In het nieuws

In 536 veranderde de aarde in een mistige koude hel

Vulkanische mist rond Sint Helens in 2004 ©GettyImages

Foto van 'Jelmer Visser'

16 NOV 2018

Heb je je wel eens afgevraagd wat voor de mensheid het 'ergste' jaar was? De periode 1940 t/m 1945 lijkt een vrij logisch antwoord, of wellicht 1918 toen de Eerste Wereldoorlog zijn bloederige climax kende met daar direct opvolgend de Spaanse Griep-epidemie waarbij tussen de 50 en 100 miljoen doden vielen.

Toch zijn dit volgens de Middeleeuwse historicus en archeoloog Micheal McCormick niet de ergste jaren. Het zal dus ergens in de Middeleeuwen zijn, wellicht 1349 toen de Pestepidemie de helft van Europese bevolking uitroeide? Nee ook niet. Hij stelt dat het jaar 536 nog een stuk erger was, volgens McCormick veranderde de aarde toen anderhalf jaar lang in een koude duistere mistige hel. Zo vertelt hij aan Science Magazine.

Een aswolk in IJsland in 2010, in 536 zag de hemel er anderhalf jaar lang zo uit ©ANP

Mist en kou

„De zon schijnt wel maar geeft geen licht. Een beetje als de maan en dat al een heel jaar lang," zo schreef Procopius, een Byzantijnse historicus uit die tijd. Het rampjaar luidde het begin in van de ergste periodes waar de mensheid ooit mee te maken heeft gehad, anderhalf jaar lang was het mistig en donker. In de zomer van 536 was het tot 2.5 graad kouder dan normaal, de jaren '30 van de zesde eeuw waren het koudste decennium van de afgelopen 2300 jaar.

Chinese schrijvers uit die periode beschrijven langdurige sneeuwval in de zomer. Door de extreme kou mislukten de oogsten en zijn veel mensen omgekomen. Ook in Ierland mislukte de oogst in de periode van 536 tot 539 elk jaar. Historici hebben zich lang afgevraagd waarom het in het midden van de zesde eeuw na Christus zo koud en donker was, vooral de mysterieuze mistwolken die anderhalf jaar lang bleven hangen waren tot vrij recent een raadsel.

Nu lijkt er een oorzaak gevonden te zijn. In het ijs van een Zwitserse gletsjer die werd onderzocht door McCormick en een gletsjerkundige Paul Mayewski werden sporen aangetroffen van een desastreuze vulkaanuitbarsting. Een vulkaan op IJsland zou begin 536 zo'n immense hoeveelheid as de lucht in geblazen hebben dat het anderhalf jaar lang donker is geweest. Daarna was het nog tweemaal raak; in 540 en 547. Pas in 640 zou de bevolking er economisch en qua omvang weer bovenop zijn gekomen.

Supervulkanen

Het is al sinds de jaren '90 bekend dat de zomers rond het jaar 540 uitzonderlijk koud waren, sindsdien zoeken wetenschappers naar de oorzaak. Wanneer een vulkaan uitbarst komen er grote hoeveelheden zwavel en bismut in de atmosfeer. Deze gassen vormen een soort van extra laag die het zonlicht wegkaatst van het aardoppervlak. Hierdoor koelt de planeet sterk af en dit heeft desastreuze gevolgen. Meerdere van dit soort uitbarstingen zouden hieraan bij hebben gedragen in die tijd.

Hoe een reeks van vulkaanuitbarstingen in IJsland (of Noord-Amerika volgens sommigen) zo'n grote impact had op het leven voor de mensen in de vroege Middeleeuwen, wordt nog verder onderzocht. Onderzoekers willen nu in de bodems van Europese meren op zoek gaan naar asdeeltjes die de theorie van de kleine IJstijd verder kunnen bevestigen.

