In het nieuws

Boer en bouwer is er boos om, maar wat is stikstof eigenlijk?

Boer en bouwer is er boos om, maar wat is stikstof eigenlijk?

Boeren en bouwers zijn boos vanwege het stikstofbeleid, maar wat is dat eigenlijk? /ANP

Foto van 'Roos Ravensbergen'

31 OKT 2019

Het stikstofbeleid zorgt de laatste tijd voor erg veel problemen. Zowel de bouwers en de boeren zijn er niet bepaald blij mee, maar wat is het precies en waarom is het nu zo’n ding?

Alhoewel er in Nederland de laatste tijd veel te doen is met stikstof, weet lang niet iedereen waarom het zo’n probleem is. Er is namelijk heel wat mee gemoeid. Het wordt veel gebruikt in de landbouw, om gewassen beter te laten groeien. Maar het kan negatieve effecten hebben op het milieu. Hoogleraar op het gebied van integrale stikstofeffecten, Wim de Vries, beantwoordt zes vragen over het stikstofbeleid, zodat jij het in ieder geval beter begrijpt.

Wat is stikstof precies?

Er zijn veel verschillende soorten stikstof”, legt de hoogleraar uit. „Je hebt bijvoorbeeld lachgas, stikstofoxide, ammoniak en ga zo verder. In de lucht zit 80% puur stikstof, we zwemmen er als het ware in. Maar daar kunnen planten eigenlijk niks mee. We hebben het echter wel nodig, om landbouwgrond vruchtbaar te maken en zo gewassen te kunnen verbouwen.”

Tot begin 1900 was de gewasopbrengst laag omdat de productie beperkt werd door stikstof. Begin 1900, vertelt de hoogleraar, werd een uitvinding gedaan waarbij pure stikstof in de lucht wordt omgezet naar ammoniak, wat gebruikt kan worden door planten. Dat leidde tot de uitvinding van stikstofkunstmest. De mest zorgt ervoor dat landbouwgrond vruchtbaar is en dat de opbrengst van gewassen toeneemt.

„Vooral na de Tweede Wereldoorlog leidde het gebruik van kunstmest tot een enorme toename van de gewasopbrengst per hectare grond. Dat heeft er mede voor gezorgd dat een sterk stijgende wereldbevolking toch genoeg te eten had. In principe is stikstof niet verontreinigend, het is juist een voedingsstof.”

Wat is er mis mee?

Bij het gebruik van stikstof in de landbouw komt ammoniak vrij. Uit het verkeer, de huishoudens en industrie komen stikstofoxiden vrij. „Stikstof kan ervoor zorgen dat bepaalde planten meer groeien en zo andere planten verdrukken. Zo neemt de biodiversiteit af. Stikstofdioxide draagt ook nog eens bij aan fijnstof en kan voor smog zorgen”, zegt De Vries. Daarnaast leidt stikstof tot verzuring, en draagt lachgas bij aan de opwarming van de aarde.

Voor de boeren ligt het probleem vooral bij de veestapel, omdat de hoge hoeveelheid dieren zorgt voor meer uitstoot. Het aantal dieren zou dus omlaag moeten, maar daar zien zij weinig in. Een alternatief is dat de uitstoot per dier verlaagd wordt.

Hoe komt het vrij?

„Als een boer kunstmest gebruikt op het land, kan stikstof heel makkelijk ontsnappen. Een deel daarvan gaat als ammoniak de lucht in, een ander deel als lachgas en een deel komt als nitraat terecht in het grondwater.”

Stikstof komt echter niet alleen vrij bij landbouw, weet de hoogleraar. „45 procent van de stikstof die in Nederland neerslaat, komt weliswaar uit de landbouw, dat is bijna alleen maar ammoniak. 35 procent komt echter uit het buitenland, dat is ammoniak en stikstofoxide. De overige 20 procent komt uit het Nederlandse verkeer, de scheepvaart, luchtvaart, bouw en industrie. Dat zijn met name stikstofoxiden.” We exporteren overigens ruim drie keer zo veel stikstof naar het buitenland als dat we importeren.

Waarom ontstaat er nu zo’n groot probleem?

