Wie de zzp’er verjaagt, duwt de zorg over de rand

We praten er al jaren over, maar de discussie rondom de inzet van zzp’ers blijft onduidelijk. Hoewel de conceptwet VBAR, bedoeld om schijnzelfstandigheid aan te pakken, hier straks bij moet helpen, verwacht ik op korte termijn geen duidelijkheid nu het kabinet is gevallen.

Het gevolg: zorginstellingen én zzp’ers blijven achter in grote onzekerheid. Deze eindeloze onduidelijkheid is niet alleen frustrerend, het is zelfs schadelijk voor de zorgsector. Want terwijl Den Haag blijft zoeken naar definities, haken zelfstandigen in de zorg af.

Essentieel voor de zorg

Volgens het CBS is het aantal zzp’ers voor het eerst in jaren flink gedaald. Voornaamste oorzaken: onzekerheid en angst. In de zorg komt daar nog iets bij: structurele personeelstekorten, hoge werkdruk en ziekteverzuim. In plaats van de inzet van zelfstandigen terug te dringen, zouden we moeten erkennen dat zij een essentieel onderdeel van de oplossing zijn. Zzp’ers in de zorg zijn goed opgeleide, ervaren professionals die snel kunnen worden ingezet en zorgen voor broodnodige flexibiliteit. Juist in een sector waar de instroom achterblijft en de uitstroom hoog is, zijn zij cruciaal om de zorg draaiende te houden.

Flexibiliteit is noodzaak

De huidige omgang met zelfstandigen die we uit angst de rug toekeren, heeft dan ook een averechts effect in de zorg. We zetten er een waardevolle groep inzetbare zorgprofessionals mee buiten spel, juist nu ze zo hard nodig zijn. Zo blijkt uit eigen onderzoek dat meer dan de helft van de zorg-zzp’ers (56 procent) uit de sector stapt als werken als zelfstandige onmogelijk wordt.

Zij hebben behoefte aan flexibiliteit en autonomie. Waardoor teruggaan in loondienst voor hen geen optie is. Daarmee dreigen we een groep van circa 25.000 ervaren krachten te verliezen. En dat terwijl we al afstevenen op een tekort van ruim 250.000 zorgverleners in de komende jaren. Recent onderzoek van SoloPartners laat bovendien zien dat zzp’ers jaarlijks tot wel 1,5 miljard euro aan maatschappelijke waarde leveren – een bijdrage die we ons niet kunnen permitteren om kwijt te raken.

Oproep aan zorgbestuurders

In plaats van blijven vasthouden aan een zwart-witbeeld van vast versus flex, is het essentieel dat we proactief omschakelen naar een andere benadering. Zzp’ers zijn geen bedreiging voor de zorg, maar onmisbaar om pieken op te vangen en continuïteit te garanderen. Hoewel begrijpelijk dat zorginstellingen risico’s willen vermijden, leidt die voorzichtigheid nu tot onbedoelde schade. Dit vraagt van zorginstellingen lef én initiatief om nu te handelen en niet op beleid te wachten. Mijn oproep aan zorgbestuurders is dan ook: durf binnen de kaders van DBA en straks VBAR werkvormen te ontwikkelen waarin vaste krachten zij-aan-zij werken met zelfstandigen.

De zorgsector is niet gebaat bij regels en controles die misbruik ten koste van alles willen voorkomen. Wat nodig is, is een arbeidsmodel waarin je zekerheid combineert met flexibiliteit. Laten we hier nu eens over in gesprek gaan en ervoor zorgen dat we niet nog meer mensen onnodig uit de zorg verliezen. Zonder mensen is er geen zorg. En zonder flexibel werken zijn er straks niet voldoende mensen over om die zorg te bieden.

Ard Huininga is CEO van PIDZ.

Reacties