Wat zet school shooters aan tot hun gruweldaden?

Scholieren rouwen in het Duitse Winnenden waar een schietpartij plaatsvond. Foto: AFP

Foto van 'Sofie Smulders'

Sofie Smulders

7 NOV 2017

Wat bezielt iemand die het vuur opent op onschuldige mensen in een school, een kerk of een andere openbare gelegenheid? Van de dader wordt vaak het beeld geschetst dat het een persoon is met psychiatrische problemen of met een verleden waarin geweld centraal staat. Dit beeld klopt niet, zegt promovenda Birgit Pfeifer, die vrijdag haar proefschrift School shootings - Existential concerns and implicit religion aan de Vrije Universiteit Amsterdam verdedigt. „Het zijn stuk voor stuk jonge mensen die worstelen met levensvragen."

Eric Harris was één van de schutters op Columbine High School

„Ik wil beginnen door te zeggen dat de ‘school shooters’ heel verschillend zijn. Het algemene beeld dat het allemaal einzelgängers en weirdo’s zijn, klopt niet. De een was populair met veel vrienden, de ander heeft gescheiden ouders en weer een ander komt uit juist een heel warm gezin.” ‘Je moet naar ze luisteren’, zei Marilyn Manson in de documentaire Bowling For Columbine tegen Michael Moore. De zanger werd ervan beticht de daders van de Columbine High School-schietpartij met zijn muziek geïnspireerd te hebben. Pfeifer deed juist dat: luisteren. „Ik zag dat er nog geen analyse gedaan was van de teksten die de daders achterlieten en wilde weten: wat zeggen ze nu eigenlijk?”

Levensvragen

Pfeifer spitte duizenden pagina’s van dagboeken, afscheidsbrieven en notities van school shooters (bijvoorbeeld de daders van de shooting op Columbine High School) en lone wolves (bijvoorbeeld Anders Breivik) door. „Wat ik heb opgemerkt is dat ze stuk voor stuk worstelen met levensvragen. Ze maken hun eigen verhalen, waarin zij de helden zijn. Sommigen noemen zich God en praten zichzelf aan dat ze het recht hebben te beslissen over wie mag leven en wie moet sterven. Ze zijn onoverwinnelijk en onsterfelijk.” Daarnaast constateerde Pfeifer dat de daders allemaal de sterke behoefte hebben hun werkwijze te delen. Ook zien ze zichzelf als een martelaar die zich opoffert voor de strijd tegen het kwaad. Deze drie elementen, respectievelijk de transcendente ervaring, het delen van rituelen en het creëren van een mythe, zijn ook kenmerken van traditionele godsdiensten. De shooters bedenken als het ware hun eigen impliciete religie.

Anders Breivik

Pfeifer keek naar de berichtgeving over school shootings in de media vanaf 1999 en ontdekte hierin een clichébeeld: „Er wordt vrij snel iets geconcludeerd over die jongens, wat overigens heel begrijpelijk is. ‘Die gaat in een school staan schieten, die moet wel gek zijn’. Maar hier speelt juist die existentiële crisis een rol.” Uit een groot onderzoek van de Amerikaanse overheid blijkt dat slechts 17 procent van de studenten vóór hun daad gediagnosticeerd werd met een psychiatrische aandoening. Wanneer zo’n onderzoek na de daad werd uitgevoerd, bleek dat een dergelijke diagnose in de helft van de gevallen werd geconstateerd. Pfeifer pleit voor een zorgvuldige omgang met berichtgeving over schietpartijen en hun daders. Niet alleen kan de wereldwijde aandacht aanzetten tot kopieergedrag, ook draagt het bij aan het vergroten van onze angst.

Ook in Nederland

De meeste gevallen waar Pfeifer haar licht op scheen, vonden plaats in de VS. De rest van de casussen is afkomstig uit Frankrijk, Finland en Duitsland. „Natuurlijk”, antwoordt Pfeifer op de vraag of zoiets ook in Nederland kan gebeuren. Denk hierbij aan Tristan van der V., die in 2011 zes mensen en zichzelf om het leven bracht bij een schietpartij in Alphen aan den Rijn. Helaas heeft Pfeifer de brief van Van der V. niet kunnen analyseren. „Hij is gediagnosticeerd met een psychische stoornis. Maar los hiervan lijkt wat hij deed heel erg op een school shooting: hij zocht een publieke plek op, maakte willekeurige slachtoffers. Als je de bewakingsbeelden bekijkt, zie je hoe rustig hij is. Bijna gevoelloos.”