Stikstof is zeker geen nieuw probleem. Al sinds 1980 zijn we bezig met de stikstofproblematiek, maar het escaleert nu omdat de Raad van State (de hoogste rechter) heeft gezegd dat het niet langer zo door kan gaan. Activiteiten konden alleen doorgaan als er tegelijkertijd reducties in de uitstoot plaatsvonden. De Vries: „Zo had de landbouworganisatie een fikse reductie beloofd, maar de ammoniakuitstoot is in werkelijkheid de laatste jaren alleen maar gestegen. Daar heeft de rechter nu een streep door getrokken.” Veel bouwprojecten liggen stil omdat er geen wet meer is om vergunningen te regelen.

Wat hebben de boeren en bouwers met stikstof te maken?

De bouwsector is goed voor zo’n 0,6 procent van de stikstofuitstoot in Nederland. Volgens professor De Vries is dat de oorzaak van de frustratie van de bouwers. „De bouwers zijn boos omdat de bouwsector bijna niks bijdraagt aan het probleem, maar wel stilgelegd wordt.”

De boeren zijn vooral bang voor nieuwe regels. „Ze voelen al decennialang dat de regelgeving strenger wordt, op dit moment is er voor hen vooral onzekerheid. Wat echt zorgde voor de vlam in de pijp is een politieke uitspraak. Pas toen D66-Kamerlid Tjeerd de Groot zei dat de veestapel gehalveerd moest worden, gingen de boeren de weg op.”

En alhoewel dat de laatste druppel was, gaat het voor de boeren volgens De Vries niet alleen om de veestapel. „Ze zijn bang dat er steeds meer regelgeving komt, die allemaal geld gaan kosten. De boeren hebben juist het gevoel dat ze al enorm veel hebben gedaan.”

Wat kunnen mogelijke oplossingen zijn?

„We moeten een duidelijk eindniveau stellen aan de uitstoot met een traject ernaartoe”, vertelt de hoogleraar. „Daarbij moet je niet alleen de boeren, maar juist alle sectoren aanpakken. Er moeten keuzes gemaakt worden: zijn er schonere auto’s nodig, of minder auto’s? Hetzelfde geldt voor de veestapel: richten we ons op minder uitstoot per dier, of moet de veestapel gereduceerd worden?”

Ook vindt De Vries dat we het beleid vooral op de uitstoot moeten richten. „Geef elke provincie een limiet voor de uitstoot: binnen zoveel jaar moet de uitstoot op dit percentage uitkomen. Het beleid is nu gericht op deposities per natuurgebied, maar dat is enorm ingewikkeld en laat tot allerlei vragen over de betrouwbaarheid van modelberekeningen. Het lijkt mij dat het beleid simpeler moet worden.”


Lucratieve periode voor deze 'mensen-kerstman' met clownsverleden

Af en toe even een klein kersttukje, hij wordt tenslotte ook een kerst ouder

Foto van 'Iris Hermans'

41 MIN

Het zijn de drukste dagen van het jaar voor Robert Stoesser van boekdekerstman.nl. Getooid in zijn pak en bewapend met bel en grapjes over ballen en pieken, vliegt hij van hot naar her, soms zelfs op een arrenslee. „Dit is het allermooiste seizoen voor mij!” Zo was er laatst een event van een groot beautymerk, „Met van die influencermeisjes, weet je wel. Ze wilden allemaal een boomerang met me. Tag me maar, riep ik ze na, met hashtag Kerstman!” 

Een halfuur aan de lijn met Stoesser, die vol humor zit, en je begint spontaan te glimlachen. Het is een kerstman met een clownsverleden. Hij zit al lang in de entertainment en is een echte ‘mensen-kerstman’, „ik maak graag mensen blij, dat heeft er altijd al wel ingezeten.”

ABK


Grootste wens bejaarde: stripper in verzorgingstehuis

Grootste wens bejaarde: stripper in verzorgingstehuis

Grootste wens bejaarde: stripper in verzorgingstehuis / Care UK

Foto van 'Metro'

51 MIN

In een verzorgingstehuis zullen de gemiddelde activiteiten niet veel spannender worden dan een cursusje breien, Rummikuppen of meezingen met oude hitjes. In een bejaardentehuis in Engeland hebben ze het beter voor elkaar, daar kwam een stripper op bezoek.

