Rob Jetten en het gelijk dat meebuigt

Wanneer Rob Jetten jarenlang zegt niet met de PVV te kunnen regeren vanwege haar standpunten, klinkt dat principieel. Tot zeven PVV Kamerleden zich afsplitsen, diezelfde standpunten behouden en er ineens ‘mogelijkheden’ ontstaan.

In een Kamer waar elke zetel telt en meerderheden schaars zijn, blijkt het morele hek verplaatsbaar.

Laten we eerlijk zijn: dit gaat niet over inhoud. Dat deed het toen niet en dat doet het nu nog steeds niet. Het gaat over macht, positie en ego. Over wie aan tafel zit en wie niet. Over hiërarchie in plaats van argumenten. Teruggebracht tot de kern lijkt het op een dominantieproef: wie bepaalt de toon, wie staat het breedst in de deuropening.

Gericht op Wilders

De PVV werd uitgesloten omdat haar ideeën onaanvaardbaar zouden zijn. Ideeën veranderen niet door een afsplitsing. Ze worden niet milder omdat er een ander naamkaartje op staat. Als samenwerking ineens denkbaar wordt, kan de conclusie maar één zijn: de uitsluiting was persoonlijk. Gericht op Geert Wilders, niet op zijn ideeën.

Dat is geen nuance, dat is een principieel probleem. Wie zegt ideeën te bestrijden maar in werkelijkheid personen mijdt, verkoopt een moreel verhaal als verpakking. Het oogt fraai, maar het is vooral handig.

Laat ik helder zijn. Ik vind de standpunten van de PVV onaanvaardbaar. Daar verandert geen machtsverschuiving iets aan. Juist daarom wringt deze draai. Blijkbaar waren die standpunten gisteren nog een democratisch gevaar, maar zijn ze vandaag bespreekbaar zolang de dominante figuur niet meer meedoet. Zelfde overtuiging, andere lichaamstaal. De spierbundel weg, de deur op een kier.

Vermomd als moraal

En dan het debat. Of beter: het ontbreken ervan. Wat debat heet, is geen uitwisseling van ideeën, geen poging tot overtuigen. Het is een rangorde-oefening, vermomd als moraal. Wie knippert, wie blijft staan, wie krijgt het laatste woord.

Dit mechanisme is partijoverstijgend. Kleur verschilt, reflex niet. Principes zijn vast tot ze onhandig worden. Grenzen zijn hard tot ze in de weg zitten. Dat is geen natuurwet, dat is een keuze.

En daar ligt de verantwoordelijkheid. Niet bij de kiezer, maar bij de politiek zelf. Zolang overtuigingen meebewegen met de stoelindeling en het debat wordt ingeruild voor machtsvertoon, blijft één vraag hangen: als dit het morele kompas is, waar wijst het dan eigenlijk naartoe?

Reacties