzagen over die zogenaamde verkiezingsfraude van 2020​.

Zijn beweringen over kiezersbedrog zijn uit de lucht gegrepen onzinverhalen, maar toch stond hij vorige week weer op het podium. Tegen het decor van de East Room in het Witte Huis bleek het immense circus inhoudelijk een lege huls. Achter de bombastische woorden ging, voor de aandachtige toeschouwer, een zwakke en angstige bejaarde schuil.

Trump is namelijk als de dood voor ​de gevolgen als de Democraten in november het Huis van Afgevaardigden en misschien zelfs de Senaat heroveren. Hij ​heeft dit zelf hardop uitgesproken: „Als zij de macht overnemen, word ik onderzocht.” En laten we wel wezen: er zijn ​genoeg aanwijzingen om Trump, zijn ministers en de hele kliek eromheen eens goed tegen het licht te houden.

​Herkauwing van grieven

Zijn meest recente toespraak was een volstrekte verspilling van tijd, een zielloze herkauwing van grieven die we al honderden keren hebben gehoord. Koning Trump staat in zijn hemd en begrijpt dat eerlijke tussentijdse verkiezingen zullen leiden tot een groot republikeins verlies. Zijn schijnwereld zal dan in rap tempo instorten.

Voor het zover is, moeten die midterms dus nog wel even eerlijk verlopen. Precies daar wringt de schoen.​ Een giftige speech​ zoals die van vorige week, vreet aan de fundamenten van de Amerikaanse democratie en is een gevaarlijk signaal naar het ​volk: feiten doen er niet meer toe​, de discussie over wat wel of niet klopt is verleden tijd. Het is gevaarlijk als men collectief gaat geloven dat álle politici onbetrouwbaar zijn en het hele systeem verrot is. Zo’n stelling klinkt de minder geïnformeerde burger wellicht logisch in de oren, maar is ​feitelijk onjuist.

​Een gevaarlijke misrekening

Dagelijks kijk ik naar mijn favoriete nieuwsprogramma, PBS NewsHour, en dan specifiek naar mijn meest geliefde segment: Brooks & Capehart. De gematigde Republikein en New York Times-columnist David Brooks stelt daarin gerust: ​„Staten organiseren de verkiezingen zelf en rechtbanken zullen onregelmatigheden corrigeren.” Hoewel ik graag naar ​Brooks luister, kan dit soort optimisme mijns inziens een gevaarlijke misrekening blijken. De rechterlijke macht is door Trumps benoemingen ingrijpend veranderd, gerrymandering heeft het lokale systeem al beschadigd en ​je kunt op je klompen aanvoelen dat een president die dreigt de noodtoestand uit te roepen zich weinig aantrekt van juridische uitspraken​.

Democraat en MSNBC-journalist Jonathan Capehart schetst een ander scenario: wat als federale instanties onder het mom van een noodtoestand, stembussen in beslag nemen in cruciale, democratische districten​? Op dat moment is de democratie kapot en is de schade aan het publieke vertrouwen enorm. Daarom is een gezonde verbeeldingskracht​ van voorstanders van vrije verkiezingen​ essentieel en moet elk denkbaar scenario vooraf dicht​getimmerd worden.​ Hopelijk ligt daar dan de uiteindelijke redding.

​Buigzaam en taai

Het goede nieuws lijkt dat Trump uiteindelijk de concrete beleidsinstrumenten mist om de komende midterms in zijn voordeel te beïnvloeden. De​ Amerikaanse institutionele vangrails ​worden getest, maar zijn buigzaam en taai. Ik verwacht dat na veel toestand en drama de Amerikaanse democratie het in the end gaat winnen van Trumps overschrijding van bevoegdheden.

Olav van Zijl is een Amerikaans- Nederlandse commentator. Hij werkt vanuit Den Haag en de Verenigde Staten.

Reacties