Met jou niet

Drie gemeenten, Den Haag, Rotterdam en Nijmegen, hebben het uitgesproken: fracties én individuele raadsleden zeggen dat zij niet samenwerken met Forum voor Democratie. Niet omdat FVD niet mee mocht doen. Niet omdat stemmen zijn genegeerd. Maar omdat gekozen volksvertegenwoordigers zeggen: hier trek ík een grens.

Dat heet dan een boycot. Alsof dat een systeemfout is. Alsof een raadslid na de verkiezingen zijn oordeel moet inleveren bij de garderobe. Dat is een misvatting. Een volksvertegenwoordiger vertegenwoordigt geen partijprogramma op automatische piloot. Die vertegenwoordigt zijn mandaat. Met naam, geweten en verantwoordelijkheid.

Formeel is alles zuiver verlopen. FVD deed mee. Kreeg stemmen. Heeft zetels. Niemand is geweerd. Alleen daarna zeggen de andere gekozenen: met jou deel ik geen collectieve verantwoordelijkheid. Dat is geen censuur. Dat is het uitoefenen van eigen oordeel. Wie dat ondemocratisch noemt, verwart stemrecht met recht op medebestuur.

Grenzen trekken

We doen vaak alsof democratie ophoudt bij het tellen van stemmen. Alsof alles daarna techniek is. Dat is het niet. Democratie begint juist na de uitslag: wegen, kiezen, grenzen trekken. Dat kan alleen als volksvertegenwoordigers niet gereduceerd worden tot fractie-onderdelen die uitvoeren wat ‘de partij’ zegt.

Sterker nog: als gekozenen altijd het partijprogramma volgen, verdwijnt persoonlijke verantwoordelijkheid. Afweging maakt plaats voor discipline. Dan krijg je geen bestuur, maar stemmachines.

Wat deze gemeenten laten zien, is dat politiek ook persoonlijk mag zijn. Een raadslid mag zeggen: dit kan ik niet verantwoorden. Niet namens mijn partij, maar namens mezelf. Dat is geen scheur in het systeem. Dat ís het systeem.

Verantwoordelijkheid

Ja, dat schuurt. Democratie schuurt wanneer ze serieus wordt genomen. Het comfortabele alternatief is iedereen toelaten en niemand aanspreken. Dat is geen volwassen politiek.

Waar dit werkelijk over gaat, is niet over partijen of procedures, maar over verantwoordelijkheid. Over het recht én de plicht van iedere volksvertegenwoordiger om zelf te besluiten met wie hij of zij macht deelt.

‘Met jou niet’ is geen afbraak van de democratie. Het is democratie die durft te bestaan.

Reacties