Waarom gesprek altijd de voorkeur heeft boven scheldwoorden

Het gebeurt vaker dan we zouden willen: in gesprekken over politiek lopen emoties hoog op. Als een collega een ander uitmaakt voor ‘nazi’, ‘fascist’ of ‘wappie’ vanwege een kritische houding ten opzichte van het politieke beleid in Nederland, gaat het gesprek niet alleen de verkeerde kant op, maar wordt ook de werkrelatie beschadigd.

Dit soort situaties verdient aandacht, want respect en dialoog horen centraal te staan – juist op de werkvloer.

Het probleem: polarisatie en etikettering

Politieke overtuigingen raken vaak aan kernwaarden en persoonlijke identiteiten. Daarom was het – tot nog niet zo heel lang geleden – not done om op de werkvloer over politiek en godsdienst te praten.

Mensen die zich zorgen maken, bijvoorbeeld over moreel gehalte, transparantie (of juist het gebrek daaraan) of sterke opvattingen hebben over sociale rechtvaardigheid, voelen zich politiek ontheemd en vaak maar zeer beperkt vertegenwoordigd door een partij. Of ze zien een andere partij juist als bedreiging voor die bepaalde persoonlijke waarden. In een dergelijke situatie is de verleiding groot om een collega die jouw zorgen niet deelt een bepaald etiket op te plakken. In zo’n geval gebeurt er iets echter iets fundamenteels:

• Demonisering: het debat wordt gereduceerd tot zwart-witdenken (kleine verschillen van opvatting worden buitenproportioneel uitvergroot)
• Schade aan vertrouwen: de ander voelt zich onterecht aangevallen en gekleineerd en zeker niet serieus genomen
• Polarisatie: het gesprek escaleert, en de kans op wederzijds begrip wordt kleiner (de hakken gaan in het zand).

Waarom dialoog essentieel is

Een werkomgeving functioneert optimaal wanneer mensen zich veilig voelen om meningen te uiten, ook van een persoonlijke aard. ‘Het werk’ is immers voor de meesten van ons de plek waar we de meeste tijd doorbrengen. Daarom zijn empathie en nieuwsgierigheid naar de ander cruciaal om iedere collega een veilig gevoel te geven. In plaats van etiketten te plakken, kun je vragen stellen als:

• Waarom voel je je niet vertegenwoordigd door de huidige politiek?
• Welke waarden zijn voor jou belangrijk en/of zie je bedreigd?

Door te luisteren en de ander ruimte te geven om zijn of haar perspectief te delen, bouw je een brug in plaats van een muur.

De rol van leiderschap

Werkgevers en leidinggevenden hebben een belangrijke rol in het bewaken van een gezonde werkcultuur. Dit kan door:

• Gedragscodes: duidelijke afspraken over respectvol gedrag (safe spaces policy)
• Het aanbieden van workshops over constructieve communicatie.

Een ‘goed gesprek’ veronderstelt wederzijds respect voor elkaars opvattingen en open staan voor argumenten. Negatief geladen kwalificaties zijn niet toegestaan.

• Interventie: snel en effectief ingrijpen bij grensoverschrijdend gedrag.
• Het grotere plaatje: het belang van respect in een diverse samenleving

Nederland is een land met een rijke diversiteit aan meningen en achtergronden. Politieke discussies zijn onvermijdelijk, maar het is aan ons allemaal om ze constructief te voeren. Etiketten en scheldwoorden horen daar niet bij. Door respectvol om te gaan met andere meningen – ook al zijn we het fundamenteel oneens – dragen we bij aan inclusie en saamhorigheid.

Conclusie

Het uitmaken van een collega voor ‘nazi’, ‘fascist’ of ‘wappie’ is onacceptabel, respectloos en destructief.

• In plaats daarvan zouden we moeten streven naar begrip en dialoog, de werkvloer en daarbuiten. Het begint met luisteren, nieuwsgierig zijn door zo een veilige omgeving creëren waar iedereen zijn mening kan delen zonder angst voor belediging.
• Blijf elkaar zien als mens.
• Koppel de persoon los van diens mening. Dat is niet alleen goed voor de werkrelatie, maar ook voor de samenleving als geheel.

Reacties