Nog steeds geen eerherstel voor Roermondse ‘heksen’

Annemiek Wassenburg 9 mrt 2026

Roermond wil al tijden eerherstel voor de slachtoffers van een uitbraak van heksenhysterie daar. Maar het is er nog steeds niet van gekomen. En dat terwijl er al een monument klaarstaat om geplaatst te worden. Hoe zit dat?

Is een herdenking voor heksen wel reëel? Jazeker. Het is een herinnering aan een grootscheepse vrouwendiscriminatie die uitmondde in vrouwenmoord. Daar zijn tienduizenden vrouwen het slachtoffer van geworden in Europa: vervolgd en gedood om helemaal niks. Want heksen bestaan nu eenmaal niet. Alleen vermoorde vrouwen die ergens de schuld van kregen. Dankzij de kleine ijstijd van omstreeks 1450 – 1850, was er een mensvijandig klimaat ontstaan met alle gevolgen van dien: misoogsten, overstromingen, schipbreuken, pandemieën.

En daarvan kregen zij die al in een kwaad daglicht stonden de schuld. Heksen dus. Het boze vrouwenoog veroorzaakte ziekten bij vee en mensen, het kon slecht weer oproepen en mensen uithongeren door misoogsten te veroorzaken. En hoe ouder de vrouw hoe beter dat kunstje werkte. Het was niet eens een kwestie van geloof; Calvinisten en katholieken deden eraan mee.

Echte femicide

Echte femicide dus, die aantoont hoezeer discriminatie en vooroordelen het leven van bepaalde groepen kunnen verzieken. En die mensen kunnen er zelf niks aan doen. Vooroordelen zijn nooit rationeel en ze vallen niet te bevechten. Bij vrouwen is er zelfs nu nog steeds niets ‘echt’, behalve de smoesjes. Natuurlijk zijn ze zelf de schuld van alle discriminatie en achterstelling, verkrachtingen en de moorden op hen. Hadden ze maar niet…

Gek, dat de kwaadaardige en o zo machtige heksen het blijkbaar nooit voor elkaar kregen om zich afdoende te wreken. Zo gevaarlijk waren ze dus ook weer niet. Net zomin als de vrouwen van vandaag de dag.

De rol van Roermond

De grootste Nederlandse heksenjachten speelden zich af in 1613, in Roermond. Na een reeks oneerlijke rechtsprocessen werden 64 vermeende heksen ter dood veroordeeld door middel van verbranding. Deze veroordeelden zijn in een tijdsspanne van een maand verbrand, waarbij er twee vermeende heksen per dag de dood vonden. In Roermond is nu eindelijk een heksenmonument gemaakt. Het zou een plek krijgen nabij de Sint Christoffelkathedraal ter plekke. Daar was een goede reden voor: juist daar waren indertijd de heksen terechtgesteld en de kerk had er wel degelijk een rol in gespeeld. Veel zogenaamde heksenrechters hadden banden met de geestelijkheid.

Vrouwen werden zonder reden beschuldigd van hekserij. Wie niet bekende was een heks en wie dat wel deed ook. Blijkbaar is die kerk nog steeds niet wijzer. Want nou ineens blijkt dat de betreffende locatie door de kerk wordt gezien als gewijde grond. Daar horen geen vrouwen thuis, zelfs niet ter herdenking. Dus weg met dat monument. Zet dat maar ergens neer waar het niet zo opvalt. Raar. De Roermondse heksen kwamen juist aan hun einde op die zogenaamd gewijde grond. Die blijkbaar wel wordt ont-wijd door de aanwezigheid van vermoorde vrouwen en niet door de heksenmoordenaars zelf.

Land te klein

Verbeeld je dat er zoiets zou zijn gebeurd bij monumenten voor andere onrechtmatig gedode en misbruikte mensen. Dan was het land vast te klein geweest. Maar bij vrouwen mag het nog steeds. Waar is er plaats voor hen en hun monument? Zet maar neer in mijn voortuin. Samen met de gedenkplaten van de zwarte soldaten in Margraten. Jammer dat mijn tuin veel te klein is om alle vervolgden en gediscrimineerden een plek te geven. Maar Nederland is groot genoeg.

Zou je zeggen.

Reacties