De 89-jarige Joan wilde héél graag dat er een knappe man met „een brede borst en grote biceps" langs zou komen. Hoe kun je die wens van een 89-jarige vrouw weigeren?

Joan en haar vriendin Pauline waren dan ook zeer in hun nopjes met de stripper, die verkleed als brandweerman langskwam in het verzorgingstehuis Glastonbury Court, in de Engelse stad Bury Saint Edmund. De stripper in kwestie hield zich niet in en trakteerde de oudjes op een lapdance, die de dames giechelend ontvingen.


Curieuze penisvis duikt op in Amerika

Curieuze penisvis duikt op in Amerika

Curieuze penisvis duikt op in Amerika / Bay Nature

Foto van 'Metro'

1 UUR

Een 'bijzonder' uitzicht op de Californische stranden. In plaats van zonnende mensen of misschien een aangespoelde kwal, is het strand bezaaid met penisvissen. Ja, echt. 

Je komt het zeker niet iedere dag tegen: duizenden wriemelende, roze worstjes op een strand. Na een frisse winterstorm waren de dieren opeens op het strand te vinden, schrijft Bay Nature. De vis, in het Engels ook wel de fat innkeeper worm genoemd, is een lepelworm. Zo wordt 'ie alleen nooit genoemd, want - geef toe - hij lijkt op een penis.


Veertien jaar cel voor doodschieten Hümeyra (16)

Veertien jaar cel voor doodschieten Hümeyra (16)

Veertien jaar cel voor doodschieten Hümeyra (16) / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

1 UUR

De 32-jarige Bekir E. is veroordeeld tot veertien jaar cel en tbs met dwangverpleging. Hij schoot de 16-jarige Hümeyra op 18 december vorig jaar dood in de fietsenstalling van haar school. 

De veroordeling valt flink lager uit dan de eis van het Openbaar Ministerie. Die had twintig jaar cel en tbs met dwangverpleging geëist wegens moord, omdat hij het meisje met voorbedachte rade zou hebben gedood.

De rechtbank vindt dat er te weinig bewijs is voor een opgezet plan en gaat uit van een impulsieve daad, doordat hij in extreme staat van opwinding raakte toen hij Hümeyra zag. Hij is dan ook veroordeeld voor doodslag.


Zeeuwse Denise gaat voor 275 kerstmenu's

Fusion, jong, kleurrijk, out of the box en vrouwelijk: in een notendop De Keuken van Denise

Foto van 'Iris Hermans'

2 UUR

Cateraar Denise uit Goes bedacht het kerstmenu afgelopen zomer al en test nu alles uit in haar keuken, „we kunnen niets aan het toeval over laten, alles moet gewoon perfect zijn.”

Waar het er vorig jaar 150 waren, gaat ze gaat dit jaar voor de 275! Kerstmenu’s welteverstaan en Denise Hoeder van De Keuken van Denise is druk in de weer in haar keuken in Goes. Tijdens het telefoongesprek passeren een heleboel geluiden de revue en lijkt Goes ineens heel dichtbij. ‘Oh sorry, was even m’n handen’ wordt afgewisseld met ‘éven de peper malen’ en een onbewust concert van potten en pannen, waardoor je meteen zin in eten krijgt, zeker wanneer je vak voor lunchtijd belt, zéker wanneer je haar menu ziet.


Edwin Evers tijdelijk weer terug op de radio

Edwin Evers tijdelijk weer terug op de radio

Edwin Evers met zijn Gouden Radio 2018 / ANP

Foto van 'Metro'

2 UUR

Radiolegende Edwin Evers is maandag weer even terug op de radio. Hij zal een week lang in de middag de Top 4000 op Radio 10 presenteren.

Dat vertelde de radio-dj aan Gerard Ekdom in Ekdom in de Morgen. Ekdom had Evers eind november al gevraagd om mee te doen met de Top 4000. „Gerard overviel me een tijdje geleden een beetje met zijn vraag, maar ik vind het een leuk en spontaan idee", zei Evers.