De weg naar een school shooting is een soort radicaliseringsproces en ontwikkelt zich geleidelijk, legt Pfeifer uit. „Er gebeuren een aantal dingen in iemands leven, er is niet één aanleiding.” Wat in ieder geval niet meewerkt, is de huidige focus op prestaties. „Ook in Nederland zijn we steeds meer prestatie gedreven. De insteek: ‘als je maar je best doet, kun je alles bereiken wat je wilt.’ De realiteit is echter anders: niet iedereen kan beroemd worden of een belangrijke publieke rol vervullen. Het is belangrijk dat we hiermee in onze opvoeding geconfronteerd worden.”

Omgaan met tegenslagen

Pfeifer refereert naar een recent onderzoek dat uitwijst dat het helemaal niet goed is om je kind te veel te complimenteren. Kinderen moeten ook leren omgaan met tegenslagen. „We moeten jongeren voorbereiden op het echte leven. Iedereen maakt voor- en tegenspoed mee en we worstelen allemaal met levensvragen. Iets wat zeker in de puberteit heel normaal is. Dat betekent dat we meer aandacht moeten besteden aan hoe om te gaan met de worstelingen in het leven”, aldus Pfeifer. Dat hoeven we niet te gieten in een apart vak op school. „Het zit ‘m juist in de communicatie: docenten of ouders moeten jongeren niet alleen prijzen maar soms ook eerlijk confronteren met hun beperktheden."

Foutje gezien? Mail ons, we zijn je dankbaar


Log in om een reactie te plaatsen

Views

100+

Toch nog Sinterklaas voor kinderen in armoede

De Sint heeft pakhuizen vol met cadeau's. Beeld: ANP

Foto van 'Ingelise de Vries'

Ingelise de Vries

5 DEC 2017

Dinsdagavond is het pakjesavond, een avond vol cadeaus waar kinderen naar uitkijken. De meesten dan. Want hoewel de Sint er voor iedereen is, krijgt niet elk kind cadeaus. Sommige kinderen leven in zoveel armoede, dat ouders niet namens de Sint voor ze op pad kunnen om te kopen wat er op het verlanglijstje staat. Om hen toch een mooie avond te bezorgen, is er de Sinterklaasbank. Metro sprak met voorzitter Elisa Nuij, die als rechercheur in de gemeente Amsterdam regelmatig verborgen armoede tegenkomt.

Dichte deuren

Nam Floortje Dessing een te groot risico?

Floortje in een schuilkelder in Sanaa. (Foto: ANP)

Foto van 'Merel Driessen'

Merel Driessen

5 DEC 2017

Ze is inmiddels veilig: Floortje Dessing. Maandagmiddag kwam ze samen met het team van het Rode Kruis aan in het Afrikaanse land Djibouti. Sinds zondag zat ze ondergedoken in Jemen, waar hevig gevochten werd. Een bekende tv-presentatrice in een oorlogsgebied: nam ze niet een te groot risico?

Pech

'Duurdere zorg? Dat was juist de bedoeling!'

'Duurdere zorg? Dat was juist de bedoeling!'

Voor een betere klantenservice betaal je over het algemeen meer bij een zorgverzekeraar. / Colourbox

Foto van 'Imre Himmelbauer'

Imre Himmelbauer

1 DEC 2017

Uit een rapport van de Autoriteit Consument en Markt en de Nederlandse Zorgautoriteit blijkt dat maar liefst driekwart van de Nederlanders in 2016 te veel heeft betaald voor zijn zorgverzekering. Gemiddeld zouden deze personen 100 euro per jaar op hun zorgverzekering hebben kunnen besparen. Dat is dus meer dan een miljard euro te veel dat naar de verzekeraars zou zijn gegaan.

De conclusies van het rapport zijn voorlopig en ter consultatie voorgelegd aan zorgverzekeraars. Toch heeft de ACM besloten om het rapport nu al te publiceren. Woordvoerder Jeroen Nugteren licht toe: „Omdat de conclusies zo duidelijk waren, brengen we die nu naar buiten.

