De spiegel van Europa barst

De uitspraak van de Spaanse premier Pedro Sánchez over de opzegging van de speciale partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en Israël is geen gewone diplomatieke zet. Deze uitspraak is een uiting van de noodzaak voor Europa om zijn eigen waarden onder ogen te zien.

Het feit dat een politieke beschaving die het discours van de ‘mensenrechten’ op wereldschaal hoog in het vaandel heeft staan, dit concept op flexibele wijze toepast, is inmiddels uitgegroeid tot een onhoudbare tegenstrijdigheid.

Het gaat niet alleen om Israël. Het gaat om Europa zelf. Als er gezwegen wordt over schendingen van het internationaal recht, hoe oprecht zijn dan de lessen in democratie en recht die Brussel al jaren aan derde landen geeft? Als mensenrechten in de schaduw van geopolitieke belangen worden gebogen en verdraaid, is de Europese Unie dan een unie van waarden, of slechts een coalitie van belangen?

De oproep van Spanje is in dit opzicht een lakmoesproef. De steun van Ierland en Slovenië toont aan dat het geweten binnen Europa nog niet volledig is uitgedoofd. Maar het verzet van sommige landen, met Duitsland voorop, herinnert ons er ook aan dat Europa niet handelt vanuit morele reflexen, maar vaak vanuit belangen en strategische afwegingen.

Europa van morgen

De cruciale vraag is hier: beschouwt de Europese Unie haar eigen grondbeginselen werkelijk als universeel, of gelden deze beginselen alleen voor de regio’s die als ‘geschikt’ worden beschouwd?

De houding die vandaag wordt ingenomen ten aanzien van de gebeurtenissen in Gaza, zal het Europa van morgen vormgeven. Ofwel wordt het een unie die haar eigen waarden verdedigt, ofwel zal zij voor de geschiedenis terechtstaan als een structuur die deze waarden alleen in retoriek gebruikt.

De uitspraak van Sánchez zal misschien niet algemeen aanvaard worden, gezien de uitkomst ervan. Maar zij heeft nu al één ding duidelijk gemaakt: Europa kan niet langer voor haar eigen geweten vluchten.

Reacties