„Ik heb de Top 4000 de afgelopen jaren al gevolgd en ik heb wel iets met een hitlijst waarin zo’n beetje alle gave pophits van de afgelopen vijftig jaar te horen zijn! Ik kijk ernaar uit om volgende week voor één keer deze lijst te presenteren op Radio 10."


Zo maak je de beste kiekjes tijdens de donkere dagen

Zo maak je de beste kiekjes tijdens de donkere dagen

Deze foto is gemaakt met de HUAWEI nova 5T tijdens het Amsterdam Light Festival.

In samenwerking met HUAWEI

3 UUR

’s Avonds foto’s maken is - vooral in deze donkere periode - lastig. De HUAWEI nova 5T, een telefoon die zowel je oog als portemonnee gelukkig maakt, brengt daar verandering in.

Buiten is het koud en guur en binnen branden de lichtjes. Dat betekent maar één ding: het is bijna kerst. Maar ook: ’s morgens wordt het laat licht en ‘s avonds vroeg weer donker. Om al die gezellige momenten in de wintermaanden tóch goed vast te kunnen leggen, heeft Huawei een nieuwe telefoon ontwikkeld: de HUAWEI nova 5T. Een toestel met een scherpe camera én prijs. De nova-serie is in sommige landen al verkrijgbaar en razend populair onder jong publiek. Sinds vrijdag is de eerste telefoon van deze reeks ook in ons land te koop.

5 camera's


Taakstraf voor partner Femke Halsema

Taakstraf voor partner Femke Halsema

Taakstraf voor partner Femke Halsema / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

3 UUR

Robert Oey, de man van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema, heeft een taakstraf van veertig uur gekregen voor verboden wapenbezit.

Oey heeft twee weken de tijd om in verzet te gaan tegen de beslissing van de officier van justitie. Als hij niet akkoord gaat, wordt de zaak aan de rechter voorgelegd. De partner van Halsema had volgens het OM een gas/alarm-revolver in huis. Daar had hij geen vergunning voor, terwijl het bezit van zo'n wapen verboden is.

Het wapenbezit kwam aan het licht toen de 15-jarige zoon van Halsema afgelopen zomer werd betrapt met het wapen. Hij was op 15 juli gearresteerd nadat hij met een vriend op een leegstaande woonboot in Amsterdam-Oost voor overlast zorgde. Hij zou het wapen van zijn vader bij zich hebben gehad, maar weg hebben gegooid toen de politie arriveerde.


Likeability of6

Sudoku van de dag

Foto van 'Metro'

VANDAAG, 09:00

Speel hier elke dag gratis een uitdagende Sudoku, aangeboden door Denksport. De Sudoku werkt als volgt: vul het diagram zo in, dat in elk blok van 3x3 vakjes de getallen 1 tot en met 9 één keer voorkomen.


likelove
user_025c4c0ef950b5c1bb712ce3b6799df36b85ba8a_avataruser_2895189b950331c781bc37ce073361230ac0b69c_avataruser_e873a16bc9365ca54e429854a44c5ab39150346d_avatar

+3


Mooier dan een banaan: museum met shoarmarol aan de muur
Likeability of5

Mooier dan een banaan: museum met shoarmarol aan de muur

Mooier dan een banaan: museum met shoarmarol aan de muur / Arab American National Museum

Foto van 'Metro'

3 UUR

Dacht dat je dat het niet erger/kunstzinniger kon dan een banaan getapet aan de muur? Een Amerikaans museum gaat aan de haal met het - inmiddels wereldberoemde - kunstwerk en geeft er een eigen spin aan. 

In het Arab American National Museum vind je geen bananen aan de muur. Nee, daar siert een verse shoarmarol de wand. „Als er discussies over kunst zijn, hebben Arabische Amerikanen ook wat te zeggen", laat directeur Matthew Stiffler aan Middle East Eye weten. „En het was gewoon grappig", voegt hij toe.

