En de winnaar is dit jaar: de Dalai Lama

Ergens vlak na de Tweede Wereldoorlog stond Dalai Lama voor een keuze. De Britten, bezig hun imperium op te ruimen, boden hem iets aan wat ze niet meer nodig hadden: een fikse luchtmacht compleet met adviseurs.

Geen symbolisch gebaar, maar een serieus strategisch instrument. Tibet was door zijn ligging vrijwel ontoegankelijk. Iedere toegangsroute bestond uit tientallen kilometers onverharde haarspeldbochten waar hooguit pakezels vooruitkwamen. Met luchtpatrouilles paraat zou een invader zich wel twee keer bedenken voordat hij aan een invasie begon.
De Dalai Lama had echter een beter idee.
Hij raadpleegde zijn orakels.

Die kwamen niet met strategische scenario’s, maar met een geruststellender alternatief: peace offerings. Rituelen. Goede intenties. Morele superioriteit. De Chinezen zouden onder de indruk zijn. Aangedaan misschien. In elk geval: op afstand blijven.
De Dalai Lama vond het idee geniaal. Hij liet de Britten weten dat ze hun luchtmacht mochten houden.

En inderdaad – de rest is geschiedenis.

Gebaar boven daad

Een vergissing is menselijk. Ook spirituele leiders zijn daarvan niet vrijgesteld. Maar wat hier al vroeg zichtbaar wordt, is een voorkeur die hem sindsdien is blijven kenmerken: symboliek boven realiteit, morele elegantie boven weerbaarheid. Het gebaar boven de daad.

Sindsdien is de Dalai Lama niet veel wijzer geworden. In de politiek is hij verworden tot een stripfiguur; in het publieke domein tot een spirituele entertainer. Hij heeft nog nooit iets wezenlijk nieuws gezegd. Nooit iets dat aanstoot geeft. Nooit iets dat ontregelt. Nooit iets dat een publiek werkelijk onzeker maakt. Zijn antwoorden zijn voorbeeldig correct, eindeloos herhaalbaar en volledig risicoloos. Elke goed ingevoerde boeddhistische leraar kan ze geven. En dat is precies de bedoeling.

Hij lacht om zijn eigen grappen – niet omdat zijn humor zo verfijnd is, maar omdat het publiek moet blijven voelen dat alles veilig is. Dat er niets instort. Dat niemand iets verliest.

Wegmoffelen

De Dalai Lama wordt in Nederland warm omarmd – met uitgesproken bewonderaars als Erica Terpstra. Dat hij in 2026 een Grammy in de categorie Spoken word ontving, is dan ook geen curiositeit maar een bevestiging. Een Grammy win je niet voor waarheid. Je wint hem voor entertainment. Voor reprises. Voor spirituele content waar zelfs het ego wel bij vaart.
De waarheid die werkelijk bevrijdt, is niet eens genomineerd.

Die ligt onder de jurytafel weggemoffeld.

Misschien was het weigeren van die luchtmacht wel het meest consequente besluit uit zijn leven. Toen hij daar later spijt van kreeg, zocht hij een ander luchtruim – dat van de glimlach, de geruststelling, de grappen en de publieksprijzen.

Reacties