Amerika-deskundige Olav van Zijl: ‘JD Vance zondebok voor rampzalige Iran-deal’

Het zou mij niet verbazen als vicepresident JD Vance verantwoordelijk wordt gehouden voor Trumps rampzalige Iran-deal. Het memorandum van overeenstemming dat vorige week werd ondertekend, wordt door critici binnen zowel de ​democratische als de ​republikeinse partij al weggezet als een pijnlijke overgave na een verloren oorlog.

Vance is naar Zwitserland afgereisd voor vervolggesprekken met Iraanse onderhandelaars over een voorlopig akkoord om de oorlog te beëindigen. Het bezorgt hem de nodige politieke kopzorgen. Partijgenoten die Trump niet rechtstreeks verantwoordelijk durven te stellen, schuiven de schuld nu al in de schoenen van de vicepresident.

Tegelijkertijd zien sommige republikeinse bondgenoten het als dé ultieme kans voor Vance om zich te bewijzen als staatsman op het wereldtoneel.  Mijns inziens staat Vance voor een nagenoeg onmogelijke opgave. Tijdens het schrijven van deze column is er namelijk veel onduidelijk. Iran kondigde zaterdag aan de Straat van Hormuz opnieuw te sluiten, na nieuwe Israëlische aanvallen op Libanon.  En terwijl Vance met Iraanse functionarissen zondag aan tafel zat, dreigde Trump op Truth Social openlijk met nieuwe aanvallen op Iran. Op maandagmorgen tonen de onderhandelaars zich weer positief.

Waarschuwingen blijken gegrond

Op 8 mei 2018 trok president Donald Trump de Verenigde Staten terug uit het nucleaire akkoord met Iran, beter bekend onder de officiële naam Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA). Critici, diplomaten en buitenlandse experts bestempelden het opzeggen van dit door Obama zorgvuldig opgestelde plan direct als een strategische fout. Hun waarschuwingen bleken gegrond: het Amerikaanse vertrek leidde tot zware economische sancties, de herstart van het Iraanse nucleaire programma en grootschalige militaire escalaties die vandaag de dag helaas nog steeds het nieuws beheersen.

Het wordt voor Trump een gigantische puzzel om hier een uitweg te vinden, vooral vanwege het type afgevaardigden dat hij naar de onderhandelingstafel stuurt: de kansloze JD Vance dus, met daarnaast Steve Witkoff en schoonzoon Jared Kushner. Vooraanstaande oud-diplomaten brandmerken de inzet van vastgoedmagnaten Kushner en Witkoff als amateuristische CEO-diplomatie. Zij stellen dat het duo de fundamentele diplomatieke vaardigheden, nucleaire expertise en geopolitieke ervaring ontbeert, waardoor zij volstrekt ongeschikt zijn om complexe internationale veiligheidsvraagstukken het hoofd te bieden.  Daarnaast is er sprake van een schandalige zakelijke belangenverstrengeling. Als kroon op al dit amateuristische geklungel lijkt nota bene minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zich zo ver mogelijk van de Iran-deal te hebben gedistantieerd. Het blijft akelig stil vanuit het kantoor van Rubio, wat dan weer de vraag oproept of hij wel in de aanpak gelooft. Deze vertoning staat in schril contrast met de JCPOA-onderhandelingen in 2015 ​tijdens de regering​ Obama. Die stonden destijds onder leiding van een zwaargewicht in de buitenlandse politiek: toenmalig minister van Buitenlandse Zaken en vooraanstaand topdiplomaat John Kerry.

Broodnodige lastenverlichting

Een grote meerderheid van de Amerikanen is teleurgesteld, des te meer omdat tijdens Trumps verkiezingscampagne uitdrukkelijk werd bezworen dat de Verenigde Staten geen nieuwe conflicten zouden aangaan. Bovendien is men zeer ontevreden over de manier waarop hij de oorlog aanpakt. Men vraagt zich af wanneer hij eens iets voor het volk gaat doen. Het lijkt of de president alleen maar bezig is met geld verdienen en ​idiote prestigeprojecten zoals de bouw van de peperdure balzaal bij het Witte Huis, een 76 meter hoge triomfboog in Washington D.C. en zijn inspanningen om zijn beeltenis op Amerikaanse bankbiljetten te laten vereeuwigen.

Amerikanen wijzen dit soort initiatieven af, omdat ze vinden dat er belastinggeld wordt verspild. Er moet meer prioriteit komen voor dringende dagelijkse problemen, zoals de hoge kosten van levensonderhoud en gezondheidszorg, en het bouwen van betaalbare woningen. Zulke lastenverlichting is broodnodig, aangezien de Amerikaanse middenklasse en lagere inkomensgroepen op zijn zachtst gezegd worstelen om het hoofd financieel boven water te houden. Ik hoop dan ook vurig dat JD Vance in zijn missie slaagt, al vrees ik dat het een loodzware taak wordt.

Olav van Zijl is een Amerikaans- Nederlandse commentator. Hij werkt vanuit Den Haag en de Verenigde Staten.

Reacties