Nikki Veerbeek Binnenland 10 jul 2025, 15:42

Leestijd: 2 minuten

Is een statiegeldloterij de oplossing tegen zwerfafval? ‘Het werkt ontzettend’

Uit Canadees onderzoek blijkt dat een ‘statiegeldloterij’ werkt als een tierelier tegen zwerfafval. Zou zo’n systeem ook wat voor Nederland zijn?

Canadese onderzoekers van de Universiteit van Brits-Columbia bogen zich over de vraag: hoe kunnen we mensen aanmoedigen om meer flessen te recyclen? De conclusie was dat een statiegeldloterij de kans flink vergroot dat mensen hun flesjes en blikjes weer inleveren. 

Een statiegeldloterij is een initiatief waarbij je kans maakt op een prijs door je statiegeldflesjes of -blikjes op de juiste manier in te leveren. In plaats van het statiegeld één-op-één terug te krijgen, kun je kiezen om je statiegeld in te zetten voor deelname aan een loterij. De opbrengst van niet-uitgekeerd statiegeld gaat meestal naar het goede doel. 

Statiegeld in Nederland

Op grote plastic flessen (vanaf 1 liter) zit in Nederland 25 cent statiegeld, op kleine plastic flesjes (tot 1 liter) 15 cent statiegeld. Sinds 1 april 2023 zit er ook 15 cent statiegeld op blikjes. Met die maatregel hoopte het kabinet het aandeel van blik in zwerfvuil drastisch te verminderen. Volgens Statiegeld Nederland zijn er elk jaar ruim 2,5 miljard blikjes in omloop. Daarvan belandden er minstens 150 miljoen in het milieu.

Hoewel er minder blikjes en flesjes in het zwerfafval belanden door de introductie van statiegeld hierop, valt het percentage dat wordt ingezameld een beetje tegen. De hoeveelheid flesjes en blikjes tussen het zwerfafval is met 70 procent afgenomen, maar het wettelijke inzameldoel van 90 procent wordt vooralsnog niet gehaald. Van de verkochte plastic flesjes werd vorig jaar 77 procent weer ingeleverd, van de blikjes 84 procent.

Ook zorgt vooral het statiegeld op blikjes voor andere problemen. Zo zorgt het massaal inleveren voor lange rijen en storingen bij de automaten. Ook worden afvalbakken overhoop gehaald door mensen die op zoek zijn naar blikjes (en flesjes). Dat zorgt juist weer voor méér zwerfafval. Onlangs bleek dat de schade die door statiegeldjagers wordt aangericht aan afvalbakken in Rotterdam opgelopen is tot 2,3 miljoen euro.

Statiegeldloterij in Nederland?

Gedragswetenschapper Tom de Bruyne denkt dat een statiegeldloterij ook in Nederland een uitkomst kan zijn, stelt hij vandaag in Goedemorgen Nederland. Hij verwijst naar Noorwegen, waar het systeem al sinds 2008 in gebruik is. „Het werkt ontzettend. Noorwegen zitten ze op 95 procent voor het terugbrengen.”

In het Scandinavische land werkt het zo: je levert je flesjes of blikjes in en krijgt de keuze om je statiegeld meteen te innen of te schenken aan het Rode Kruis. In dat laatste geval word je meteen ingeschreven voor een loterij en hoor je direct of je gewonnen hebt. 

De Bruyne is fan. „Soms kun je een euro winnen, soms kun je 90.000 euro winnen. Het leuke is dat als je niet gewonnen hebt, je geld naar het Rode Kruis gaat. Je hebt eigenlijk altijd iets goeds gedaan. Je ontwerpt een veel fijner gevoel om die flessen terug te brengen.”

Hierom ligt boek Het Zoutpad momenteel onder vuur: zijn delen ervan nep?

Ophef over pornovideo in De Oranjezomer: ‘Walgelijk’

Reacties