Sophie Rietmulder Binnenland 4 mei 2025, 09:05

Leestijd: 2 minuten

Nog maar 5 procent van de Nederlanders maakte de bevrijding mee

Nederland viert morgen, op maandag 5 mei, tachtig jaar bevrijding, maar het aantal mensen dat die bevrijding zelf meemaakte, neemt snel af. Ruim 900.000 mensen in Nederland waren al geboren toen in mei 1945 een einde kwam aan de Duitse bezetting. 

Dat komt neer op ongeveer 5 procent van de huidige bevolking, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Maar het aantal mensen dat zich die periode bewust kan herinneren, wordt snel kleiner.

Ooggetuigen bevrijding worden zeldzaam

Van de groep die de bevrijding meemaakte, was een groot deel nog kind. Ongeveer 423.000 mensen die nu nog leven waren 5 jaar en ouder. Zij waren ‘oud’ genoeg om mogelijk bewuste herinneringen aan het einde van de oorlog en de periode die daarop volgde te hebben.

Tien jaar geleden had nog zo’n 12 procent van de bevolking de bevrijding meegemaakt. Als de trend zich voortzet, verwacht het CBS dat er in 2035 nog ongeveer 200.000 mensen over zullen zijn die vóór de bevrijding zijn geboren.

De herinnering verschuift

Waar herdenkingen decennialang vergezeld gingen van persoonlijke verhalen van ooggetuigen, komt daar nu langzaam verandering in. De directe band met de oorlogsjaren vervaagt. Wat overblijft, zijn de overgeleverde verhalen, de archieven en de behoefte om betekenis te blijven geven aan wat vrijheid vandaag betekent. De persoonlijke herinnering wordt, net als de bevrijding, deel van de geschiedenis.

Erfgoed van vrijheid

In een tijd waarin de directe herinnering aan de oorlog langzaam vervaagt, groeit de rol van instellingen zoals musea, archieven en scholen. Zij dragen de verantwoordelijkheid om het erfgoed van vrijheid levend te houden.

Dat lukt overigens niet (altijd). Metro schreef in januari nog hoe slecht het gesteld is met de kennis van tieners over de holocaust.

Initiatieven als interviews met overlevenden, digitale archieven en educatieve programma’s voor jongeren, dragen bij aan het doorgeven van die verhalen. Maar ook binnen families ligt een belangrijke rol: het actief doorvertellen en vastleggen van herinneringen voordat het te laat is.

Meer dan 100.000 euro ingezameld na schrappen Efteling-uitje azc-jongeren

Wachtlijsten eetstoorniszorg lopen verder op: ‘Lang wachten kan je dood betekenen’

Reacties