Je hebt geen politiek nodig om mensen te helpen

In verkiezingstijd beloven politieke partijen steevast dat ze er voor de mensen zullen zijn. Voor jongeren die geen huis kunnen vinden, voor ouderen die goede zorg nodig hebben, voor iedereen die zich niet gehoord voelt. Politiek presenteert zichzelf als de plek waar problemen worden opgelost.

Maar er zit een ongemakkelijke vraag onder: hoeveel van die problemen zouden we zelf kunnen oplossen?

Ons politieke systeem is in veel opzichten een kwetsbare piramide die wordt gedragen door geld. We verwachten dat de politiek zorgt voor betaalbare woningen, goede zorg en sociale zekerheid. Tegelijkertijd zijn we als samenleving vaak minder bereid om zelf iets in te leveren om anderen te helpen.

Dat is ergens begrijpelijk. Mensen hebben vaste lasten. Niemand kan leven van goede bedoelingen alleen. Een arts kan niet onbeperkt gratis werken en een verpleegkundige moet ook zijn huur betalen.

Toch laat dat een andere vraag open.

Woning verkopen

Wat als mensen met veel bezit soms bewust zouden kiezen om een deel daarvan in te zetten voor de samenleving? Iemand met meerdere huizen zou bijvoorbeeld kunnen overwegen er één te verkopen aan een woningcorporatie, in plaats van het voor een steeds hogere prijs te verhuren. Dat kost misschien geld, maar levert wel iets op dat zeldzamer wordt: ruimte voor anderen.

Hetzelfde geldt aan de andere kant van de samenleving. Wie leeft van een uitkering zou kunnen overwegen om vrijwilligerswerk te doen, bijvoorbeeld in de zorg of in de buurt. Niet omdat het verplicht is, maar omdat betrokkenheid bij elkaar meer betekent dan alleen een stem uitbrengen eens in de vier jaar.

Dat betekent niet dat politiek overbodig is. Landen hebben leiders nodig die besluiten nemen en hun land vertegenwoordigen. Maar het idee dat maatschappelijke problemen uitsluitend door politiek opgelost moeten worden, maakt ons misschien passiever dan nodig is.

Iets voor een ander doen

Veel veranderingen beginnen immers op een kleinere schaal.

In buurthuizen, bij vrijwilligersorganisaties, of simpelweg bij mensen die besluiten iets voor een ander te doen zonder dat daar een wet of subsidie voor nodig is. De samenleving wordt uiteindelijk niet alleen gevormd door beleid, maar ook door gedrag.

Misschien ligt daar wel een ongemakkelijke waarheid: elkaar helpen is nooit uitsluitend een politieke keuze geweest. Het is in de eerste plaats een menselijke en dat is kosteloos.

Reacties