Burgerschap leer je niet uit een boek: ‘School nog de enige plek om te oefenen’

Hij gooit zijn stoel naar achteren en loopt het lokaal uit. De rest van de klas valt stil. Iemand zucht. Iemand kijkt weg.

Wat hier gebeurt, staat in geen enkele methode. En toch begint burgerschap precies hier.

De afgelopen week zijn de nieuwe kerndoelen burgerschap goedgekeurd door de Eerste Kamer. Een belangrijke stap en tegelijk ook een gemiste kans. Want wie echt naar de klas kijkt, ziet iets wat nog te weinig wordt benoemd. Burgerschap gaat niet alleen over wat je weet, maar vooral over hoe je leeft.

Het gaat over hoe je omgaat met je eigen gedachten en gevoelens en met de gevolgen van wat je doet. In de klas gebeurt dat elke dag. Leerlingen botsen, trekken zich terug, spreken zich uit of juist niet. Ze leren, vaak zonder dat het zo genoemd wordt, stil te staan bij wat er in hen omgaat en wat dat betekent voor de ander.

Moreel kompas

Daar ontstaat een levenshouding en daar groeit een moreel kompas. Niet uit een boek, maar in het moment zelf. En juist daar gebeurt het.

De school is een oefenplaats. Niet om het meteen goed te doen, maar om te leren. Zoals je leert fietsen of een nieuwe taal leert: door te proberen, fouten te maken en opnieuw te beginnen.

Dat gebeurt op veel plekken al. Soms zichtbaar, vaak gewoon in de dagelijkse praktijk.

In een tijd waarin alles perfect lijkt op sociale media, is school misschien wel de enige plek waar je nog mag oefenen. Perfectie bestaat niet. Proberen wel.

Misschien is dat ook precies waarom school zo belangrijk is. Want niet iedereen krijgt dit vanzelf mee. Wat je idealiter thuis leert, is er in de praktijk niet voor iedereen. Daarmee wordt school een plek waar verschil gemaakt kan worden.

Sterker en socialer

We noemen het vaak iets anders. Mentoruur. Een gesprek omdat er iets speelt. Maar wat daar gebeurt, is geen bijzaak. Het is waar leerlingen leren omgaan met zichzelf en met een ander. Wie dat leert, wordt sterker en socialer, welk werk je later ook doet.

Dat is geen extra. Dat is de basis.

Misschien is het tijd om daar bewuster naar te kijken. Niet om scholen nog meer op te leggen, maar zodat ze bewustere keuzes kunnen maken in wat ze aanbieden.

Want uiteindelijk gaat burgerschap niet alleen over de samenleving. Het gaat over hoe je leeft.

Met jezelf.
Met de ander.

Reacties