In het nieuws

In 536 veranderde de aarde in een mistige koude hel

Vulkanische mist rond Sint Helens in 2004 ©GettyImages

Foto van 'Jelmer Visser'

16 NOV 2018

Heb je je wel eens afgevraagd wat voor de mensheid het 'ergste' jaar was? De periode 1940 t/m 1945 lijkt een vrij logisch antwoord, of wellicht 1918 toen de Eerste Wereldoorlog zijn bloederige climax kende met daar direct opvolgend de Spaanse Griep-epidemie waarbij tussen de 50 en 100 miljoen doden vielen.

Toch zijn dit volgens de Middeleeuwse historicus en archeoloog Micheal McCormick niet de ergste jaren. Het zal dus ergens in de Middeleeuwen zijn, wellicht 1349 toen de Pestepidemie de helft van Europese bevolking uitroeide? Nee ook niet. Hij stelt dat het jaar 536 nog een stuk erger was, volgens McCormick veranderde de aarde toen anderhalf jaar lang in een koude duistere mistige hel. Zo vertelt hij aan Science Magazine.

Een aswolk in IJsland in 2010, in 536 zag de hemel er anderhalf jaar lang zo uit ©ANP

Mist en kou

„De zon schijnt wel maar geeft geen licht. Een beetje als de maan en dat al een heel jaar lang," zo schreef Procopius, een Byzantijnse historicus uit die tijd. Het rampjaar luidde het begin in van de ergste periodes waar de mensheid ooit mee te maken heeft gehad, anderhalf jaar lang was het mistig en donker. In de zomer van 536 was het tot 2.5 graad kouder dan normaal, de jaren '30 van de zesde eeuw waren het koudste decennium van de afgelopen 2300 jaar.

Chinese schrijvers uit die periode beschrijven langdurige sneeuwval in de zomer. Door de extreme kou mislukten de oogsten en zijn veel mensen omgekomen. Ook in Ierland mislukte de oogst in de periode van 536 tot 539 elk jaar. Historici hebben zich lang afgevraagd waarom het in het midden van de zesde eeuw na Christus zo koud en donker was, vooral de mysterieuze mistwolken die anderhalf jaar lang bleven hangen waren tot vrij recent een raadsel.

Nu lijkt er een oorzaak gevonden te zijn. In het ijs van een Zwitserse gletsjer die werd onderzocht door McCormick en een gletsjerkundige Paul Mayewski werden sporen aangetroffen van een desastreuze vulkaanuitbarsting. Een vulkaan op IJsland zou begin 536 zo'n immense hoeveelheid as de lucht in geblazen hebben dat het anderhalf jaar lang donker is geweest. Daarna was het nog tweemaal raak; in 540 en 547. Pas in 640 zou de bevolking er economisch en qua omvang weer bovenop zijn gekomen.

Supervulkanen

Het is al sinds de jaren '90 bekend dat de zomers rond het jaar 540 uitzonderlijk koud waren, sindsdien zoeken wetenschappers naar de oorzaak. Wanneer een vulkaan uitbarst komen er grote hoeveelheden zwavel en bismut in de atmosfeer. Deze gassen vormen een soort van extra laag die het zonlicht wegkaatst van het aardoppervlak. Hierdoor koelt de planeet sterk af en dit heeft desastreuze gevolgen. Meerdere van dit soort uitbarstingen zouden hieraan bij hebben gedragen in die tijd.

Hoe een reeks van vulkaanuitbarstingen in IJsland (of Noord-Amerika volgens sommigen) zo'n grote impact had op het leven voor de mensen in de vroege Middeleeuwen, wordt nog verder onderzocht. Onderzoekers willen nu in de bodems van Europese meren op zoek gaan naar asdeeltjes die de theorie van de kleine IJstijd verder kunnen bevestigen.

Door vulkaanuitbarstingen, koudegolven, misoogsten, hongersnood en epidemieën heeft de mensheid het in de zesde eeuw zwaar te verduren gehad. Toch kwamen de historici er ook achter dat het na 640 weer een stuk aangenamer vertoeven was. In archeologische vondsten is te zien dat er vanaf dat jaar weer zilver werd gescheiden uit looderts. Dat de vraag naar een luxeproduct als zilver toenam, geeft aan dat het blijkbaar weer beter ging met de economie. Je hebt immers weinig aan zilveren sierraden als je van de honger om dreigt te komen.

