De Groene Helm – hoe stikstof de vijand van defensie werd

Jan Veenstra 18 jun 2025

Goed nieuws! Defensie krijgt tientallen miljarden euro’s om zich eindelijk uit het sukkelhok van Europa te vechten. Slecht nieuws: we kunnen nergens oefenen.

Niet vanwege de Russen, niet vanwege geldgebrek, maar omdat een bosmuis bij Ede last krijgt van tinnitus als een Chinook opstijgt.

Stikstof is de nieuwe vijand. Onzichtbaar, geurloos en klaarblijkelijk machtiger dan Poetin. Terwijl de rest van de wereld zich voorbereidt op digitale oorlogvoering, raketaanvallen en cyberaanvallen, vecht Nederland een binnenlandse strijd tegen… stikstof.

De situatie is tragikomisch. Daar staan onze militairen dan. Volgeladen tanks, getraind personeel, fonkelnieuwe helmen. Maar oefenterrein? Vergeet het maar. „Misschien kunnen ze in een parkeergarage onder Den Haag wat scenario’s naspelen”, opperde iemand cynisch op X (voorheen Twitter, toen de wereld nog overzichtelijk was). De toekomst van onze defensie: oorlog in virtual reality, met een vergunning van het ministerie van Landbouw.

Composthoop

Demissionair staatssecretaris Tuinman luidt de noodklok: „Ik steek mijn handen niet in het vuur voor onze veiligheid als we niet kunnen oefenen.” Maar in Den Haag gaan de handen eerder in de aarde om stikstofmeters te plaatsen. Dat vuur, dat laat men liever smeulen onder een composthoop.

En Dilan Yesilgöz? Die zegt wat iedereen denkt maar niemand hardop durft te roepen: „Als je geen veiligheid hebt, heb je niks.” Een verrassend zinnige uitspraak, al zou een kind van 6 dat ook kunnen bedenken. Maar goed, het gaat om de intentie. De NAVO-norm moet gehaald worden. Alleen moet de NAVO straks wel genoegen nemen met een krijgsmacht die alleen geoefend is in het vouwen van noodbriefjes.

En ondertussen ligt de oplossing al maanden op tafel, uitgesproken door niemand minder dan Johan Derksen. Ja, die van de sigaar en de snor. „Zet die stikstofregels even in de ijskast, regel wat er geregeld moet worden – defensie, boeren, bouw – en ga dan wel weer milieubingo spelen.” Simpel. Maar ja, Johan is geen klimaatwetenschapper. Hij is slechts iemand met gezond verstand – een zeldzaamheid in de politiek.

Tanks op eco-brandstof

Wat rest ons? Misschien moeten we de defensie-oefeningen gewoon combineren met natuurbeheer. Commandotroepen die tegelijk schietoefeningen doen én dassenburchten uitgraven. Of tanks die alleen mogen rijden op eco-brandstof en onder begeleiding van een boswachter.

Maar laten we eerlijk zijn: als een raket uit het oosten komt, hebben wij straks een stikstofvergunning, een heidelandschap in topconditie – en een krijgsmacht die alleen geoefend heeft op papier. Misschien kunnen we de vijand dan imponeren met onze Natura2000-kaarten.

Tot die tijd: wapens paraat, maar wel fluisterstil. Voor je het weet schrik je een korenwolf op. En daar wil je geen proces-verbaal van.

Reacties