De onvermijdelijke gevolgen van zijn beleid halen Trump in

De Republikeinse partij, de VS en de wereld zijn helaas nog lang niet van Donald Trump af. Scheuren binnen de MAGA-coalitie worden echter steeds zichtbaarder. In aanloop naar de tussentijdse verkiezingen zien bezorgde Republikeinen de steun voor het beleid van de president sterk afnemen. Trumps populariteit daalt en zijn ijzeren greep op de partij begint roestvlekken te vertonen. Het is alsof de haaien bloed in het water ruiken.

Na de Republikeinse partij een decennium lang op een enge manier te hebben gedomineerd, lijkt Donald Trump plotseling minder grip te hebben op zijn eigen politieke machine en achterban. Tijdens de verkiezingscampagne hield hij zijn partij nog in een soort cult-achtige greep. Republikeinse functionarissen op lager en lokaal niveau keken weg en hadden het gevoel geen andere keuze te hebben dan instemming. Er hangt echter verandering in de lucht. De Democraten, die lange tijd zwak en risicomijdend in de oppositie zaten, lieten de afgelopen maanden tekenen van leven zien met winst tijdens lokale burgemeester-, senatoren- en gouverneursverkiezingen.

Conservatief christelijke achterban

Door een opeenvolging van slepende schandalen zoals de Epstein-files lijken veel van Trumps meest loyale en religieuze aanhangers hun steun in te trekken. Neem bijvoorbeeld Majorie Taylor Greene, het voormalig congreslid en afgevaardigde van Georgia´s 14de district. Greene, voorheen een complottheorist en fanatiek MAGA fan, brak afgelopen najaar publiekelijk met Trump over de Epstein-affaire. Kort nadat The Donald haar tot vijand had verklaard, kondigde ze aan het Congres in januari 2026 te verlaten. Ook de voormalige FOX News-presentator en oerconservatieve Tucker Carlson en bekende, rechtse podcasters als Joe Rogan, Theo Von, Andrew Schulz en Shawn Ryan hebben Trump openlijk bekritiseerd over kwesties zoals de immigratie-aanpak van ICE, de roekeloze oorlog tegen Iran en de doofpotaffaire rond de Epstein-files.

98 procent van die files zijn nog steeds niet vrijgegeven, terwijl Trump tijdens zijn verkiezingscampagne juist beloofde de Epstein-documenten onmiddellijk geheel openbaar te maken. Met name bij sterk religieus gemotiveerde Amerikanen, die in 2024 op Trump gestemd hebben, is er ontevredenheid en zelfs woede over het uitblijven van gehele vrijgave en transparantie in deze.

Elect a clown, expect a circus

De aanzwellende kritiek en het verlies van steun aan Trump is wellicht bemoedigend nieuws voor critici, het betekent absoluut niet dat ‘we’ in the clear zijn. Het tegendeel blijkt helaas waar: Een gebekritiseerde en verwarde Donald Trump blijkt nog gevaarlijker dan aanvankelijk werd gevreesd. Ikzelf huiver al jaren bij de gedachte aan een tweede termijn Trump. Na het lezen van het door het ultra-rechtse Heritage Foundation opgestelde document Project 2025, werd mijn vrees in 2023 alleen maar groter. En zowaar, wat de wereld de afgelopen veertien maanden is opgedist kan toch met gemak als een gestoorde, scary clown show worden gekwalificeerd. Vanzelfsprekend ook, dit is te verwachten met een club van totaal ongeschikte en incompetente ja-knikkers als Pete Hegseth (minister van defensie), Pam Bondi (minister van justitie) en de inmiddels ontslagen minister van binnenlandse veiligheid Kristi Noem aan de knoppen. Na het begin van de meest recente episode (de Iran oorlog), verwoordde de democratische senator Chris Murphy het perfect: „We worden door volkomen onbekwame mensen, die kennis van zaken missen, meegesleurd in een zinloze, dodelijke oorlog.”

De belangrijkste adviseurs van president Trump werken nu al aan een overwinningsverhaal​. Dit voor de dag waarop ​de president zich uit de​ Iraanse oorlog probeert terug te trekken. Of dit zo makkelijk zal gaan is nog maar de vraag. De geschiedenis van oorlog en conflict in het Midden-Oosten laat immers zien hoe complex de situatie kan worden. ​Ondertussen blijft de berichtgeving vanuit 1600 Pennsylvania Ave onsamenhangend, tegenstrijdig en totaal onduidelijk. Het Witte Huis schetst de ene dag het surrealistisch eindscenario waarin een onvoorwaardelijke overgave van de Islamitische Republiek wordt geëist. Een dag later wordt gesteld dat het doel is het Iraanse ballistische raket programma en zijn nucleaire ambities te vernietigen. Weer een dag later wordt er geraaskald over regime change. Het is een amateuristische en uiterst gevaarlijke vertoning.

Tussentijdse verkiezingen

Als de Republikeinen bij de komende tussentijdse verkiezingen op 3 november de controle over één van beide kamers van het Congres verliezen, dan zou dat een aanzienlijke verschuiving in de Amerikaanse politiek betekenen en de macht van Trump substantieel beperken. Het zou een periode van intensief toezicht, van onderzoeken en feitelijk een politieke impasse inluiden. Historisch gezien zijn tussentijdse verkiezingen altijd lastig voor de regeringspartij​. Op basis van de huidige peilingen en populariteitscijfers zouden de Republikeinen het inderdaad uiterst moeilijk gaan krijgen. Randvoorwaarde is dan natuurlijk wel dat die verkiezingen ook daadwerkelijk plaatsvinden en eerlijk verlopen. Trump doet er namelijk alles aan om de aanstaande verkiezingen te beïnvloeden en de spelregels te veranderen.

Belangrijkste verkiezingsthema

Met zijn recente Iraanse avontuur heeft Trump de Democraten nog een winnend thema in handen gegeven, want veruit de meeste Amerikanen zitten niet te wachten op weer een buitenlandse oorlog. Zelfs zijn eigen achterban begint, en is al langere tijd, aan het morren. Men wil dat hij zijn verkiezingsboodschap waar maakt, in plaats van oorlog te voeren in een land dat geen bedreiging vormt voor hen. Trumps verkiezingsprogramma stond in 2024 bol van de beloftes om de kosten van levensonderhoud en boodschappen te verlagen, de stijgende inflatie te bestrijden en de gezondheidszorg te hervormen. Hij beloofde deze veranderingen al op dag één door te voeren. Van die toezeggingen is niets terechtgekomen. Integendeel, alles wordt duurder en zo’n blokkade van de Straat van Hormuz door Iran maakt het nog onwaarschijnlijker dat Trump zijn verkiezingsbeloften kan nakomen.

Olav van Zijl is een Amerikaans- Nederlandse commentator. Hij werkt vanuit Den Haag en de Verenigde Staten.

Reacties