In 660 was het herstel definitief toen het gebruik van zilver nog algemener werd, het edelmetaal werd vanaf toen ook gebruikt als ruilmiddel. Deze ruilhandel luidde het begin in van de vroege Middeleeuwse economie. Hiervoor werd vooral goud gebruikt, maar vanwege de toegenomen handel werd goud te schaars om als valuta te dienen. Hierdoor werd zilver de monetaire standaard en kwam de eerste georganiseerde internationale handel in Europa op gang.


Zoektocht vermiste hockeyvader nog zonder resultaat

Zoektocht vermiste hockeyvader nog zonder resultaat

De zoektocht naar de 53-jarige Sacco Tange, die sinds een week wordt vermist, heeft zondag niets opgeleverd. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

1 UUR

De zoektocht naar de 53-jarige Sacco Tange uit Oosterhout, die sinds een week wordt vermist, heeft zondag niets opgeleverd.

Een speciaal zoekteam van 110 militaire- en politieveteranen doorzocht samen met zo'n honderd vrijwilligers en een groep brandweerlieden een natuurgebied bij Den Hout, onder de rook van het Brabantse Oosterhout.

250 vrijwilligers


Bangladesh stuurt duizenden vluchtelingen naar eiland

Bangladesh stuurt duizenden vluchtelingen naar eiland

Duizenden Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh hebben ingestemd met een omstreden verhuizing naar een eiland voor de kust. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

1 UUR

Duizenden Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh hebben ingestemd met een omstreden verhuizing naar een eiland voor de kust. Een overheidscommissaris uit Cox's Bazar zei dat zo'n 6000 tot 7000 vluchtelingen hebben toegezegd naar Bhasan Char te willen gaan".

De autoriteiten willen in totaal zo'n 100.000 vluchtelingen naar het eiland in de Golf van Bengalen sturen. Critici zetten echter vraagtekens bij de bewoonbaarheid van Bhasan Char. Eilandbewoners zouden bijvoorbeeld kwetsbaar kunnen zijn als zware stormen overtrekken.

Overvolle vluchtelingenkampen


Ook bouwers in actie tegen stikstofaanpak

Ook bouwers in actie tegen stikstofaanpak

Na de boeren wil ook de bouwwereld in actie komen tegen de aanpak van stikstofuitstoot. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

2 UUR

Na de boeren wil ook de bouwwereld in actie komen tegen de aanpak van stikstofuitstoot. Op 30 oktober organiseert de nieuwe actiegroep Grond in Verzet een landelijke actiedag op het Malieveld in Den Haag.

Via Facebook hebben al 1300 mensen zich gemeld als deelnemer en nog eens bijna 8000 zeggen zich misschien aan te sluiten. Voor de manifestatie willen de initiatiefnemers sprekers uitnodigen van brancheorganisaties en vertegenwoordigers uit de politiek.

Schadelijke stoffen


Honderden mensen lopen zwarte mars tegen handlanger Dutroux

Honderden mensen lopen zwarte mars tegen handlanger Dutroux

Honderden mensen protesteren in Brussel tegen de beslissing dat Michel Lelièvre (rechts) onder voorwaarden vervroegd kan vrijkomen. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

3 UUR

Honderden mensen protesteren zondag in Brussel met een zogenoemde ‘zwarte mars’ tegen de beslissing dat Michel Lelièvre, een handlanger van meervoudig moordenaar Marc Dutroux, onder voorwaarden vervroegd kan vrijkomen.

De mars wordt exact 23 jaar na de witte mars gehouden. Toen trokken bijna 300.000 mensen door de straten van Brussel, in de nasleep van de affaire-Dutroux. Het was een van de grootste betogingen uit de Belgische naoorlogse geschiedenis.

25 jaar celstraf


Weduwnaar doet oproep: wie heeft trouwring van mijn vrouw gezien?

Weduwnaar doet oproep: wie heeft trouwring van mijn vrouw gezien?

Op Facebook doet weduwnaar Ozan Kanik een emotionele oproep, hij is namelijk de trouwring van zijn vrouw verloren. /Ozan Kanik

Foto van 'Metro'

3 UUR

Op Facebook doet weduwnaar Ozan Kanik een emotionele oproep, hij is namelijk de trouwring van zijn vrouw verloren en kan deze sindsdien nergens meer vinden. Via de oproep hoopt hij in contact te komen met degene die de ring vindt. 

Ozan bleef de ring van zijn vrouw Cassiopea om zijn pink dragen, nadat zij overleed. Donderdag kwam zijn „grootste angst" tot werkelijkheid: hij verloor de ring. Zijn oproep op Facebook is al duizenden keren gedeeld.


