Komt wijsheid wel met de jaren?

Wijsheid komt met de jaren. Dat wordt vaak gezegd. Maar wie om zich heen kijkt, ziet iets anders. De meeste senioren zijn niet wijs, maar gefrustreerd. Ze klagen. Ze mopperen. Ze weten precies wat er mis is met de anderen.

Tijd maakt mensen niet wijzer. Ze werkt als een vergrootglas. Wie leerde kijken, gaat meer zien. Wie nooit verder kwam dan de krantenkoppen, raakt vast.
De meeste mensen hebben hun leven niet gebruikt om te ontdekken wie ze zijn. Ze hebben hun tijd gebruikt om zo veel mogelijk te consumeren. Ze deden wat hoorde: werken, zorgen, zich aanpassen aan wat op dat moment in de mode was. Twijfels werden genegeerd, verlangens uitgesteld.

Dat ging goed zolang er afleiding was – werk, gezin, status. En dan gaat men met pensioen. De bekende wereld valt weg. Wat overblijft is tijd. En stilte. In die stilte verschijnt alles wat jarenlang is weggedrukt. En het is zelden wijsheid die zich aandient. Wat wel verschijnt, is frustratie.

Denken en bedoelen

Boosheid over verandering is geen inzicht, het is pijn. Vasthouden aan vroeger is geen levenservaring, maar angst. Alles wordt slechter, denkt men – maar wat men bedoelt is: ‘Ik ben mijn plaats in de wereld kwijt.’

Wijsheid vraagt iets wat weinig mensen durven: toegeven hoeveel fouten je hebt gemaakt. Erkennen dat angst beslissingen voor je nam. Dat angst je ervan weerhield kansen te benutten. Dat angst maakte dat je niet altijd eerlijk was – vooral niet tegenover jezelf.

Zonder dat zelfonderzoek verouder je niet alleen; je verhardt. Echt wijze ouderen herken je niet aan uitgesproken meningen. Ze hebben er juist minder. Ze praten weinig over hun verleden. Ze hoeven niet steeds het woord te hebben. Ze kijken liever toe.
Ja, ouder worden is onvermijdelijk. En nee, wijsheid komt niet met de jaren. Met de jaren komt de rekening. Wie haar betaalt, wordt milder. Wie haar ontkent, wordt bitter. Het is uiteindelijk een kwestie van kiezen.

Reacties