In het nieuws

'Als zwanger worden niet lukt, móet ineens zoveel'

Saar van Koningsberger

Foto van 'Cerise van Vliet'

11 MRT 2019

Zwanger worden. De één probeert het te voorkomen, de ander vecht dagelijks met spuiten, pillen en schema’s voor een kans op bevruchting. Ongeveer twee procent van de Nederlandse baby’s is geboren na een vorm van kunstmatige bevruchting. Over het thema is in Nederland nog veel onwetendheid, schaamte en taboe.

Reageerbuisbevruchting

De 39-jarige Ilse Ruijters raakte na acht jaar proberen eindelijk zwanger via In-vitrofertilisatie (IVF), ook wel reageerbuisbevruchting genoemd. Tijdens haar zwangerschap schreef ze het boek ‘Vruchtbaar’. Het boek is wat ze zelf heeft gemist tijdens de periode van spuiten, echo’s en moodswings: een waarheidsgetrouw, maar hoopvol en positief boek waarin ervaringsdeskundigen en professionals aan het woord komen.

„Ik heb het vier jaar geprobeerd met mijn ex en vier jaar met mijn huidige man”, vertelt Ilse. De laatste drie jaar daarvan zat ze in een fertiliteitstraject. Wat voor haar inhield dat ze IUI-behandelingen en later IVF-behandelingen onderging. „Bij IUI brengen ze eigenlijk zaad van je partner in en hoop je zo op een bevruchting, bij IVF worden de eicellen uit je lichaam gehaald en buiten het lichaam samengebracht met de zaadcellen van de man.”

Ontstaan embryo

Als die zaadcellen de eicellen in een glazen schaaltje bevruchten, ontstaat een embryo. Het embryo kan worden teruggeplaatst in de baarmoeder. „We hebben IUI zes keer geprobeerd, maar dat werkte niet dus toen stapten we over op IVF.” De eicellen van Ilse werden in het schaaltje inderdaad bevrucht door de zaadcellen van haar man, maar dat geeft geen garantie voor een baby. Het embryo moet zich wel in de baarmoeder nestelen om verder te groeien.

Ilse Ruyters

„Bij de eerste poging ontstonden vier embryo’s, waarvan er twee zijn teruggeplaatst in mijn baarmoeder”, de andere twee werden ingevroren. Bij dat proces gaat nog wel eens iets mis, Ilse verloor die embryo’s. En ze werd weer ongesteld. De tweede IVF-poging leverde maar liefst zes bevruchtingen op in het schaaltje. Eén embryo werd ‘vers’ teruggeplaatst, de andere vijf gingen de vriezer in.

„Uit dat embryo heb ik nu een prachtige dochter van veertien maanden. Haar andere vijf broertjes of zusjes staan nog in de vriezer.” Of ze die ooit gaat gebruiken, weet Ilse nog niet. „Ik ben zo enorm blij dat ik nu een gezonde dochter heb en we zijn echt een gezinnetje, maar aan de andere kant heb ik altijd gedroomd van een gezin met twee kinderen.”

De tijd tikt

Deze zomer wordt ze veertig en voelt de tijd tikken. „Met de tijd word je minder vruchtbaar, maar ik heb ook geen zin meer in die stress.” Dat het traject voor vrouwen die zwanger proberen te worden zo zwaar is, snappen buitenstaanders vaak niet of ze weten niet hoe ze ermee om moeten gaan. „Mensen zeggen altijd dat je het los moet laten en dat het dan wel lukt. Maar dat is zo oneerlijk om te zeggen, want als ik het los kon laten had ik dat allang gedaan.”

Dat is het grote punt van de schrijfster: „Je móet ineens zoveel. Van de dokter moet je je hormonen spuiten en pillen nemen op een bepaald tijdstip, van je omgeving moet je het loslaten en van jezelf moet je vooral niet zo zeuren en gewoon doorgaan.”

Schaamte

De druk die daarmee ontstaat is enorm. „Het is ook een bepaalde schaamte of gevoel van falen als vrouw. Ik dacht regelmatig ‘Wat ben ik nou voor halve vrouw dat ik hetgeen niet kan waarvoor ik gemaakt ben?!’”

