Ibrahim Afellay en de lage lat voor heldendom

Ibrahim Afellay werd ooit uitgeroepen tot ‘Moslim van het Jaar’ binnen de Marokkaanse gemeenschap. Naar mijn indruk was die keuze gebaseerd op vage criteria en ontbrak een duidelijke, objectieve onderbouwing.

Voor mij wekte die verkiezing vooral de indruk dat zijn populariteit als succesvolle voetballer de doorslag gaf. Hij was een bekende sporter, een zichtbaar praktiserende moslim en iemand naar wie veel jongeren konden opkijken. Dat lijkt mij een aannemelijkere verklaring voor zijn overwinning dan uitzonderlijke maatschappelijke, intellectuele of humanitaire verdiensten.

Daarnaast speelde waarschijnlijk mee dat Afellay in de ogen van veel moslims een voorbeeldfiguur was. Hij stond bekend als iemand die zijn geloof serieus nam en zich publiekelijk identificeerde met islamitische waarden. Binnen delen van de gemeenschap worden dergelijke eigenschappen sterk gewaardeerd. Wie succesvol is, regelmatig de moskee bezoekt en op cultureel-morele kwesties standpunten inneemt die aansluiten bij traditionele opvattingen, kan daardoor veel aanzien verwerven. Dat maakt hem voor velen een rolmodel, ongeacht de vraag welke concrete bijdrage hij daadwerkelijk heeft geleverd aan het maatschappelijke debat of aan de ontwikkeling van de gemeenschap.

Betekenis van de prijs

Juist daarom roept deze verkiezing bij mij vragen op over de betekenis van de prijs. Wat werd hier precies beloond? Ging het om maatschappelijke betrokkenheid, intellectuele bijdragen, inzet voor de gemeenschap of vooral om bekendheid en herkenbaarheid? Wanneer een populaire voetballer zo’n onderscheiding ontvangt, ontstaat al snel de indruk dat roem en identificatie belangrijker zijn dan concrete prestaties ten behoeve van de gemeenschap.

Ik moet daarbij denken aan de politieke loopbaan van Ahmed Marcouch. Toen hij publiekelijk begrip en empathie toonde voor homoseksuelen, kreeg hij vanuit delen van de Marokkaans-Nederlandse gemeenschap veel kritiek. Dat illustreert hoe gevoelig dit onderwerp daar nog altijd ligt. Traditionele opvattingen over homoseksualiteit zijn binnen bepaalde kringen nog sterk aanwezig. Politici of publieke figuren die daarvan afwijken, kunnen steun verliezen, terwijl personen die dichter bij die traditionele normen blijven juist waardering ontvangen.

Gemiste kans

Persoonlijk vind ik het triest dat Ibrahim Afellay, net als veel moslims, naar mijn mening homoseksualiteit verkeerd begrijpt. Ik vind dat homoseksuelen dezelfde waardigheid, vrijheid en acceptatie verdienen als ieder ander. Wanneer publieke figuren vasthouden aan opvattingen die homoseksualiteit afwijzen of problematiseren, beschouw ik dat niet als een voorbeeldfunctie, maar als een gemiste kans om meer begrip en inclusiviteit te bevorderen.

Vanuit dat perspectief zegt de verkiezing van Afellay misschien minder over zijn persoonlijke kwaliteiten dan over de voorkeuren van degenen die de prijs uitreikten en op hem stemden. Een onderscheiding vertelt immers niet alleen iets over de winnaar, maar ook over de waarden en idealen van de gemeenschap die haar toekent.

Daarom krijg ik achteraf het gevoel dat zowel de organisatie achter de prijs als de keuze voor de winnaar tekortschoten in hun beoordelingscriteria. De verkiezing leek vooral een weerspiegeling van populariteit en gedeelde culturele opvattingen, terwijl een titel als ‘Moslim van het Jaar’ juist gebaseerd zou moeten zijn op uitzonderlijke maatschappelijke bijdragen en een breed gedragen voorbeeldfunctie.

Reacties