Inclusie geldt alleen zolang je je gedraagt

Het was een satirische prijsuitreiking over inclusie en exclusie bij een experimenteel kunstfestival, #redwomenarecoming stal de prijs en ineens was participatie een probleem…

Op een kille avond in november 2024 vond The Woke Award plaats tijdens IMPAKT Festival, dat dat jaar het thema DEAL WITH IT droeg. Het evenement, bedacht door kunstenaar Domenique Himmelsbach de Vries, was bedoeld als een speelse en kritische bevraging van het begrip ‘woke’. Himmelsbach staat bekend om zijn maatschappelijk geëngageerde projecten en guerrilla-achtige interventies, waarmee hij systemen zegt te willen ontregelen en collectieve aannames te bevragen. De prijsuitreiking beloofde een vrije ruimte te zijn waarin frictie en tegenspraak welkom waren.

Woker dan woke

Die uitnodiging nam ik serieus. Ik nomineerde mezelf als ‘woker dan woke’ voor mijn kritiek op de inclusie beleid van het Stedelijk Amsterdam. Het museum programmeerde achtereenvolgens elite kunstenaars Anne Imhof, Nan Goldin, Marina Abramović en Miriam Cahn die ’toevallig’ ook allemaal kinderloos zijn. Samen met drie andere vrouwen, gekleed in het rood volgens de logica van #redwomenarecoming, nam ik plaats in de zaal. Wat volgde was geen vooraf bedacht plan, maar een interventie die spontaan ontstond vanuit de spanningen die al aanwezig waren.

Toen de winnaar bekendgemaakt zou worden, is de prijs door ons gekaapt. Na de euforische ontvangst kantelde de avond. De interventie werd gereduceerd tot een daad ‘door iemand uit het publiek’. Tegelijkertijd werd er gesproken over juridische stappen en financiële claims. Participatie bleek welkom zolang het aan de regeltjes voldeed.

De ironie is moeilijk te negeren. Een evenement dat bedoeld was om activisme en polarisatie onder de loep te nemen, bleek zelf niet bestand tegen de gevolgen van zijn eigen opzet. Een kunstenaar die bekendstaat staat om zijn speelse kritiek, bleek minder comfortabel wanneer het systeem daadwerkelijk werd ontregeld en niet door hemzelf.

Feministische Impact

De prijs circuleert inmiddels nog steeds ergens in Amsterdam, wachtend om opgehaald te worden. Misschien is dat precies waar het werk zich nu bevindt: niet in de zaal waar het begon, maar in de ruimte die ontstaat wanneer controle wegvalt.

Daarom heb ik de interventie van #redwomenarecoming bij The Woke Award genomineerd voor de Feministische Impact Prijs 2026. Het is een manier om het systeem opnieuw te bevragen en de gebeurtenissen niet te laten verdwijnen, maar vast te leggen en te herpositioneren. Ofwel herstory schrijven: het actief herschrijven van geschiedenis vanuit de positie van vrouwen.

Want als inclusie alleen bestaat binnen vooraf bepaalde grenzen, dan is het weer tijd om die grenzen zelf te verleggen!

Reacties