Daar komt nog bij dat je seksleven enorm onder druk staat. „Vrijen voor je plezier wordt vrijen voor een kindje, in het begin is dat leuk en spannend zonder bescherming. Als het resultaat uitblijft, doe je het dus niet meer voor je plezier en behaal je het doel ook niet. Dan is de lol uit je seksleven. Het gaat niet meer om de seks, maar je wil zijn zaad in je. Dat is verre van romantisch.”

Online delen

Iemand anders die ook niet makkelijk zwanger werd, is actrice en presentatrice Saar Koningsberger. Zij besloot haar avontuur ook nog eens online met iedereen te delen via haar YouTube-kanaal SuperSaar. „Het moeilijke was dat ik heel lang moest zoeken naar wat er aan de hand was”, legt de altijd vrolijke supermommy uit.

Toen ze stopte met de pil werd ze niet ongesteld. Ze wist dat het soms wel een jaar duurt voordat een ‘normale cyclus’ op gang komt, maar ze voelde dat het niet goed zat. „Ik moet vervolgens voor iets anders naar de gynaecoloog en liet er toen meteen naar kijken.” Saar kreeg twee opties: of het hele jaar toch uitzitten in de hoop dat het goedkomt of meteen de molen in.

Ze ging er meteen voor en startte het fertiliteitstraject. „Dat is best heftig want dan heb je ineens de stempel onvruchtbaar.” Het werd een lang traject met eitjes die wel groeien, maar niet genoeg om te springen of groeien en weer slinken. Ze prikte haar buik blauw met injecties.

Tijdens die periode besluit Saar zichzelf te filmen. „Het eerste wat je doet in zo’n traject is googelen. Ik kwam toen op fora waar ik niet echt blij van werd. Er was op dat moment nog niet echt een klankbord, ja dit is verdrietig maar kom op!” Saar besloot zelf de positieve noot vol informatie te worden die zij miste. Ze had de video’s al, omdat ze die bijhield voor zichzelf en haar omgeving en besloot er een YouTube-kanaal mee te starten.

Eindelijk iemand

„Toen ik eenmaal zwanger was en dat inclusief foto’s en het hele verhaal deelde op Instagram kreeg ik zoveel lieve reacties van mensen die blij waren dat er eindelijk iemand zo open was over dit onderwerp, dat ik besloot er iets mee te doen.” Het werd het kanaal SuperSaar, waar ze onlangs de eerste verjaardag van dochter Scottie deelde met bijna 33.000 abonnees.

„Het eerste jaar zat vol ups en downs. Je hele leven verandert in één klap, maar als ik zie wat voor vrolijk, lief, blij eitje ik op de wereld heb gezet denk ik elke ochtend weer ‘ik ben zo dankbaar dat het is gelukt en ik haar moeder mag zijn.’”

‘Als ik vanavond weer moet, doe ik het weer!’

Een tweede kindje sluit ze ook niet uit: „Ik zei na de bevalling meteen al ‘als ik vanavond weer moet, doe ik het weer!’” Dat dat dan waarschijnlijk weer met een fertiliteitstraject moet, vindt Saar niet zo erg. „Ik heb nu het recept. Ik weet wat ik moet spuiten en slikken en wanneer, dus het zal veel sneller gaan.”

Inmiddels zijn beide vrouwen dolgelukkig met man en dochters. Scottie vierde afgelopen weekend haar eerste verjaardag en de dochter van Ilse zette donderdag haar eerste stapjes. Het boek ‘Vruchtbaar’ van Ilse Ruijter is vanaf 8 april online en in de boekhandel verkrijgbaar.


Gedenksteen voor model Lotte van der Zee in Oostenrijk

Gedenksteen voor model Lotte van der Zee in Oostenrijk

Lotte van der Zee / Instagram: Lotte_Zee

Foto van 'Metro'

19 MIN

Model Lotte van der Zee is donderdagavond in Oostenrijk herdacht. De twintigjarige overleed vorig jaar tijdens een wintersportvakantie in Westendorf aan de gevolgen van hartproblemen.

