Nikki Veerbeek Binnenland 13 nov 2025, 18:13

Leestijd: 9 minuten

Fraude-expert legt uit: zo verleiden fraudeurs je om hen geld te geven

Als het om fraude gaat, denkt bijna iedereen: ‘Dat overkomt me niet’. Totdat je in paniek geld overboekt of uit liefde iemands vliegticket betaalt. Volgens een fraude-expert kan het iedereen overkomen. Hij legt uit wat op dit moment veelvoorkomende trucjes zijn (en hoe je je tegen fraudeurs wapent). 

Bij 95 procent van de fraudegevallen wordt het slachtoffer zelf verleid om eigenhandig geld over te maken, zegt Marco Hendriks, fraude-expert bij ABN AMRO tegen Metro. „Een gigantisch percentage.”

Hij ziet dat de trucs die fraudeurs gebruiken doorgaans één ding gemeen hebben: „Er zit altijd een bepaalde emotie in. Die emotie zorgt ervoor dat je niet meer heel logisch nadenkt, in de angst meegaat, of verblind wordt door winst of verliefdheid. En dat kan iedereen overkomen.”

Deze trucs gebruiken fraudeurs

1. Bankhelpdeskfraude 

Je denkt dat je met je bank belt, maar aan de andere kant van de lijn zit een oplichter. Met een serieus klinkende stem vertelt hij dat er verdachte transacties zijn ontdekt. Voor je het weet, log je in, installeer je ‘hulpprogramma’s’ of maak je geld over om het ‘veilig te stellen’. Maar dat geld verdwijnt rechtstreeks naar de fraudeur. „Hierbij is de emotie de angst om je geld kwijt te raken.”

Hij vervolgt: „De fraudeur zegt bijvoorbeeld: ‘Goh, klopt het dat u een boeking klaar heeft staan naar Saudi-Arabië?’ Dat is natuurlijk niet zo, waardoor er iets in je hersenen gebeurt waardoor je niet meer logisch kunt nadenken. Pas achteraf denk je: wat heb ik gedaan?” Hij adviseert dan ook: „Neem nooit beslissingen onder tijdsdruk.”

Hendriks wil mensen ook op het hart drukken dat een bank nóóit zal vragen om je geld weg te boeken. „Je geld staat veilig bij je bank. Als er wat aan de hand is op je rekening, dan hoeft dat niet weggeboekt te worden. Wij zullen ook nooit om jouw inlogcodes, zoals je responscodes of pincode, vragen. Dus hou die altijd voor jezelf. En dan écht voor jezelf, deel ze ook niet met je familie. Want ook binnen familierelaties zien we weleens wat gebeuren.” 

Ook benadrukt hij dat banken nooit je pas op zullen halen, of vragen of je ‘meekijksoftware’ wilt downloaden. „Dan kan een fraudeur gewoon alles zien met wat jij doet op je telefoon of op je laptop.” 

Soms worden bij deze vorm van fraude eerst phishingmailtjes gestuurd. „Dan denk je als klant nog: hier trap ik niet in, en je legt het naast je neer. Maar als je een paar uur later wordt gebeld door iemand die zegt dat hij van de bank is en activiteit op je rekening heeft gezien, denk je weer terug aan dat mailtje. En dan komt ineens die angst wel.” 

2. Boilerroomfraude 

Een gladde prater benadert je telefonisch of via e-mail met een gouden kans: investeren in crypto of aandelen met gigantische rendementen. „Op de socials lees je natuurlijk hele positieve verhalen over beleggingen, terwijl mensen de negatieve verhalen niet zo snel delen. Je bent bang om de boot te missen en besluit om de gok toch maar te wagen, terwijl je niet weet met wie je in zee gaat.”

Je wordt volgens Hendriks verblind door de gedachte dat je straks veel geld gaat verdienen waarmee je leuke dingen kunt doen, waardoor je onvoorzichtig wordt. Vaak zijn er nepsites in het spel. „Boeven verleiden je om bijvoorbeeld een crypto-rekening te openen. Omdat je het spannend vindt, bieden ze aan om even met je mee kijken. Zo krijgen ze de inlogcodes van je cryptorekening. Je blijft doorboeken en ziet opbrengsten die helemaal niet kloppen, want dat zijn nep-grafieken. Je denkt dat je steeds rijker en rijker wordt, maar in werkelijkheid word je armer en armer.”

