‘Waar het om gaat: Donald Pols heeft nooit gezegd dat hij fout zat’

Er zijn weinig dingen waar Nederland zo selectief modern over denkt als socialisering.

Wanneer een jonge jongen uit een streng religieuze omgeving zegt dat homoseksualiteit verkeerd is, leggen we rustig uit dat hij ‘gevormd is door zijn omgeving’. Wanneer iemand opgroeit in een extreemrechtse bubbel in Zuid-Afrika tijdens een politiek explosieve periode, doen we ineens alsof die persoon als baby al met een volledig autonoom moreel kompas uit de baarmoeder kwam rollen.

Dat is natuurlijk onzin.

Mensen worden beïnvloed door de kringen waarin ze leven. Door ouders, scholen, vrienden, media, cultuur en de mensen van wie ze afhankelijk zijn. Wie jarenlang tussen nationalisten leeft, gaat nationalistischer denken. Wie jarenlang in religieuze orthodoxie leeft, neemt orthodoxe ideeën over. Wie permanent in activistische kringen verkeert, gaat ook steeds radicaler praten zonder het vaak nog door te hebben.

Zo werkt socialisering nu eenmaal.

Donald Pols

Het interessante is daarom niet dát Donald Pols van Tata Steel ooit verkeerde ideeën had. Het interessante is dat hij blijkbaar nooit publiekelijk heeft gezegd: ik zat fout.

En juist dát had bewondering kunnen oproepen.

Niet omdat mensen perfectie verwachten, maar omdat openlijke zelfcorrectie zeldzaam is geworden. Stel je voor dat hij jaren geleden gewoon had gezegd: „Ik ben opgegroeid in een omgeving waarin extreemrechtse ideeën normaal waren. Ik ben daardoor beïnvloed geraakt. Achteraf schaam ik me daarvoor. Ik dacht toen verkeerd.”

Dan was het verhaal totaal anders geweest.

Want mensen vergeven vaker een foute overtuiging dan een verborgen overtuiging.

Het probleem met een verzwegen verleden is niet alleen het verleden zelf, maar de leegte eromheen. Die stilte laat ruimte voor wantrouwen. Dan blijft altijd boven de markt hangen: denkt hij dit misschien nog steeds? Waarom heeft hij het nooit zelf verteld? Wanneer was hij van gedachten veranderd? Was dat uit overtuiging of uit carrièrebelang?

Bizarre overstap

En eerlijk gezegd werd die twijfel alleen maar groter door die bizarre overstap van Milieudefensie naar Tata Steel. Dat is ongeveer alsof een vegan influencer ineens marketingdirecteur van een slachthuis wordt en vervolgens verbaasd reageert dat mensen vragen beginnen te stellen.

Natuurlijk mogen mensen veranderen. Sterker nog: mensen móeten kunnen veranderen. Een samenleving waarin niemand ooit van inzicht mag veranderen, wordt een gevangenis zonder uitgang.

Maar verandering vraagt wel iets essentieels: openheid.

Wie zegt ‘ik zat fout’, laat zien dat hij heeft nagedacht. Wie alles verborgen houdt tot anderen het ontdekken, laat vooral zien dat hij hoopte ermee weg te komen.

En misschien is dat uiteindelijk precies waarom dit verhaal zo ontspoorde.

Reacties