Familie en vrienden zijn een jaar later teruggegaan naar de plek waar ze Lotte hebben herdacht. Er werden ballonnen opgelaten en een gedenktsteen gelegd in een kapel dicht bij de plek waar de laatste foto van haar werd genomen.

Eenzelfde soort steen is op een berg gelegd in de plaats waar de familie jaarlijks op wintersportvakantie gaat, schrijft RTV Oost. Op de steen is de naam van Lotte en haar geboorte- en sterfdatum gezet.


Greta Thunberg krijgt eigen slakkensoort

Greta Thunberg krijgt eigen slakkensoort

Greta Thunberg in Davos / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

1 UUR

Een nieuwe soort slak, die onlangs werd ontdekt op het Aziatische eiland Borneo, is vernoemd naar de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg. Dat meldden verschillende media, die zich baseren op Biodiversity Data Journal.

De slak - officieel Craspedotropis gretathunberga - heet zo omdat het weekdiertje volgens onderzoekers net als Thunberg problemen moet oplossen die het niet zelf heeft veroorzaakt. De slak kan slecht tegen droogte, extreme temperaturen en de afname van bosgebieden.

Generatie erkennen


Dit zijn jullie meest én minst favoriete stations

Dit zijn jullie meest én minst favoriete stations

Het vernieuwde station van Delft is een stijger in de Stationsbelevingsmonitor / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

2 UUR

Reis je frequent met de trein? Dan spendeer je heel wat tijd op stations. Niet iedereen is even tevreden met zijn of haar station, blijkt uit onderzoek.

Het Brabantse Lage Zwaluwe heeft het minst populaire treinstation van Nederland en Klimmen-Ransdaal in Limburg is favoriet. Dat blijkt uit onderzoek van I&O Research waarbij 150.000 reizigers werd gevraagd wat ze van hun station vinden. Het nieuwe station van Delft is de grootste stijger in de zogenoemde Stationsbelevingsmonitor.

Verbetering in Delft


Huiseigenaren hebben in 2020 hogere vaste lasten

Huiseigenaren hebben in 2020 hogere vaste lasten

Huiseigenaren hebben in 2020 hogere vaste lasten / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

2 UUR

Slecht nieuws voor huiseigenaren, die zijn dit jaar wat duurder uit. Gemiddeld zijn de gemeentelijke woonlasten zo'n 5,2 procent hoger dan in 2019.

De stijging ligt fors hoger dan die van vorig jaar (3,4 procent) en is vier keer zo hoog als de verwachte inflatie van 1,3 procent, meldt Vereniging Eigen Huis (VEH).

Afvalstoffenheffing stijgt hardst


Nieuw record halve marathon door Ethiopische atlete

Nieuw record halve marathon door Ethiopische atlete

Ababel Yeshaneh in actie tijdens een eerdere renwedstrijd / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

3 UUR

Stond je ook nog verbaasd na te denken over hoé snel sommige atleten een halve marathon rennen? Het record is weer verbeterd. De Ethiopische atlete Ababel Yeshaneh heeft het nieuwe wereldrecord op haar naam staan.

De 28-jarige Yeshaneh snelde in Ras al-Khaimah, in de Verenigde Arabische Emiraten, naar een tijd van 1 uur, 4 minuten en 31 seconden. Daarmee was ze 20 seconden sneller dan Joyciline Jepkosgei, de Keniaanse die op 22 oktober 2017 in Valencia de mondiale toptijd op 1.04.51 had gezet.

Nek-aan-nek


Vliegtuig met 39 Nederlanders Westerdam geland

Vliegtuig met 39 Nederlanders Westerdam geland

Nederlandse passagiers arriveren op Schiphol / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

3 UUR

De vlucht met 39 Nederlandse passagiers van het cruiseschip de Westerdam is aangekomen op Schiphol. Dat bevestigt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.

Ze vertrokken donderdag uit Cambodja, waar het schip uiteindelijk mocht aanmeren na in verschillende Aziatische landen te zijn geweigerd uit angst voor verspreiding van het nieuwe coronavirus.

Het toestel moest een tussenstop maken in Karachi (Pakistan), nadat het door de Turkse luchtverkeersleiding was gevraagd om te keren. De terugvlucht was georganiseerd door de rederij, Holland-Amerika Lijn, in samenwerking met de Nederlandse overheid.