Vorige week was de wereld in de ban van de banaan die tot kunstwerk was verheven en voor vele tienduizenden euro's over de toonbank ging. Daarna ontstond ophef toen het kunstwerk door een provocerende bezoeker opgegeten werd.


lol
user_007cbecd5bde995ed0d8cee5cce0f362a09d1cc0_avatar

Steeds meer gemeenten met vuurwerkvrije zones

Steeds meer gemeenten met vuurwerkvrije zones

Het Nationaal Vuurwerk bij de Erasmusbrug / ANP

Foto van 'Metro'

VANDAAG, 09:32

Het aantal gemeenten dat vuurwerkvrije zones aanwijst is met bijna een kwart gegroeid. Het aantal gemeenten zonder die zones is nog altijd in de meerderheid.

Uit een peiling van de Volkskrant blijkt dat van de 294 gemeenten die reageerden op de enquête, 113 een of meerdere vuurwerkvrije zones aanwezen. Dat zijn er 22 meer dan vorig jaar.

Niet één gemeente die vorig jaar vuurwerkvrije zones heeft ingesteld, schaft die dit jaar af. Sterker nog, 38 gemeenten hebben het aantal zones uitgebreid. Koploper is Arnhem, met zo'n negenhonderd zones.


Man gearresteerd nadat hij rijexamen moeder aflegt

Man gearresteerd omdat hij rijexamen moeder aflegt

De puike vermomming was niet overtuigend genoeg / G1 PM

Foto van 'Metro'

VANDAAG, 09:10

Al drie keer was de moeder van Braziliaan Heitor gezakt voor haar rijexamen. Vier keer is scheepsrecht, moet de 43-jarige man gedacht hebben. En anders zou 'ie er persoonlijk voor zorgen dat vier keer scheepsrecht zou zijn. 

De man nam het heft in eigen handen en besloot het rijexamen voor zijn moeder af te leggen. Compleet met grijze pruik, fleurig jurkje, make-up en gelakte nagels. Die poging ging net zo goed als je zou denken.

De Braziliaan schoof netjes in de auto van de examinator en maakte een aantal mooie rondjes in de wagen. De examinator, die geen vermoedens had toen er een 43-jarige man met make-up in zijn auto stapte, begon toen toch te twijfelen. Ze vermoedde dat de persoon in haar auto niet dezelfde was als die op het ID. Daarop werd de politie ingeschakeld, schrijft het Braziliaanse G1.


Eerste boeren aangekomen op de Dam

Kerstige trekkers arriveren in Amsterdam. / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 08:30

De eerste tientallen boeren zijn vrijdagochtend gearriveerd op de Dam in Amsterdam. Daarvoor trokken ze, vooral tijdens het laatste deel van de rit, toeterend door de hoofdstad.

„Met name met het laatste stuk hebben we Amsterdam wel wakker gemaakt", zegt een woordvoerder van organisator Agractie Nederland.

Boerenbrunch voor aandacht


Metro is vandaag in een extra feestelijk jasje

Een dubbeldikke feestmetro.

Foto van 'Elselotte Smink'

VANDAAG, 08:12

Heb is bijna feest en daarom staat de Metro van vrijdag 13 december helemaal in het teken van de Decembergekte. Heb jij 'm al gelezen?

In de dubbeldikke feesteditie besteden we aandacht aan kerst, oudejaarsavond en alles wat daarbij komt kijken. We hebben onder andere Nederlanders gevraagd wat kerst voor hen betekent, gingen langs bij de voedselbank, geven we je mode- (de pofmouw is terug!) en etiquettetips (tik níet met je bestek op het glas om een toost uit te brengen) en je kunt ook nog je jaarhoroscoop checken.

Home Alone en kerstfans


Johnson wint, brexitdeal gaat door

Boris Johnson. / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 07:34

De Britse premier Boris Johnson heeft bij de verkiezingen de benodigde meerderheid behaald om zijn brexitdeal ongestoord door het parlement te loodsen. Inmiddels staat de partij op 326 van de 650 zetels in het Britse parlement.

Omdat nog niet alle stemmen zijn geteld, zal de Conservatieve Partij op een nog hoger zetelaantal uitkomen.

Doel bereikt


Saskia de Laat.

