Hendriëlle de Groot Binnenland 6 mrt 2026, 10:09

Leestijd: 2 minuten

Kabinet sluit opkomstplicht leger niet uit: zo kan die stap voor stap worden ingevoerd

Staatssecretaris Derk Boswijk van Defensie hoopt dat de opkomstplicht voor het leger niet nodig is, maar kan dat niet uitsluiten. Dat heeft hij gezegd in de Tweede Kamer. De opkomstplicht kan stapsgewijs worden ingevoerd.

Door de toegenomen geopolitieke spanningen groeit de druk om de krijgsmacht uit te breiden. Nederland heeft jarenlang relatief weinig geïnvesteerd in Defensie. In dat licht wil het kabinet Defensie uitbreiden naar 122.000 militairen, reservisten en burgerpersoneel.

Wat is de selectieve opkomstplicht?

Het kabinet sluit niet uit dat er een zogeheten selectieve opkomstplicht kan komen. Dat houdt in dat niet iedereen wordt opgeroepen, maar dat een bepaalde groep wordt uitgekozen.

Deze plicht kan worden ingevoerd als het kabinet er niet in slaagt om Defensie voldoende uit te breiden. Momenteel werken er ongeveer 80.000 mensen bij Defensie.

Boete bij weigering

Oppositiepartijen die kritisch zijn over de opkomstplicht, geven aan dat jongeren bang zijn het leger in te moeten. In een land als Zweden bestaat al zo’n selectieve opkomstplicht. Jongeren die geen gehoor geven aan de oproep, kunnen een boete opgelegd krijgen.

Wat er precies gaat gebeuren, is nog onduidelijk. Er leven zorgen bij oppositiepartijen. Zo vroeg GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kati Piri zich af of jongeren een gevangenisstraf krijgen als ze niet op komen dagen. SP-Kamerlid Sarah Dobbe merkte op dat jongeren mogelijk militaire oefeningen moeten doen, omdat ze anders straf zouden krijgen. DENK is bang dat jongeren zonder motivatie het leger ingaan, omdat ze daartoe worden gedwongen.

Máxima-effect

Koningin Máxima die door de modder kruipt, in een camouflagekleurig pak. Dat beeld werd breed uitgemeten in de media. In februari is onze koningin gestart als reservist bij de Landmacht. Ze volgt een opleiding die ze combineert met haar overige werkzaamheden.

Zij is niet het enige lid van het koninklijk huis dat zich inzet voor Defensie. Al eerder volgde Amalia, die een militaire opleiding deed aan het Defensity College. Daarop verdubbelde het aantal nieuwe studenten bij dit college. Bij de deelname van Máxima wordt eenzelfde soort effect gezien. Volgens Boswijk heeft dit al tot een toenemend aantal aanmeldingen geleid.

Hoe verloopt de opkomstplicht?

Hoe zou zo’n opkomstplicht voor het leger er dan in de praktijk uitzien? Staatssecretaris Boswijk legt uit dat dat in stappen zal worden ingevoerd. Eerst wordt een vrijwillige enquête uitgezet, daarna volgt een verplichte enquête. Als daar onvoldoende aanmeldingen uit voortkomen, kan er een verplicht gesprek en vervolgens een verplichte keuring volgen.

Veel mensen denken dat de dienstplicht in ons land is afgeschaft, maar dat is niet het geval. In Nederland bestaat de dienstplicht voor mensen van 17 tot 45 jaar. Dienstplichtigen worden niet meer opgeroepen: sinds 1997 is de opkomstplicht opgeschort. Maar in een noodsituatie, bijvoorbeeld als de oorlog uitbreekt, kan de opkomstplicht met onmiddellijke ingang weer ingaan. Metro schreef al eerder dat de herinvoering van de dienstplicht op weinig steun kan rekenen.

De komende tijd wordt de selectieve opkomstplicht verder uitgewerkt. De staatssecretaris zegt hierover in gesprek te blijven met de oppositiepartijen.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Autovrije zondag en geen maaltijdbezorging: dit crisisplan moet brandstof besparen
• De Financiële fout van Rutger (34): ‘Ik liet me opjagen door de huizenmarkt en bood 70.000 euro over’
• Cara (45) in Geld maakt niet gelukkig: ‘Mijn schoonouders sparen voor de kinderen’
• Madelief (25) heeft leverkanker en houdt in Over Mijn Lijk een prematie, een afscheid bij leven
• Susanne (39) bleef berooid achter na haar scheiding: ‘Eens in de zoveel tijd kreeg ik van mijn zus een biefstukje’

Reacties