Ken je deze podcasts al? #15 Ouderschap

Ken je deze podcasts al? #15 Ouderschap

De meest interessante podcasts over ouderschap. /Gettyimages

Foto van 'Metro'

VANDAAG, 07:29

Met duizenden verschillende podcasts, is het soms moeilijk kiezen. Ter inspiratie maakt Richard Otto van mediaplatform Spreekbuis.nl wekelijks een selectie met luistertips. Volgende week is de jaarlijkse Negenmaandenbeurs in de RAI in Amsterdam, daarom ditmaal een selectie van podcasts voor ouders.

1. Podnataal

Podnataal is een podcast gemaakt door radiomaakster Simone Wijnands. In deze podcastserie kun je Simone volgen tijdens haar eigen zwangerschap en de bevalling. Je krijgt een inkijkje in haar leven en experts komen aan het woord. In elke aflevering doet een vrouw haar bevallingsverhaal.


‘Vrijwilligerswerk maakt gelukkiger’

Vrijwilligerswerk maakt gelukkiger

Wie tijd besteedt aan vrijwilligerswerk, bij bijvoorbeeld een sportvereniging, verzorgingstehuis of kerk, is een gelukkiger mens.

Foto van 'Nina Juffermans'

VANDAAG, 06:30

Wie tijd besteedt aan vrijwilligerswerk, bij bijvoorbeeld een sportvereniging, verzorgingstehuis of kerk, is een gelukkiger mens. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het huis moet aan kant, de kinderen naar de toneelles en hockey, de hond moet uitgelaten en dan moet er ook nog een voedzame maaltijd op tafel worden gezet. Geen tijd voor vrijwilligerswerk? Overweeg het toch nog maar een keer, want vrijwilligerswerk maakt je een blijer mens. Naast dat je natuurlijk anderen helpt en wat bijdraagt aan de maatschappij, blijkt uit cijfers van het CBS dat vrijwilligerswerk doen ook daadwerkelijk gelukkiger maakt. Voor het onderzoek werden van 2013 tot en met 2018 gegevens verzameld van ruim 45.000 personen van 15 jaar en ouder. Bijna de helft van deze groep Nederlanders gaf aan zich minstens één keer per jaar als vrijwilliger in te zetten.

Van alle vrijwilligers zegt 91 procent gelukkig te zijn, terwijl dat aantal bij niet-vrijwilligers blijft steken om 85 procent. Sterker nog, onder de vrijwilligers beoordeelt 2,1 procent hun leven met een 5 of lager. Bij niet-vrijwilligers is dat het dubbele: 4,2 procent. Dus, concludeert het onderzoek, vrijwilligers zijn over het algemeen gelukkiger. „Ook zijn ze meer tevreden met hun eigen leven, sociale contacten en psychische gezondheid, en scoren ze hoger op de persoonlijke welzijnsindex dan degenen die geen vrijwilliger zijn”, aldus de onderzoekers van het CBS.


Likeability of6

Sudoku

Foto van 'Metro'

2 UUR

Speel hier elke dag gratis een uitdagende Sudoku, aangeboden door Denksport. De Sudoku werkt als volgt: vul het diagram zo in, dat in elk blok van 3x3 vakjes de getallen 1 tot en met 9 één keer voorkomen.


likelove
user_025c4c0ef950b5c1bb712ce3b6799df36b85ba8a_avataruser_2895189b950331c781bc37ce073361230ac0b69c_avataruser_e873a16bc9365ca54e429854a44c5ab39150346d_avatar

+3


Trump: 'Roger Stone maakt goede kans op vrijspraak'

Trump: 'Roger Stone maakt goede kans op vrijspraak'

De president zei te geloven dat de jury ‘besmet’ is. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat Roger Stone - een vriend, adviseur en ex-campagnemedewerker van hem – „een goede kans maakt” om alsnog vrijgesproken te worden.

Dat zei Trump in reactie op de veroordeling van Stone. Hij werd veroordeeld tot 3 jaar en 4 maanden gevangenisstraf vanwege belemmering van de rechtsgang en het ongepast beïnvloeden van getuigen.

