Zonnepanelen, elektrische auto’s en de rekening die altijd bij de burger belandt

Het klonk ooit als een logische deal: investeer als brave burger in zonnepanelen, rijd elektrisch en je wordt beloond met lagere kosten én een schoon geweten. Nederland zou verduurzamen, jij zou besparen. Groene winst voor iedereen.

Dat was het sprookje. In de praktijk blijkt vooral de overheid er een duurzaam verdienmodel aan over te houden: subsidie bij aanschaf, afstraffing bij gebruik.

Neem de salderingsregeling. Jarenlang hét argument om je dak vol te leggen. Het voelde bijna revolutionair: wat je overdag opwekte en niet gebruikte, mocht je ’s avonds zonder gedoe wegstrepen. Nu, precies op het moment dat miljoenen huishoudens hebben geïnvesteerd, draait de overheid de kraan dicht. Vanaf 2027 verdwijnen de voordelen en verandert de ‘redelijke’ teruglever-vergoeding in een paar centen fooi. Ondertussen betaal je op een ander moment doodleuk het volle tarief. Dezelfde stroom, dezelfde kabel, maar een totaal andere prijs zodra de consument erop vooruit zou kunnen gaan. En dan komen ook nog terugleverkosten, vaste opslagvergoedingen en meer variabele tarieven. Je dacht een energieleverancier te worden, maar je blijkt vooral een melkkoe met zonnepanelen.

Het nieuwe duur betaalde lapmiddel

De overheid zegt: „Los het zelf op.” Koop een thuisbatterij, dan ben je minder afhankelijk van het net. Klinkt stoer – tot je ziet dat je voor 4.000 tot 12.000 euro mag afrekenen, zonder landelijke subsidie. Een beetje btw-teruggave is de pleister op de wonde, maar verder mag je het vooral zelf regelen. Experts roepen dat de investering zichzelf terugverdient, maar die terugverdientijd van tien tot veertien jaar voelt vooral als een volgend hoofdstuk in de reeks: duurzaam doe je samen, maar betalen doe je alleen.

En wie denkt slim te zijn door zijn eigen zonnestroom op te slaan, komt alweer een nieuwe fuik tegen: dubbele energiebelasting. De fiscus ziet namelijk geen verschil tussen stroom uit je eigen batterij en stroom uit het net. Beide worden belast alsof je het koopt. Zelf opwekken, zelf opslaan, zelf gebruiken – en tóch extra betalen. Een belastingcirkel waar zelfs Kafka niet op was gekomen.

Meer belasting, meer controle

Over een paar jaar word je officieel ‘zelfleverancier’. Dat betekent: belasting betalen over stroom die je aan jezelf levert vanuit je eigen batterij. Dankzij slimme meters en de postcoderoos kan straks elk elektron gescand, gevolgd en belast worden. De burger mag investeren, risico lopen en verduurzamen; de overheid schrijft ondertussen de regels herschrijfbaar in potlood.

En kijk naar de elektrische auto: jarenlang beloond met vrijstelling van wegenbelasting. Maar nu steeds meer Nederlanders overstappen, wordt die vrijstelling afgebouwd. Zwaardere EV’s gaan juist méér betalen. Het patroon is helder: vroege overstappers zijn de ideale etalage voor modern beleid. Tot het werkt. Dan worden ze de ideale prooi.

Duurzaam beleid vraagt om vaste grond

Uiteraard: het klimaatprobleem is reëel, urgent en groter dan onze energierekening. Maar burgers verleiden met beloftes die verdwijnen zodra het te veel kost? Dat is geen beleid, dat is een lokactie. Je wandelt naar de duurzame kassa en daar ontdek je dat de aanbieding nét verlopen is – behalve voor de schatkist.

Wie meedoet aan de energietransitie wil best bijdragen. Maar dan wel met heldere afspraken die langer meegaan dan een kabinetsperiode. Want burgers kunnen veel hebben, behalve het gevoel dat ze netjes investeren in de toekomst, terwijl de overheid stilletjes het prijskaartje herschrijft.

Reacties