De grootste moordzaken met een Engel des Doods

Insuline is niet onschuldig in verkeerde handen ©ANP

Foto van 'Metro & ANP'

Metro & ANP

30 NOV 2017

Voor iemand met de intentie om mensen van het leven te beroven is de rol van zorgverlener een behoorlijk voor de hand liggende. Zorgverleners zijn vaak alleen met hun potentiële slachtoffers en omdat velen van hen al ziek zijn, valt moord veel minder snel op. De 21-jarige Rotterdamse verzorgende die wordt verdacht van zeker drie moorden op bejaarde bewoners past dan ook in het profiel van een 'Engel des Doods'.

Een dodelijke injectie van een insulinespuit is bij veel van hen een geliefd moordwapen. Hoewel insuline meestal een levensredder is, kan het ook worden gebruikt als moordinstrument. Waarom insuline? Het middel is niet moeilijk te krijgen en de symptomen van een overdosis zijn zeer algemeen. Al in de jaren 70 maakten we kennis met beruchte verpleegkundigen die op deze wijze gruweldaden pleegden met soms zelfs honderden slachtoffers tot gevolg.

Zo bereid jij je nu vast voor op goede voornemens

Foto van 'Ingelise de Vries'

Ingelise de Vries

30 NOV 2017

Het einde van het jaar nadert. Hoewel we misschien nog even druk in de sinterklaasstress zitten, wordt het toch alvast even tijd om stil te staan bij je goede voornemens. In december mogen we nog even los, maar per januari moeten we weer rustig aan doen van onszelf. Gezonder eten, meer sporten, stoppen met roken en natuurlijk even op de alcoholconsumptie letten. Hoe hou je die goede voornemens eigenlijk vol?

Charlotte van ‘t Wout is lifestylecoach en heeft daar wel een idee bij. „Het moet echt heel erg vanuit jezelf komen”, vertelt ze aan Metro. „Het moet een voornemen zijn waarvan je eigenlijk al het hele jaar vindt dat je ermee moet stoppen.” Zoals dat dagelijkse sigaretje of net dat ene drankje te veel. „Je moet het vooral niet doen onder invloed van vrienden, dan ga je het niet volhouden. Je moet zelf een hele duidelijke reden hebben en er echt zin in hebben.”

Homohuwelijk en euthanasie: loopt Nederland voor?

Applaus nadat het homohuwelijk werd aangenomen in het Australische parlement. Beeld: ANP

Foto van 'Ingelise de Vries'

Ingelise de Vries

29 NOV 2017

Het zijn goede weken voor veel Australiërs. Dat het homohuwelijk legaal wordt in het land, werd al eerder bekend. Vorige week kwam er na meer dan honderd uur debatteren nog een bijzondere wet door: in de deelstaat Victoria wordt euthanasie legaal.

Euthanasie in Australië is niet iets wat zomaar gebeurt: alleen bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden mag de arts helpen bij zelfdoding. Dat mag pas wanneer mensen niet meer dan zes maanden te leven hebben. Mensen met een zenuwaandoening, zoals ALS of MS, mogen ook om euthanasie vragen als ze nog een jaar te leven hebben.

Nederlanders met hersenaandoening; meer dan je denkt

Nederlanders met hersenaandoening; meer dan je denkt

Ook migraine is een hersenaandoening. Foto: Colourbox.

Foto van 'Amarins de Boer'

Amarins de Boer

27 NOV 2017

Op dit moment heeft een kwart van de Nederlanders een hersenaandoening, blijkt uit onderzoek van het RIVM. Het gaat daarbij niet alleen om mensen met dementie, een ontsteking of een tumor, maar ook om psychische aandoeningen zoals autisme, een gedragsstoornis of verslaving.

„Ze gooien hier wel alle hersenaandoeningen op een hoop, want een psychische ziekte is wat anders dan Parkinson”, zegt psychiater Bram Bakker. „Maar het is goed dat er aandacht voor wordt gevraagd”, vindt hij. „Vroeger hadden mensen last van hun rug, tegenwoordig hebben steeds meer mensen last van hun hoofd.” Dat komt volgens Bakker doordat we ingrijpender en anders zijn gaan werken. „We zitten de hele dag op een stoel en belasten onze hersenen veel te veel.”