'Besmet'


Vierdaagse wil einde aan 'vette hap'

Vierdaagse wil einde aan 'vette hap'

Als het aan de organisatoren ligt wordt het aanbod tijdens de Vierdaagse zelfs helemaal biologisch, vegetarisch en het liefst ook lokaal. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Geen vette hap meer tijdens De Vierdaagse. De organisatoren willen af van de ongezonde snacks en willen dat er tijdens de feestweek gezondere voeding wordt aangeboden.

Als het aan de organisatoren ligt wordt het aanbod tijdens de Vierdaagse zelfs helemaal biologisch, vegetarisch en het liefst ook lokaal.

Dit jaar al gezondere opties


Stikstofkwestie blokkeert duurzaam project van Tata Steel

Stikstofkwestie blokkeert duurzaam project van Tata Steel

Tata Steel heeft zijn deelname aan een restwarmteproject opgeschort in verband met de stikstofproblematiek. /Gettyimages

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Tata Steel, het bedrijf achter de hoogovens in IJmuiden, heeft zijn deelname aan een restwarmteproject opgeschort in verband met de stikstofproblematiek.

Volgens het staalconcern maken de huidige regels het onmogelijk voor Tata Steel om aan het duurzame project mee te werken.

Regionaal warmtenet


‘Ban sigaret uit buurtsuper’
Likeability of5

Geen plek meer voor sigaret in supermarkt en tankstations

Voor winkeliers en ondernemers staan er al de nodige aanpassingen op de agenda. Vanaf 1 juli dit jaar mag in supermarkten tabak niet meer in het zicht van klanten staan. /ANP

Foto van 'Tosca de Jong'

GISTEREN

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil de verkoop van sigaretten in supermarkten en tankstations volledig verbannen. „Verkoop alleen nog in speciaalzaken.”

Tijdens het boodschappen doen ook nog even een pakje sigaretten halen bij de servicebalie. Dat is nu heel normaal. Partijen als het CDA en ChristenUnie vinden dit echter niet normaal (meer) en zien de pakjes sigaretten en tabak het liefst zo snel mogelijk verdwijnen bij supers en tankstations.

De Vereniging Nederlandse Sigaretten- en Kerftabakfabrikanten (VSK) vindt de plannen vanuit Den Haag een ‘ondoordacht plan’. „Mocht het straks inderdaad zo zijn dat je daar geen sigaretten meer kunt kopen, dan zullen klanten massaal naar de tabakswinkels gaan. De kans is aanwezig dat die speciaalzaken overspoeld zullen worden met veel mensen en dat niet aankunnen”, vertelt directeur Jan Hein Sträter.


like
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

Trump-vertrouweling Roger Stone krijgt ruim 3 jaar cel

Trump-vertrouweling Roger Stone krijgt ruim 3 jaar cel

Roger Stone (67), vriend, adviseur en ex-campagnemedewerker van president Trump, is veroordeeld tot 3 jaar en 4 maanden gevangenisstraf. /Gettyimages

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Roger Stone (67), vriend, adviseur en ex-campagnemedewerker van president Trump, is veroordeeld tot 3 jaar en 4 maanden gevangenisstraf.

Hij kreeg de straf voor het liegen tegen het Congres, belemmering van de rechtsgang en het ongepast beïnvloeden van getuigen.

Mueller-onderzoek


Smartphoneloos door het leven
Likeability of5

Smartphoneloos door het leven

De negatieve effecten van overmatig smartphonegebruik werden al in meerdere onderzoeken aangetoond. /Colourbox

Foto van 'Sofie Smulders'

GISTEREN

Wachtend op het perron - de trein is er over zes minuten - pak je je smartphone uit je zak. Argeloos scrollt je vinger op het scherm: nieuws, Instagram, appjes waar je niet op hebt gereageerd. En hoeveel stappen heb je vandaag al gezet?

De smartphone is een onafgebroken bron van gratificatie. Geluidjes, notificaties; veel apps die je gebruikt zijn ontzettend goed in het vangen van je aandacht. Het beloningscentrum in onze hersenen wordt door smartphonegebruik continu aangewakkerd. Hierdoor ontwikkel je een bepaald gedragspatroon, een verslaving die in zekere zin vergelijkbaar is met die van alcohol of roken.

