Is de handleiding incompleet?

Frank Eeninck 10 jan 2026

Stel u voor: u koopt een duur apparaat. De maker, de beste die er bestaat, geeft u de handleiding en zegt: „Alles staat hierin. Het is compleet en helder. U heeft niets anders nodig.” U gaat tevreden naar huis, maar uw buurman houdt u tegen.

„Die handleiding?”, zegt hij lachend, „die is veel te moeilijk voor jou. En er ontbreken dingen. Om het apparaat echt te laten werken, heb je de aantekeningen van mijn overgrootvader nodig.”

Klinkt gek, toch? U zou de buurman waarschijnlijk vriendelijk bedanken en vertrouwen op de maker.

Toch is dit precies de situatie waarin de islam zich bevindt.

Maar een samenvatting

Als ik met traditionele gelovigen spreek, hoor ik vaak hetzelfde verhaal: „De Koran is maar een samenvatting. Voor de details hebben we de hadiths (overleveringen) en de uitleg van geleerden nodig.” Men schetst een beeld van een God die weliswaar een Boek stuurde, maar de details ‘vergat’ of te vaag hield.

Maar toen ik de Koran zelf opensloeg, las ik iets heel anders.

In het Boek zegt God zelf dat Zijn werk ‘mufassal’ is, wat ‘volledig gedetailleerd’ betekent. Er staat letterlijk:

‘Zou ik dan een andere wetgever zoeken dan God, terwijl Hij het is die het Boek, in details uiteengezet, naar jullie heeft neergezonden?’ (6 – Het Vee, 114)

Hier wringt de schoen. Aan de ene kant hebben we duizenden boeken met regels over hoe je je baard moet kammen, met welke voet je het toilet binnenstapt en wat je moet zeggen als je niest. Regels die het geloof moeilijk en zwaar maken. Aan de andere kant is er de Koran, die stelt dat God niets heeft overgeslagen in Zijn boek:

‘Wij hebben in het Boek niets weggelaten.’ (6 – Het Vee, 38)

Beter weten dan God

De vraag is ongemakkelijk maar nodig: Wie geloven we? De geleerden die zeggen dat de Koran niet compleet is? Of de Schepper die zegt dat Zijn werk af is?

Door regels toe te voegen die niet in de Bron staan, zeggen we eigenlijk dat wij het beter weten dan God. Dat Hij hulp nodig had. Voor mij, als moslim die alleen de Koran volgt, is dat een onmogelijke gedachte.

Maar, hoor ik u denken, de Profeet Mohammed heeft die extra regels toch gegeven? Moeten we hem niet volgen?

Dat is misschien wel het grootste misverstand van allemaal. Volgende week neem ik u mee naar de rol van de Profeet. Want wist u dat de Profeet zelf waarschuwde tegen het opschrijven van zijn woorden naast de Koran?

Vrede,

Frank Eeninck

Reacties