Toch geen brexitbesluit – wat gebeurt er nu?

Toch geen brexitbesluit – wat gebeurt er nu?

Wat een historisch brexitweekend had moeten zijn, leidde tot weer een verlenging van het ‘gebed zonder end’. /ANP

Foto van 'Roos Ravensbergen'

VANDAAG, 15:20

Wat een historisch brexitweekend had moeten zijn, leidde tot weer een verlenging van het ‘gebed zonder end’. Wat is er allemaal gebeurd rondom de brexit, en hoe nu verder?

Vrijdag werd er dan eindelijk een deal gesloten tussen de Europese Unie en Johnson over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU. Europees Commissievoorzitter Juncker noemde de deal „een evenwichtige overeenkomst voor de EU en het Verenigd Koninkrijk en het bewijs van onze vastberadenheid oplossingen te vinden”. Johnson ging voor „een prachtige nieuwe deal die ons weer controle geeft”.

Stemming getorpedeerd


Politie pakt bestuurder aanrijding Deventer

Politie pakt bestuurder aanrijding Deventer

De politie heeft een 37-jarige man uit Deventer aangehouden voor het aanrijden van vijf voetgangers in zijn woonplaats. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 13:50

De politie heeft een 37-jarige man uit Deventer aangehouden voor het aanrijden van vijf voetgangers in zijn woonplaats. Ze houdt er rekening mee dat deze man de aanrijding opzettelijk heeft veroorzaakt. Over zijn motief kan de politie in het belang van het onderzoek" nog niets zeggen.

De verdachte reed zondagmorgen rond 05.30 uur in op de voetgangers in het uitgaanscentrum van Deventer. Vijf mensen raakten gewond, van wie er vier naar het ziekenhuis werden gebracht. De vijfde werd ter plekke behandeld. Alle gewonden waren aanspreekbaar, meldde de politie. Door de actie raakten ook terrasmeubilair en terrasschotten beschadigd.

Getuigen


 Onrust bij Partij voor de Dieren 'leidt tot zetelverlies'

Onrust bij Partij voor de Dieren 'leidt tot zetelverlies'

PvdD-leden zijn verontrust over de jongste ontwikkelingen binnen de partij. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 13:41

Het opstappen van boegbeeld Marianne Thieme en het onvrijwillige vertrek van partijvoorzitter Sebastiaan Wolswinkel leiden tot virtueel zetelverlies voor de Partij voor de Dieren. Dat blijkt uit de wekelijkse peiling van Maurice de Hond.

Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou de PvdD uitkomen op 4 zetels, terwijl de partij een week geleden in de peiling nog op 7 stond.

Partij beschadigd


Likeability of6

Sudoku van de dag

Foto van 'Metro'

GISTEREN

Speel hier elke dag gratis een uitdagende Sudoku, aangeboden door Denksport. De Sudoku werkt als volgt: vul het diagram zo in, dat in elk blok van 3x3 vakjes de getallen 1 tot en met 9 één keer voorkomen.


like
user_761825ac10beda546b153b852684b47b5b948517_avataruser_9d7413a65ac5be6e146a6a2cf93bd5e9f241a2e2_avataruser_29224ea528b8c532bb2b7cf10fd234a319228450_avatar

We krijgen bepaald geen Elfstedentochtwinter

We krijgen bepaald geen Elfstedentochtwinter

Henk Angenent wint in 1997 de laatste Elfstedentocht. / Paul Vreeker | ANP

Foto van 'Erik Jonk'

VANDAAG, 13:00

Henk Angenent blijft, als de voorspellingen van Weeronline uitkomen, nog altijd de laatste Elfstedentochtwinnaar sinds 1997.

Wisselvallig. Overheersende zuidwestenwinden maakt de meeste dagen zachter dan normaal. Met die winterweervoorspelling van Weeronline, gisteren bekendgemaakt, moeten we het voorlopig doen. „De kans op een typisch wisselvallige en zachte Nederlandse winter is groot”, meldt Yannick Damen, woordvoerder van de weerdienst.

Eeuwige hoop


Twee agenten mishandeld in Haarlem en Zaandijk
Likeability of3

Twee agenten mishandeld in Haarlem en Zaandijk

Foto ter illustratie. /ANP

Foto van 'Metro'

VANDAAG, 11:30

Twee agenten zijn dit weekend mishandeld in Haarlem en Zaandijk. Een man, die een café aan de Riviervismarkt in Haarlem was uitgezet, zou uit het niets uitgehaald hebben naar de agenten.