De negatieve effecten van overmatig smartphonegebruik werden al in meerdere onderzoeken aangetoond. Zo zorgt het onder meer voor een verstoord slaappatroon, werkt het stress in de hand - wat als je even niet bereikbaar bent? - en verhoogt het de kans op depressie. Lukt het je om je smartphone een week links te laten liggen, dan is dat al winst voor je gezondheid, zegt Dr. Thibaud Dumas in zijn boek Détox digitale.


like
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

Zuivelfonds komt met alternatieve stikstofcijfers
Likeability of3

Zuivelfonds komt met alternatieve stikstofcijfers

an Cees Vogelaar van Mesdag-Zuivelfonds tijdens de presentatie van het onderzoek naar de stikstofmodellen. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Het Mesdag-Zuivelfonds heeft een alternatieve berekening van de stikstofdata van het RIVM gepresenteerd. Volgens de boerenorganisatie is het aandeel van de landbouw niet 46 procent, maar 25 procent.

In de berekening heeft het zuivelfonds ook alle water- en natuurgebieden zoals het IJsselmeer, de Waddenzee en stukken van de Noordzee en de Oosterschelde meegenomen.

Ander uitgangspunt


dislike
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

Moordverdachte liquidatie-proces Caloh Wagoh vrijgelaten

Moordverdachte liquidatie-proces Caloh Wagoh vrijgelaten

Kopstukken van motorclub Caloh Wagoh tijdens een zitting in de rechtbank van Schiphol. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Roël T., die verdacht wordt van de moord op Justin Jap Tjong, de man die een vergismoord had uitgevoerd in Utrecht januari 2017, komt op vrije voeten.

De rechtbank vindt dat het Openbaar Ministerie de verdenkingen tegen T. niet duidelijk genoeg heeft gemaakt en laat hem dus vrij.

Moordopdrachten


Staatssecretaris Visser door het stof om afblazen verhuizing mariniers

Staatssecretaris Visser door het stof om afblazen verhuizing mariniers

Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie) heeft in de Tweede Kamer excuses aangeboden aan de Zeeuwen en aan de Kamer voor haar handelen in de kwestie van de verhuizing van de marinierskazerne in Doorn. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie) heeft in de Tweede Kamer excuses aangeboden aan de Zeeuwen en aan de Kamer voor haar handelen in de kwestie van de verhuizing van de marinierskazerne in Doorn.

Deze verhuizing naar Vlissingen gaat niet door en dat heeft Visser te lang voor zich gehouden, erkende ze. „Als ik erop terugkijk, zie ik dat ik Zeeland en de Kamer mee had moeten nemen in de twijfels”, zei Visser in een emotionele verklaring. Ze begrijpt dat de Zeeuwen teleurgesteld en boos zijn. „Ik kan allerlei kwalificaties bedenken. Dat realiseer ik me. Ik wil daarom ook naar u toe mijn excuses aanbieden.”

'Zakelijk houden'


Jonge Democraten: 'Nationale Studenten Enquête is onbetrouwbaar'

Jonge Democraten: 'Nationale Studenten Enquête is onbetrouwbaar'

Over de enquête kwamen vorig jaar veel klachten binnen. /ANP

Foto van 'Metro'

GISTEREN

De Jonge Democraten willen een alternatief voor de Nationale Studenten Enquête (NSE). De enquête, die jaarlijks aan alle Nederlandse studenten wordt voorgelegd door stichting Studiekeuze123, is volgens de politieke jongerenorganisatie niet betrouwbaar.

„De NSE is te onduidelijk en wordt te weinig ingevuld om van elke opleiding een betrouwbaar beeld te krijgen,” zegt Annabel Broer, voorzitter van de Jonge Democraten. Ze geeft het voorbeeld van de Universiteit Utrecht, die in 2019 de gegevens voor 44 procent van haar opleidingen als ‘onbruikbaar’ bestempelde vanwege een te laag aantal respondenten.

In de prullenbak