Dienstplicht? Ja graag, maar dan wel inclusief festivalbandje en barista-cursus

Jan Veenstra 10 jul 2025

Stel je voor: het is 2027. Je dochter van achttien krijgt een brief. Geen uitnodiging voor Lowlands, geen acceptgiro van DUO, maar een vriendelijke doch dwingende oproep van het Ministerie van Defensie. Of ze zich even wil melden voor elf maanden dienstplicht. En nee, dit is geen aanmelding voor een tussenjaarreis met backpack en yogamat. Dit is serieus. Wapens, discipline, modder. En mannen. Want ja, gelijk is gelijk.

In Denemarken gebeurt het echt. Vanaf 2026 geldt daar een verplichte dienstplicht voor vrouwen, net als voor mannen, en niet voor een gezellig zomerkampje van vier maanden, maar voor bijna een jaar. Een land met de reputatie van hygge en Deense designstoelen kiest dus voor een aanpak met bivakmuts en bajonet. Waarom? Omdat de wereld niet langer zachtjes spint. Omdat NAVO-landen hun achterstanden in paraatheid niet meer met PowerPoints kunnen wegwerken.

En dan Nederland. Hier discussiëren we liever of je ook vegan saté moet aanbieden op de Veteranendag. De dienstplicht? Die ligt als een ouwe spijkerbroek op zolder. Technisch gezien bestaat-ie nog, maar niemand durft ‘m aan te trekken. En als het aan sommige partijen ligt, wordt-ie vervangen door een “maatschappelijke dienstplicht”. Een soort sociale stage met meer roosters en minder nut.

Toch: wat als Denemarken gelijk heeft? Wat als gelijkwaardigheid ook betekent: gelijke plicht? Wat als veiligheid niet alleen afhankelijk is van drones en diplomatie, maar ook van jonge mensen die weten hoe je een veldfles vult zonder eerst youtube te raadplegen?

Natuurlijk, elf maanden is geen kattenpis. Het betekent uitstel van studie, gedoe met kamers, misschien zelfs trauma’s in de plaats van tattoo’s. Maar het betekent ook karakter, kameraadschap, en collectief bewustzijn dat vrijheid niet uit de lucht komt vallen. Zeker niet met Poetin in de buurt.

En dus stel ik u de vraag die we onszelf in Nederland ook eens eerlijk moeten durven stellen:

Durven wij in Nederland onze jongeren op te roepen voor iets groters dan zichzelf — of blijven we liever collectief onder de dekens liggen?

Reacties