De normalisatie van vuurwerkoverlast

Zolang de schade voorspelbaar is, accepteren we haar. Dat is de echte traditie van oudjaar, de normalisatie van vuurwerkoverlast.

Mijn broer verloor een oog. Niet door geweld, niet door een bedrijfsongeval, maar door vuurwerk. Oudejaarsavond. Eén knal, één seconde, een leven lang zicht kwijt. Het gebeurde jaren geleden, maar elk jaar rond deze tijd denk ik eraan terug.

We noemen het overlast, incidenten, pech. Alsof het om een tijdelijk ongemak gaat, vergelijkbaar met harde muziek of parkeerdruk. Daarmee is vuurwerk niet alleen toegestaan, maar genormaliseerd. Het hoort erbij. Wie klaagt, verpest de sfeer.

Dit jaar vielen er opnieuw doden. Geen collectieve schok, geen fundamentele herbezinning. Hooguit een kort nieuwsbericht. Morgen praten we weer over iets anders. De schade is inmiddels ingecalculeerd.

Geen mensen

Jacky, mijn Friese stabijtje, normaal rustig en zelfverzekerd, raakt ieder jaar in paniek: trillen, wegkruipen, wantrouwen. Dierenartsen zien het elk jaar terug: stress, paniek, ontsnapte dieren, soms met dodelijke afloop. En dan zijn er nog de vogels die zich in paniek tegen gebouwen doodvliegen. De schade wordt afgedaan als bijzaak, omdat het geen mensen betreft. Op zulke momenten schaam ik me mens te zijn.

Wat Jacky uiteindelijk hielp, was onverwacht. Ik ontdekte dat samen kijken naar filmpjes van huilende wolven op YouTube haar kalmeerde. Het geluid, het ritme, iets oers. Haar ademhaling werd rustiger, haar vertrouwen keerde langzaam terug. Het was ontroerend – en tegelijk beschamend. Wij veroorzaken wekenlange ontregeling en proberen die daarna te herstellen met kunstmatige rust.

De te verwachten vuurwerkoverlast behandelen we inmiddels zoals de dagelijkse file: iedereen weet dat ze komt, iedereen ergert zich eraan. Het verstand op nul.

Experiment

Vanaf dit jaar is het afsteken van vuurwerk verboden. Dat klinkt als een breuk, maar het is vooral een experiment waarvan we de afloop al vermoeden. Natuurlijk zal er illegaal vuurwerk worden afgestoken – en juist dat vuurwerk is vaak zwaarder, onvoorspelbaarder en niet goedgekeurd. Het is dus maar zeer de vraag of de schade volgend jaar werkelijk kleiner zal zijn.

Misschien is dát het echte probleem. Niet het vuurwerk zelf, maar onze gewoonte om schade te accepteren zolang ze jaarlijks terugkeert. Zolang het voorspelbaar is, vinden we het blijkbaar verdraaglijk.

Mijn broer ziet met één oog. Mijn hond herstelde langzaam. Anderen hadden minder geluk.

De vraag is niet of vuurwerk mooi is. De vraag is waarom we letsel, angst en verlies blijven accepteren, zolang het onszelf maar niet treft.

Reacties