Wanneer morele woede omslaat in collectieve vijandigheid richting Joden

Het begrip ‘genocide’ heeft een zware historische en juridische betekenis. Volgens internationaal recht gaat het om de intentie om een bevolkingsgroep geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Daarom is het belangrijk zorgvuldig met die term om te gaan.

Israël voert een oorlog waarbij zeer veel burgerslachtoffers vallen en waarbij internationaal ernstige kritiek bestaat op het optreden van het Israëlische leger. Er zijn beschuldigingen van oorlogsmisdaden en disproportioneel geweld, en daar lopen internationale onderzoeken en juridische procedures over. Ook onderzoekt het Internationaal Gerechtshof of er mogelijk sprake is van genocide. Maar op dit moment is er géén definitieve internationale juridische uitspraak die vaststelt dat Israël genocide pleegt.

Tegelijkertijd valt op hoe snel en absoluut het woord ‘genocide’ in het publieke debat rond Israël wordt gebruikt. Dat maakt het debat steeds emotioneler, grimmiger en persoonlijker.

En precies daar ontstaat een gevaarlijk kantelpunt.

Vijandigheid richting Joden

Kritiek op Israëlische militaire acties lijkt steeds vaker over te lopen in vijandigheid richting Joden als groep. Niet alleen online, maar ook in het dagelijks leven. Joden vertellen dat zij hun davidsster verbergen, terughoudender zijn geworden om zichtbaar Joods te zijn of zich onveiliger voelen in het openbaar. Dat zou voor iedere fatsoenlijke samenleving een alarmsignaal moeten zijn.

Ook zie je steeds vaker oproepen om Israël te weren of te bestraffen op culturele of internationale evenementen, zoals het Eurovisie Songfestival. Natuurlijk mag iedereen kritiek hebben op deelname van landen aan zulke evenementen. Maar het laat wel zien hoe snel een conflict kan uitgroeien tot een bredere maatschappelijke vijandigheid tegenover alles wat met Israël wordt geassocieerd; waarbij het onderscheid tussen een regering, een land en Joden als bevolkingsgroep steeds diffuser dreigt te worden.

Morele grens overschreden

Je kunt kritiek hebben op Israël. Je kunt geschokt zijn door het geweld in Gaza. Maar zodra die woede omslaat in collectieve vijandigheid richting Joden, wordt een morele grens overschreden die een democratische samenleving nooit normaal mag gaan vinden.

Een samenleving waarin Joden zich opnieuw moeten afvragen of ze zichtbaar Joods kunnen zijn, is een samenleving die gevaarlijk achteruitgaat.

Reacties