Ook oorlog heeft een geschiedenis

Dat besef is tegenwoordig een beetje weggeëbd. Maar inderdaad: de ene oorlog is de andere niet. Wij denken alleen dat dat zo is en dat zorgt voor een vertekend beeld.

Vergelijk Hannibals olifanten maar eens met Hiroshima.

Oorlog vroeger

Hoe verder terug in de tijd, hoe meer oorlog een man-tegen-manstrijd was. Ze doodden elkaar met knotsen en zwaarden en pijlen. Dat duurde hooguit één dag, daarna was het slapen, de doden ruimen en weer op huis aan. Burgers waren veilig; die keken vanaf de stadsmuur naar de verte waar het allemaal gebeurde.

De Romeinen brachten oorlog op afstand. Nou, ja; een kleine afstand dan. Ballista’s, een soort groot uitgevallen proppenschieter. Met die zwaaiarm werd alles een projectiel, dat dankzij de grotere impact veel meer schade aanrichtte, ook aan die stadsmuren. De Mongolen vonden bogen uit waarmee je ook vanaf het paard een pijlenregen kon afschieten. Met die paarden en pijlen veroverden ze de halve wereld. De eerste echte wereldoorlog, zeg maar. Al duurde die eeuwen. Lopen en paardrijden duurt nu eenmaal lang.

Oorlog later

De Chinezen voegden het eerste explosief toe: buskruit. Dat hoefde je alleen aan te steken om een geweldige chaos te veroorzaken. De ballista’s werden kanonnen: veel kleinere ijzeren buizen die met behulp van een affuit makkelijk konden worden meegezeuld. En die projectielen waren ook veel kleiner, maar dankzij dat buskruit nog gevaarlijker.

Desondanks bleef die oorlog ook mensenwerk: er waren nog steeds veel soldaten voor nodig. Zelfs Napoleons soldaten moesten nog steeds naar die oorlog toelopen; en dat liep in Rusland dus helemaal verkeerd. Ze liepen zich te pletter tegen de enorme ruimte die ze moesten overbruggen en verloren van Generaal Winter. Ja, weer en afstand waren onzekere maar allesbepalende factoren. Tot aan de Eerste Wereldoorlog.

Oorlog kortgeleden

Die eerste Wereldoorlog duurde jaren van honger, ziekte, angst, ellende, jaren van voortdurende strijd. Adempauze was er niet meer. Het was ook eerste oorlog waarin chemische wapens – mosterdgas – werden gebruikt. Kanonnen werden lange-afstandskanonnen en konden vanaf tientallen kilometers doelen raken. En vliegtuigen konden dat vanaf honderden kilometers verder. Totale verwoesting in diverse staten en honderd miljoen doden, voor het grootste deel soldaten. Naderhand kwam de wereld bijeen in Genève onder de naam van Volkerenbond. Er kwamen spelregels. Eerst een oorlogsverklaring, dan pas schieten.

Er kwamen ook regels dat je burgers en hulpverleners ongemoeid moest laten en dat krijgsgevangenen goed behandeld moesten worden. Maar helaas; dat hield Hitler niet tegen. Hele werelddelen werden belegerd en binnengevallen. Gevoegd bij de hel van de concentratiekampen en atoombommen ontstond de stemming: dit nooit, nooit meer. De Volkenbond werd vervangen door de VN en er kwamen internationale gerechtshoven om landen te straffen die de oorlogswetten overtraden. Zonder akkoord van de VN was oorlog niet meer toegestaan. Een nieuw idee: breng de verantwoordelijke dictators op en laat ze veroordelen. Zoals Mladic in de Balkanoorlog.

Oorlog nu

Die is een onbeheersbaar monster geworden en richt zich enkel tegen burgers en hun voorzieningen. Burgers worden niet meer beschermd, maar gedood als ze vluchten en als ze blijven, belaagd door stiekeme drones die vanaf computers worden bestuurd. Ziekenhuizen, havens, wegen, energienet en infrastructuur; alles gaat plat door langeafstandsraketten die in een oogwenk zijn waar ze moeten komen. Journalisten en artsen worden uitgemoord, terwijl die volgens de wet veilig moeten kunnen werken.

Maar ja; die wet wordt niet gehandhaafd. En zonder internet en journalisten weet eigenlijk niemand wat er allemaal gebeurt. Leiders verschansen zich of vluchten, burgerschuilkelders zijn er niet meer. Oorlogen richten zich steeds meer op vrouwen en kinderen. Omdat soldaten te duur zijn. Ja, de centen gaan het winnen. Met als klap op de vuurpijl: een stelletje wereldleiders tot de nek gevuld met dementie, moordlust, smoezen en leugens, net zo verstandig als peuters met geladen geweren. En dat heet dan vooruitgang.

Hoe gaat de volgende, volgende oorlog eruit zien? Ik voel de rillingen over mijn ruggengraat.

Reacties