Carlo Doodeman
Carlo Doodeman Binnenland 3 sep 2015 / 13:41 uur

‘Het Amsterdams komt niet meer terug’

Het Jordaan Festival zal vanavond voor de 41e keer gehouden worden, een evenement bij uitstek waar je nog kunt genieten van een onvervalste Amsterdamse tongval. Maar over het algemeen lijkt plat Amsterdams in de stad plaats te hebben gemaakt voor de studentikoze of Gooise R. Is het Amsterdamse dialect verdwenen?

Dialect

Volgens Hans Bennis, directeur van het Meertens Instituut (KNAW) en bijzonder hoogleraar Taalvariatie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), hangt dat af van waar je bent in Amsterdam: „In Amsterdam Noord is het dialect nog vrij duidelijk te horen. Er zijn ook nog wel andere delen, maar over het algemeen neemt het wel af.”

In de Jordaan is ook nog wel dialect te horen, maar dan het Gooise dialect, zegt Bennis: „De Jordaan wordt deels bevolkt door yuppen en die spreken geen Amsterdams. Veel mensen zeggen dat je nu naar Almere moet gaan om echt Amsterdams te horen.’’

Marc van Oostdorp, een taalkundige die verbonden is aan de Universiteit van Leiden en zich onder meer richt op dialectologie, zegt dat er nooit sprake is geweest van een stabiel Amsterdams dialect: „Amsterdam is altijd een stad geweest waar nieuwe mensen naartoe kwamen, dus het dialect is altijd een mengeling geweest van allerlei invloeden die overal vandaan kwamen. Er is geen periode aan te wijzen waarin mensen een tijd lang hetzelfde Amsterdamse dialect praatten.’’

Lees ook: ‘Iedereen sprak vroeger met een zachte G’

Sterker nog, vervolgt Van Oostdorp: „In het boek algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon van Johan Winkler wordt beweerd dat er negentien verschillende dialecten werden gesproken in Amsterdam. Dan kun je denken aan Kattenburgs en Hooghaarlemmerdijks, bijna iedere wijk had wel een eigen dialect.’’

Geen comeback

Dat het Amsterdams grotendeels verdwenen is, wijten beide taaldeskundigen voor een deel aan het vertrek van Amsterdams sprekenden uit de hoofdstad. Toen zij in de jaren ’70 en ’80 vertrokken naar Flevoland of Purmerend namen zij het dialect mee. Andere oorzaken zijn de komst van immigranten naar Amsterdam uit binnen- en buitenland en de invloed van het taalonderwijs op de middelbare school.

De kans dat het Amsterdams ooit een comeback zal maken schat Bennis klein in: „Ik denk niet dat het Amsterdams zoals het was ooit zal terugkeren. Je krijgt wel een soort van nostalgie, dus het zal een revival beleven binnen bepaalde bevolkingsgroepen die het wel chique vinden om Amsterdams te spreken. Maar het dialect van de echte Amsterdammers zal niet meer terugkomen.’’

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
‘Het Amsterdams komt niet meer terug’
Sluiten