Nikki Veerbeek Binnenland 3 mrt 2026, 14:59

Leestijd: 2 minuten

Miljoenen mensen stemmen niet bij gemeenteraadsverkiezingen, dit is waarom

Op 18 maart kan Nederland naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. De vraag is hoeveel mensen dat ook daadwerkelijk gaan doen. De opkomst was bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 historisch laag. Ook nu zijn miljoenen mensen niet van plan om te gaan stemmen, meldt EenVandaag.

Zelfs stemplicht zou deze groep niet kunnen verleiden om naar de stembus te gaan, terwijl ze wél een mening hebben over de politiek. Dat blijkt uit het verkennend onderzoek van EenVandaag, onder ruim 800 mensen die soms, zelden of nooit gaan stemmen bij verkiezingen. 

Niet stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen

Nooit was de gemiddelde opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen lager dan in 2022. 51 procent vond hun weg naar het stembureau. In de Rotterdamse wijk Carnisse werd het helemaal bont gemaakt: daar kwam maar 20 procent opdagen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2025 was de opkomst 78,4 procent. Dat houdt in dat één op de vijf kiezers hun stem niet liet horen. 

Aan het EenVandaag-onderzoek deden vooral mensen mee die niet stemmen omdat ze geen vertrouwen hebben in de politiek. Dat geldt zowel voor de Tweede Kamerverkiezingen als de gemeenteraadsverkiezingen. Zo wordt genoemd dat lokale politici „alleen maar ruzie met elkaar maken”, en dat bij de landelijke verkiezingen politici meer met elkaar bezig zijn dan met de inhoud. 

De ondervraagden praten wel met anderen over de politiek, en dat is dan vooral geklaag over onderwerpen als de AOW, immigratie, zorg. Ze hebben doorgaans wel interesse in wat er in hun buurt, woonplaats, Nederland en de wereld gebeurt en meestal stemmen familie en kennissen wel. 

Opkomstplicht maakt geen verschil

In België geldt een opkomstplicht voor alle burgers vanaf 16 jaar bij Europese verkiezingen en vanaf 18 jaar voor federale en regionale verkiezingen. Het niet naleven van die plicht kan leiden tot boetes. Zou dit ook een optie zijn voor de niet-stemmers in Nederland? Uit dit onderzoek blijkt in ieder geval van niet. De grootste groep zegt dat ze niet vaker zouden stemmen, ook niet als ze dan een boete zouden krijgen of hun stemrecht kunnen verliezen. En als ze wel worden gedwongen, zouden ze eerder blanco stemmen. 

Het merendeel van de ondervraagden denkt niet dat ze ooit weer een stem zullen uitbrengen, omdat ze de hoop op politici die naar hen luisteren zijn verloren. 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Er komt weer prachtig lenteweer onze kant op, maar eerst nog flink wat regen
• Onbegrip over hoofddoek bij boa’s Amsterdam: ‘Is Femke Halsema de baas van Nederland ofzo?’
• Fraudehelpdesk waarschuwt: ‘Bel 112 als je dit sms-bericht ontvangt’
• Steven (40) kreeg een mail dat er expliciete foto’s van hem online stonden: ‘In no time was er 2500 euro afgeschreven’
• De Beleggingsrekening van Lizette (38): ‘Het eerste jaar leed ik meteen 3000 euro verlies’

Reacties