4 mei, confrontatie of herdenking?

Herdenken van WO II, dat doen we nu al 81 jaar. We staan er uitgebreid bij stil op 4 mei. Dat verleden is veilig opgesloten in een coconnetje.

Alle ellende, wetteloosheid, alle uitsluiting, moorden en haat; het was toen. Nou is het heel anders. Denken we. Want we hebben de les geleerd. Zeggen we.

Daarmee hebben we 4 mei gedegradeerd tot een ritueel in plaats van opgewaardeerd tot de keuze die het is. Keuzes blijven eeuwig. En de vraag is dus: welke keuzes gaan we op dit moment maken?  Blijven we staan als anderen weglopen? Kijken we waar anderen wegkijken? Willen we nog steeds geen druppel zijn op de gloeiende plaat of gaan we allemaal mee-druppelen zodat die plaat eindelijk afkoelt en ongevaarlijk wordt? Wanneer gaat waarheid het winnen van leugen? Wanneer wint rechtvaardigheid het van eigenbelang?

Vragen

Het Herdenkingscomité 4 en 5 mei stelt die vragen ook. Maar antwoorden blijven uit. Gaan we wegkijken als het weer ’toen’ wordt? Ja, dus. Er zijn wegkijk-voorbeelden te over. Zoals de kwestie van de vergeten zwarte bevrijders. Jongemannen uit de VS. Vanwege hun kleur telden ze niet mee. Maar ze mochten zich wel laten afschieten. Het zwarte bataljon dat Venlo bevrijdde. De zwarte mannen die de begraafplaats Margraten aanlegden en daarbij net zoveel risico liepen om te worden gebombardeerd of neergeschoten als de ‘echte’ soldaten. Zij mochten zelfs geen soldaten zijn, daar waren ze te ‘min’ voor.

De vraag is al eerder gesteld: behoren wij ook deze groep te herdenken? Veel mensen hebben daar luidkeels ‘ja’ op gezegd. Het is simpel om die mening te uiten als dat gewoon is toegestaan. En toch… die mening is nooit omgezet in een nationale daad. Nederland negeerde het feit dat de Amerikanen de luttele herdenkingspanelen voor deze groep uit het bezoekerscentrum van begraafplaats Margraten verwijderden. Zelfs buiten Margraten, waar de Amerikanen niks hadden te zeggen, mochten die panelen niet staan. Stank voor dank.

Antwoorden

Waarom deed Nederland niks? Het antwoord is hetzelfde als toen. De lui die het verschil konden maken gingen op de loop voor hun verantwoordelijkheid, veel gewone mensen werden meegezogen – vaak tot hun eigen verbijstering – in het verzet tegen de bezetter. En anderen mompelden wat en gingen door met wegkijken of werden zelfs medeplichtig.

Verbeeld je dat Hitler kwaad werd. Of: verbeeld je dat Trump kwaad wordt. Trump is een racist zoals Hitler. Een moordenaar en leugenaar zoals Hitler. Toen werden de Joden het slachtoffer, nu mogen we niet eens de zwarte bevrijders noemen. En dus doen ‘we’ dat ook niet. Want verbeeld je, dat Trump de importheffingen weer eens omhoog zet. Of ons op een andere manier gaat pesten. Sst, niks zeggen en de andere kant opkijken. Keuze gemaakt.

Bij bepááálde mensen

Zwarten negeren en buitensluiten mag dus gewoon. Als het maar voor een Hoger Doel is. Helaas, dit gaat over meer dan verleden en over meer dan schuld bekennen of eerherstel geven aan een groep die dat voor 100 procent verdient. Volgens onderzoek van Follow The Money gaat onze Defensie vandaag de dag op dezelfde manier om met zijn soldaten van buitenlandse afkomst als indertijd de VS met zijn zwarte soldaten. Mensen die ons land willen verdedigen en die ‘gewoon’ mogen worden gediscrimineerd, onrechtvaardig worden bejegend en buitengesloten. Sst.

Niks aan de hand, zolang we het 4 mei-ritueel maar braaf blijven volgen. Stilstaan, wegkijken en vooral niet nadenken. En zwijgen.

Reacties