Het hele jaar door kerst bij 'kerstgek' Saskia de Laat

Saskia de Laat. / Dario Endara / Christmaholic.nl

Foto van 'Tosca de Jong'

VANDAAG, 06:59

Ze beschrijft zichzelf als de enige echte Christmaholic van Nederland. Als je haar ontelbare kerstvideo’s, kerstfoto’s en kerstblogs ziet is daar geen twijfel over mogelijk. De Eindhovense Saskia de Laat (34) is een behoorlijke kerstgek en stopt het hele jaar door al haar passie en tijd in haar online platform Christmaholic. 

Als de meeste Nederlanders in september nog even genieten van een najaarszonnetje staat Saskia al mee te kijken achter de schermen van tuincentra die bezig zijn met de opbouw van hun jaarlijkse kerstshow. Dit wordt uiteraard allemaal vastgelegd en gepost op de social media-kanalen van Christmaholic.

„Het begon als een grap in 2010. Ik veranderde mijn persoonlijke blog Writeaholic voor twee weken in Christmaholic en vroeg mensen om mooie kerstfoto’s op te sturen. Ik kreeg toen zulke leuke reacties dat ik besloot om er verder mee te gaan.” Hoewel Saskia het hele jaar met kerst bezig is, is zij vanaf oktober het drukst. Er gaat dan geen dag meer voorbij dat de Eindhovense niet bezig is met schrijven, bloggen, vloggen, fotograferen of filmen. In de laatste maanden van het jaar tikt Christmaholic tussen de 75.000 en 600.000 unieke bezoekers aan.


Trotse kerst bij ’t Leger des Heils

Trotse kerst bij ’t Leger des Heils

Foto van 'Tim van der Steen'

VANDAAG, 06:58

Kerst betekent voor mensen vaak een vreetfestijn met familie. Dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Hoe wordt het lichtjesfeest gevierd door mensen die over de rand van de maatschappij zijn gevallen?

Het is een regenachtige vrijdagochtend in december. Over een dikke laag gevallen bladeren stappen we in de richting van een enorm, statig gebouw. Het ligt in de serene bossen bij Ugchelen, onder de rook van Apeldoorn.

Trotse kerst bij ’t Leger des Heils

Berry, Ricky en Stanley. Foto: Tim van der Steen


Kerstpakketten inpakken bij de voedselbank met René Froger

Kerstpakketten inpakken bij de voedselbank met René Froger

Foto: Tim van der Steen

Foto van 'Tim van der Steen'

VANDAAG, 05:57

Gelukkig is het niet heel koud vandaag, de deur van de loods in Rotterdam staat wagenwijd open. René Froger neemt de microfoon. Niet om te zingen, wel om iedereen te bedanken. En heel belangrijk: „Extra handjes zijn altijd nodig.”

Niemand verstaat hem, iedereen is in opperste concentratie, veel te druk. Een klein legertje gehuld in oranje Unox-jasjes, in rijen opgesteld langs een lopende band tussen grote pallets met kleurrijke producten. In een noodtempo schuiven de dozen over de rollers en gretige handen dumpen daar vakkundig de producten in. Pindakaas, Maltesers, aspergesoep, mix voor kwarktaart en pannenkoeken, perensap en zakken M&M’s. Het karton van de lege verpakkingen stapelt zich op bij hun voeten, al snel zijn de eerste pallets met voltooide pakketten gevuld. Hier is een goed geoliede machine aan het werk.

Kerstpakketten inpakken bij de voedselbank met René Froger

Foto: Tim van der Steen


Leeuwarder Courant krijgt Europese prijs.

Leeuwarder Courant krijgt Europese prijs

Leeuwarder Courant krijgt Europese prijs. / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

De Leeuwarder Courant is uitgeroepen tot de best vormgegeven regionale krant van Europa en krijgt daarmee de titel European Newspaper of the Year in de categorie regionale dagbladen.

De Leeuwarder Courant kreeg de prijs in 2013 ook al een keer. Andere Nederlandse kranten die de prijs al eens kregen waren onder andere Het Parool, De Limburger en Het Financieele Dagblad (FD).

Mooie opsteker