Rond 02.50 uur zondagnacht zagen de dienstdoende agenten dat een portier van het café een man de zaak uitzette. De agenten vroegen aan de man en de portier wat er was gebeurd, waarop de cafébezoeker flink uithaalde naar de agent. Vervolgens rende hij weg, maar na een korte achtervolging kon hij in de kraag gevat worden.

Een nacht eerder, rond 05.45 uur, was het ook al raak. Toen werd een agent in Zaandijk slachtoffer van mishandeling. Dat gebeurde op het politiebureau tijdens een opsluiting van een 50-jarige man uit Zaandam. De verdachte zat op een stoel waaruit hij ineens opstond en de agent op zijn hoofd sloeg.


dislike
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

Massale zoektocht naar vermiste hockeyvader

Massale zoektocht naar vermiste hockeyvader

Tange werd vorige week zondag voor het laatst gezien bij zijn huis in Oosterhout. /Politie

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 10:45

Bij het Brabantse Oosterhout wordt zondag massaal gezocht naar de 53-jarige Sacco Tange die sinds een week wordt vermist. Een speciaal zoekteam van 110 militaire en politieveteranen krijgt daarbij hulp van zo'n honderd vrijwilligers en een groep brandweerlieden, zegt een woordvoerder van de politie.

Onder de vrijwilligers zijn veel leden van de plaatselijke hockeyclub, waar de twee kinderen van Tange jeugdlid zijn. De club roept vrijwilligers dan ook op om mee te helpen met de zoekactie. „Diegenen die willen helpen kunnen zich morgen melden om 10.00 uur bij het pannenkoekenhuis Koeckers in Den Hout”, viel er te lezen op de site van de club. Het bestuur wenst het gezin van Tange veel sterkte.

Wandelen


Man rijdt in op uitgaanspubliek Deventer
Likeability of3

Man rijdt in op uitgaanspubliek Deventer

Een flinke ravage op het plein na de aanrijding. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 10:01

Een auto heeft zondagmorgen rond 05.30 uur op een plein in het centrum van Deventer meerdere mensen aangereden en is er vervolgens vandoor gegaan.

Volgens de politie zijn er vijf gewonden gevallen. Een van hen kon ter plekke worden behandeld, maar de anderen moesten naar het ziekenhuis. Volgens een woordvoerder van de politie zijn hun verwondingen niet levensbedreigend en zijn de slachtoffers allemaal aanspreekbaar.

Mogelijk is er opzet in het spel, al wordt een ongeluk nog niet uitgesloten. Volgens de politie ging er een ruzie aan het incident vooraf. Er is één persoon aangehouden die daarbij betrokken was. Naar de auto en de bestuurder wordt nog gezocht vanuit een helikopter. „Wat er precies is gebeurd, onderzoeken we nu. Over de auto hebben we al veel informatie”, zegt een politiewoordvoerder.


dislike
user_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar

Boris Johnson vraagt toch om uitstel van brexit

Boris Johnson vraagt toch om uitstel Brexit

Johnson heeft steeds gezegd niets te voelen voor uitstel van de brexit. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

VANDAAG, 09:00

Boris Johnson vraagt toch om uitstel van de Brexit. EU-president Donald Tusk heeft de verwachte brief uit Londen, waarin Johnson met tegenzin om uitstel vraagt, ontvangen. Dat laat Tusk in een tweet weten.

Johnson heeft de brief, volgens Britse bronnen, niet zelf ondertekend. Het is een fotokopie van de wet waarin de premier verplicht wordt uitstel te vragen. Ook zou hij twee andere brieven hebben bijgevoegd, waarin hij schrijft dat verder uitstel verlenen in zijn opvatting een vergissing is. Die brief is wel persoonlijk ondertekend. De andere brief is van de Britse EU-ambassadeur in Brussel, sir Tim Barrow, die toelicht dat Johnsons uitstelverzoek wettelijk vereist is.

Het Britse parlement dwong Johnson om de andere Europese lidstaten opnieuw om uitstel te vragen. Het Lagerhuis nam eerder zaterdag een voorstel aan om de Brexitdeal die Johnson donderdag in Brussel sloot met de EU nog niet goed te keuren.


