Schending van het internationaal recht en globale isolatie

Na Spanje is de uitspraak van de Italiaanse premier Giorgia Meloni dat Israël geïsoleerd moet worden geen gewone diplomatieke nuance, maar een strategische drempeloverschrijding. Deze woorden komen immers niet van een marginale figuur, maar van een regeringsleider die zich in het centrum van het Europese conservatisme bevindt en duidelijk gepositioneerd is binnen de NAVO-lijn. Stellen dat Israël het internationaal recht schendt en met wereldwijde isolatie geconfronteerd moet worden, betekent dat de interne westerse consensus barsten vertoont.

Het internationaal recht veronderstelt dat zelfs oorlog aan rechtsnormen gebonden is. De bescherming van burgers, het proportionaliteitsbeginsel en het onderscheidingsbeginsel vormen daarvan de ruggengraat. Wanneer de militaire praktijk van een staat systematisch met deze beginselen botst, kan de kwestie niet langer worden gelegitimeerd met een beroep op het “recht op veiligheid”. Het recht is óf universeel, óf instrumenteel; een derde categorie bestaat niet.

De woorden van Meloni maken precies deze spanning zichtbaar. De breuk binnen de internationale coalitie die lange tijd was georiënteerd op de Amerikaans-Israëlische militaire lijn, is niet langer te ontkennen. De houding van Spanje inzake militaire bases, de openlijke verdeeldheid onder NAVO-bondgenoten en het groeiende onbehagen binnen de Europese publieke opinie tonen aan dat het hier niet slechts om een regionale kwestie gaat, maar om een normatieve crisis.

Is de oproep tot mondiale isolatie dan gerechtvaardigd? Isolatie is geen doel op zich, maar een drukmiddel om terug te keren naar het recht. Als het internationale systeem nog steeds op regels berust, dan ondermijnt straffeloosheid bij schendingen de orde zelf. Anders verwordt de retoriek van een “op regels gebaseerde orde” tot een dekmantel voor geopolitieke belangen.

Waar het vandaag om gaat, is niet de vraag of men voor of tegen een staat is. De kernvraag is of men kiest voor het recht of voor machtspolitiek. De stem die nu uit Europa klinkt, is wellicht een late herinnering: legitimiteit vloeit niet voort uit militaire capaciteit, maar uit trouw aan het recht.

Reacties