Zijn tip: „Doe altijd eerst onderzoek. Is dit een betrouwbaar platform? Zorg ook dat je zelf je rekening opent en dat niemand meekijkt of je codes heeft. Alleen dan zit je zelf achter het stuur. En begin klein en laat eerst eens wat uitkeren om te zien of het echt wel werkt.”

Als je onbekend bent met crypto, kun je volgens hem beter gaan voor de geijkte platformen. „Hoge rendementen lijken altijd heel mooi. Maar hoe hoger het rendement, hoe hoger het risico überhaupt is in beleggingen. En ook hoe waarschijnlijker het is dat het helemaal niet bestaat.”

3. Datingfraude

Bij datingfraude gebruikt iemand een een gestolen foto, een verzonnen verhaal en een flink wat charme om je vertrouwen te winnen via een datingsite of social media. Na een paar weken komt het onvermijdelijke bericht: ze hebben dringend geld nodig. „Je ontmoet online iemand waar je leuk contact mee hebt. Daar zit dan weer de emotie bij dat je iemand op een gegeven moment vertrouwt.”

Hij gaat verder: „Die verleidt je bijvoorbeeld met: ik kan naar je toe komen, maar dan moet je mijn vliegticket betalen. Of die persoon zegt: ik ben rijk geworden met crypto, dat moet je ook doen. En omdat je er niet zoveel van weet, laat je dat door die ander doen.” 

Hendriks geeft een voorbeeld uit de praktijk. „Een man die klant bij ons is, kreeg via Instagram een vriendschapsverzoek van een ‘mevrouw’ die zag dat hij van koken hield. Dat werd een geanimeerd gesprek. In eerste instantie ging het alleen over hun gezamenlijke liefhebberij en wisselden ze recepten uit. Nadat ze een paar weken in contact waren, zei de vrouw dat ze in de financiële hoek zat. Hij zei dat hij dat ook interessant vond, waarna zij aanbod om hem te helpen. Dat begon met 1500 euro, werd 15.000 euro en daarna 150.000 euro. Uiteindelijk heeft hij de hele opbrengst van zijn huis aan de fraudeur gegeven. Die man is meer dan 2 ton kwijt.”

Het begint dus eigenlijk met iets leuks, maar eindigt verwoestend. „Het is natuurlijk in deze tijd heel gewoon om op deze manier contact met elkaar te hebben, maar je weet niet wie er aan de andere kant van de lijn zit. Iemand kan hele leuke foto’s van zichzelf sturen, maar die kunnen allemaal nep zijn. Zo rol je er eigenlijk heel gewiekst in. Je gaat er altijd uit van het goede van de mens. Maar je kunt soms beter wat wantrouwiger zijn, zeker als er ineens over geld wordt gepraat.”

4. Nepwebsites

Je bent aan het rondkijken op internet en komt ineens sneakers tegen die nergens anders op voorraad zijn, en dan ook nog eens tegen de helft van de prijs. Je bestelt, betaalt, en… wacht. Het pakket komt nooit aan en de klantenservice is onbereikbaar. De site blijkt nep. 

Hendriks: „Hier word je ook verleid. Je denkt: kijk eens wat een mooie deal ik heb. En dat is ook weer een bepaalde emotie die wordt aangewakkerd bij jou. Maar als iets te mooi lijkt om waar te zijn, dan is dat vaak ook zo.”

Ook hier geldt weer dat je beter op bekende websites kunt bestellen. Let bijvoorbeeld op keurmerken en controleer bedrijfsgegevens. Ook reviews kunnen een indicatie zijn, al moet je daar ook mee oppassen. Reviews kunnen namelijk nep of gekocht zijn. „Je hebt wel websites waarop je die kunt checken: hoe oud zijn de reviews en kloppen die wel?”

Fraudeurs worden steeds intelligenter 

Fraudeurs proberen dus op verschillende manieren jouw emotie aan te spreken en „daar zijn ze heel erg intelligent in”. Hendriks: „Het wordt steeds moeilijker om het herkennen. Zodra zij doorhebben dat wij ze doorhebben, veranderen ze van tactiek.”

Hij legt uit: „Voorheen riepen we bijvoorbeeld altijd: als er druk en snelheid achter worden gezet, dan is het fout. Maar tegenwoordig heeft de fraudeur de tijd. We hebben voorbeelden van slachtoffers waarbij de fraudeur 48 uur tot soms wel zes dagen bezig is geweest. Bij datingfraude loopt het vaak in de weken of zelfs maanden dat iemand in contact staat met iemand die slechte bedoelingen heeft.”