Turkije: Koerden schenden bestand

Turkije: Koerden schenden bestand

Turkije beschuldigt de Koerdische strijdkrachten ervan het donderdag overeengekomen bestand te schenden. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Turkije beschuldigt de Koerdische strijdkrachten ervan het donderdag overeengekomen bestand te schenden. Volgens het Turkse ministerie van Defensie hebben de Koerden verschillende aanvallen uitgevoerd in het noordoosten van Syrië.

„De Turkse strijdkrachten houden zich volledig aan de overeenkomst die donderdag met de Verenigde Staten is gesloten. Desondanks hebben terroristen in totaal veertien aanvallen uitgevoerd in de afgelopen 36 uur."

'Terroristen moeten zich terugtrekken'


Johnson: ik ga niet onderhandelen over uitstel

Johnson: ik ga niet onderhandelen over uitstel

De Britse premier Boris Johnson houdt vast aan een Brits vertrek uit de EU op 31 oktober. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

De Britse premier Boris Johnson houdt vast aan een Brits vertrek uit de EU op 31 oktober. „Ik zal niet met de EU onderhandelen over uitstel (van de brexit) en daar verplicht de wet me ook niet toe", zei hij in het Lagerhuis.

Het Lagerhuis heeft een amendement goedgekeurd dat het onmogelijk maakt om zaterdag nog goedkeuring te krijgen voor de nieuwe brexitovereenkomst met de EU.

Deadline gemist


Expeditie Robinson-kandidaten worden bedreigd

Expeditie Robinson-kandidaten worden bedreigd

Sommige deelnemers worden bedreigd via social media, in een paar gevallen om wie ze wegstemmen. /ANP

Foto van 'Metro'

GISTEREN

Als je meedoet aan Expeditie Robinson sta je volledig in de schijnwerpers: zo'n anderhalf miljoen kijkers volgen je tijd daar. Ze zien hoe je het doet in de proeven, met wie je bondjes maakt en ook wie je wegstemt is geen geheim. Sommige deelnemers worden bedreigd via social media, in een paar gevallen juist om wie ze wegstemmen. 

In de uitzending van radio-dj Frank van der Lende vertelde tv-kok Hugo Kennis dat hij een fors aantal bedreigingen op social media heeft ontvangen. Maar ook Van der Lende zelf, die dit seizoen meedeed, is geen vreemde van de bedreigingen.


Parlement torpedeert stemming over brexitdeal

Parlement torpedeert stemming over brexitdeal

Het Britse parlement stemde voor een amendement waarin staat dat de brexitdeal nog niet wordt goedgekeurd. /ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

De Britse premier Boris Johnson heeft een forse nederlaag geleden in het parlement. Dat stemde voor een amendement waarin staat dat zijn brexitdeal nog niet wordt goedgekeurd. Dat zou betekenen dat de premier de EU moet vragen de brexitdeadline uit te stellen.

Letwin-amendement

Het zogenoemde Letwin-amendement kreeg de steun van 322 Lagerhuisleden. 306 van de parlementariërs stemden tegen het voorstel. Dat verandert de tekst van de motie waarin de regering vraagt om goedkeuring voor de deal. In het amendement staat dat het Lagerhuis pas definitieve goedkeuring geeft aan de brexitdeal als de bijbehorende wetgeving is goedgekeurd door het parlement.


Man betrapt de verkrachter van zijn vrouw, verminkt hem
Likeability of5

Man betrapt verkrachter van zijn vrouw, verminkt hem

Een 27-jarige Australiër heeft in Oekraïne de genitaliën afgesneden van de belager van zijn vrouw. Foto ter illustratie. /Unsplash

Foto van 'Metro'

GISTEREN

Toen een 27-jarige Australiër per ongeluk getuige was van de verkrachting van zijn vrouw, heeft hij de dader van haar af geslagen en hem daarna verminkt. Het incident vond plaats in de stad Shevchenkovo in Oost-Oekraïne.

De man was onderweg naar huis toen hij getuige werd van de verkrachting van zijn echtgenote in de bosjes nabij de woning. Lokale autoriteiten melden dat de verkrachter zijn slachtoffer de bosjes in sleepte, en haar mond met zijn hand bedekte. Zo kon ze niet om hulp roepen.

Geslachtsdeel afgesneden


likewowdislike
user_64cdda432200f121dcb23128ed4bf614fd2d1872_avataruser_7773621565689246c2f6d156935675e7e4bf47d1_avataruser_ea54b30544394f14d8c1bd9b380c7cf0ff182d02_avatar