Divide et impera

Er zijn van die Latijnse spreuken die eeuwen overleven omdat ze pijnlijk effectief blijken. Divide et impera – verdeel en heers.

Het was al een geliefde tactiek in het Roman Empire, waar machthebbers ontdekten dat een volk dat met elkaar ruzie heeft, zelden tijd heeft om zich tegen de keizer te keren. Twee millennia later blijkt dat principe springlevend.

De wereldpolitiek lijkt steeds vaker op een schaakbord waarop de pionnen denken dat ze zelfstandig bewegen, terwijl de handen boven het bord allang hebben besloten wie er mag winnen en wie moet sneuvelen. Neem bijvoorbeeld Donald Trump, die met grootse woorden landen tegelijkertijd bedreigt en belooft te redden. Eerst wordt een land tot vijand verklaard, daarna wordt dezelfde natie in één adem beloofd dat het ‘groter en sterker dan ooit’ zal worden – mits het natuurlijk eerst door de knieën gaat.

Dat is geen diplomatie, dat is politieke choreografie.

Eerst benzine rondstrooien

De retoriek richting Iran is daar een schoolvoorbeeld van. Eerst de druk opvoeren tot het kookpunt, dan het regime verketteren en tenslotte de belofte doen dat het land economisch zal herrijzen zodra de juiste leiders zijn geselecteerd. Het is alsof een brandweerman eerst benzine rondstrooit, vervolgens een lucifer aansteekt en daarna trots verklaart dat hij klaarstaat met een emmer water.

Ondertussen wordt de wereld steeds verder in blokken verdeeld. Ukraine, onder leiding van Volodymyr Zelensky, deelt militaire kennis over drones die elders weer gebruikt kan worden. Conflicten raken met elkaar verweven als draden in een spinnenweb. Wat ooit regionale oorlogen waren, worden schakels in een groter geopolitiek systeem.

Juiste plek in het spel

En zo draait de oude Romeinse les weer op volle toeren. Landen worden tegen elkaar uitgespeeld, bondgenootschappen worden gesmeed en weer gebroken en ergens boven dat alles zweeft de belofte van stabiliteit – zolang iedereen maar op de juiste plek in het spel blijft staan.

Het wrange is dat de bevolking meestal pas doorheeft dat ze verdeeld is wanneer het al te laat is. Tegen die tijd zijn de loopgraven al gegraven, de economieën al afhankelijk en de vijanden zorgvuldig gekozen.

Divide et impera werkt namelijk het best wanneer niemand merkt dat het gebeurt.

Reacties