En het is ook helemaal niet gek dat fraudeurs hier zoveel tijd in willen stoppen. „Het verdient natuurlijk heel goed. Het is een mega-verdienmodel.”

Digitale sporen achterlaten

De fraude-expert wijst er verder op dat veel mensen niet doorhebben hoeveel digitale sporen zij achterlaten. „Op het moment dat je iets bestelt bij een webshop, vragen ze je vaak de hemd van het lijf. Ze willen dan bijvoorbeeld je geboortedatum weten.” 

Maar die gegevens kunnen vrij snel in handen van kwaadwillenden komen, bijvoorbeeld door een datalek. „Er zijn per jaar meer dan 35.000 datalekken. Je moet beseffen wat een fraudeur met dat soort gegevens kan doen. Het komt natuurlijk heel vertrouwd over als je gebeld wordt en iemand jouw adres en geboortedatum noemt. Je denkt dat alleen de bank of de politie dat kunnen weten, maar dat is dus absoluut niet zo. Je hebt het zelf achtergelaten en gegevens kunnen vervolgens worden verhandeld.” 

Houd er dus rekening mee dat je gegevens altijd ergens op straat kunnen liggen. „De hele grote datalekken halen het nieuws, maar kleine webshops hebben vaak niet eens door dat er bij hen een datalek zit.” 

Emotionele gevolgen van fraude 

Hendriks ziet in de praktijk hoe groot de emotionele schade van fraude kan zijn. „De impact is ook naast het financiële stuk groot. Banken houden heel veel fraude tegen, maar dan ben je er wel al ingetrapt. Je voelt je dom. En dat deel je dan vervolgens ook niet met je familie, want die maken je met de grond gelijk.”

De fraude-expert spoort mensen aan om er wel over te praten, of dat nou met familie en vrienden of met slachtofferhulp of lotgenoten is. „Dan hoor je dat je niet de enige bent. Omdat er zoveel schaamte is, denk je dat het verder niemand overkomt. Terwijl het heel vaak voorkomt. Je bent niet dom. Het is je overkomen en dat is al erg genoeg. En dan hoef je niet veroordeeld te worden door je omgeving. ‘Eigen schuld, dikke bult’ vind ik hier écht niet opgaan, want fraude is tegenwoordig zeer geraffineerd.”

Topje van de ijsberg

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) werd ruim 9 procent van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder in 2024 slachtoffer van fraude. Maar dat is nog maar het topje van de ijsberg. „Dat zijn de mensen die het melden. Er zijn ook mensen die denken: ik ben een paar honderd euro kwijt, laat maar zitten. Had ik maar beter op moeten letten.” 

Doe ook altijd aangifte bij de politie, tipt Hendriks. „Dan kunnen ze alle aangiftes aan elkaar koppelen en worden de criminelen mogelijk toch nog een keer gepakt. De politie is de laatste tijd best succesvol in het oprollen van allerlei bendes.”

Meer bewustzijn helpt

Overigens is het niet alleen maar kommer en kwel. Zo ziet Hendriks een daling in onder meer WhatsApp-fraude en phishingmailtjes, omdat daar zoveel over wordt gezegd en geschreven. „En dan gaat het toch een keer beklijven.”

Maar hij zei het eerder al: de fraudeur ontwikkelt zich ook. Zo is fraude met AI steeds meer in opkomst. „Dat is ook iets waar we steeds meer op gaan hameren. Al word je bij wijze van spreken door Willem-Alexander gebeld: boek nooit je geld over. Als je je daar maar strak aan vasthoudt, kan er eigenlijk niets gebeuren.” 

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

• Financiële fout: ‘Mijn vriend dacht dat ik iedere maand spaarde, maar ik gaf m’n geld uit aan impulsaankopen’
• Joran van der Sloot medisch behandeld na mogelijke suïcidepoging
• Danny (32) gaf een schilder een voorschot van 2000 euro voor materiaal: ‘Hij verscheen nooit’
• Politie waarschuwt voor nieuwe sadistische babbeltruc: ‘Verminkte kat wordt in tuin neergelegd’
• Te gehecht aan je huisdier? Volgens onderzoek is dat niet goed voor je

Reacties