Door vulkaanuitbarstingen, koudegolven, misoogsten, hongersnood en epidemieën heeft de mensheid het in de zesde eeuw zwaar te verduren gehad. Toch kwamen de historici er ook achter dat het na 640 weer een stuk aangenamer vertoeven was. In archeologische vondsten is te zien dat er vanaf dat jaar weer zilver werd gescheiden uit looderts. Dat de vraag naar een luxeproduct als zilver toenam, geeft aan dat het blijkbaar weer beter ging met de economie. Je hebt immers weinig aan zilveren sierraden als je van de honger om dreigt te komen.

In 660 was het herstel definitief toen het gebruik van zilver nog algemener werd, het edelmetaal werd vanaf toen ook gebruikt als ruilmiddel. Deze ruilhandel luidde het begin in van de vroege Middeleeuwse economie. Hiervoor werd vooral goud gebruikt, maar vanwege de toegenomen handel werd goud te schaars om als valuta te dienen. Hierdoor werd zilver de monetaire standaard en kwam de eerste georganiseerde internationale handel in Europa op gang.


Ook Rutte geeft Van der Weijden steuntje in de rug

Ook Rutte geeft Van der Weijden steuntje in de rug

In een tweet prijst Rutte Maarten van der Weijden. Foto: ANP

Foto van 'Metro en ANP'

18 MIN

Premier Mark Rutte heeft Maarten van der Weijden een steuntje in de rug gegeven voor zijn laatste kilometers van zijn Elfstedenzwemtocht in Friesland. In een tweet prijst Rutte de zwemmer die maandagochtend in Dokkum zijn tiende stempel kreeg en op weg is naar Leeuwarden.

„Maarten van der Weijden is nu voorbij Dokkum en op koers voor een waanzinnige prestatie. Veel succes met de laatste zware dag van jouw Elfstedenzwemtocht voor het goede doel. Heel Nederland zwemt vandaag met jou mee”, twitterde Rutte.

Laatste stempel


Meer asielaanvragen in Europese Unie

Meer asielaanvragen in Europese Unie

Vooral Syriërs vroegen met 8 procent van de aanvragen het vaakst bescherming aan. Foto: ANP

Foto van 'Metro en ANP'

1 UUR

De EU kreeg in de eerste vijf maanden van dit jaar meer dan 290.000 asielaanvragen. Dat is een stijging van 11 procent ten opzichte van diezelfde periode in 2018.

Vooral Syriërs vroegen met 8 procent van de aanvragen het vaakst bescherming aan. Ze worden gevolgd door Afghanen (7 procent) en Venezolanen (7 procent).

Nog geen stijgende trend


Maarten van der Weijden haalt 10e stempel

Maarten van der Weijden haalt 10e stempel

Van der Weijden haalde zijn tiende stempel een half uur eerder van gepland. Foto: Willem Rinkema

Foto van 'Metro'

1 UUR

Maarten van der Weijden is aangekomen in Dokkum. Hij is bijna bij het keerpunt en zwemt vanuit daar naar Leeuwarden.

Half uur eerder

De tiende stempel kreeg Van der Weijden een half uur eerder dan gepland. De zwemmer heeft nu 172 kilometer gezwommen en heeft 24 kilometer te gaan.


24-plus festival: 'mensen minder naar de getfer'

Florentine (l) en Jara voor de eerste keer op dit festival: jetzt geht los!!

Foto van 'Iris Hermans'

1 UUR

Wat kom je allemaal tegen op een 24-plus festival? Zo’n beetje precies hetzelfde als op andere festivals, van glitters tot op-het-grasgesprekken, maar met net wat meer grijze baarden, onder andere. ,,De sfeer is relaxter."

No kids in the club


Vrouwen verdienen minder bij Tilburg University

Vrouwen verdienen minder bij Tilburg University

Uit het rapport blijkt dat vrouwen gemiddeld over alle functies 82 procent van het salaris van mannen verdienen. Foto: ANP

Foto van 'Metro'

1 UUR

Vrouwelijke wetenschappers van Tilburg University verdienen gemiddeld 175 euro bruto per maand minder dan mannelijke wetenschappers. Dat blijkt uit blijkt uit eigen onderzoek van de universiteit.

Dat mannen in veel beroepssectoren nog altijd meer verdienen dan vrouwen is al langer bekend. Ook binnen de Nederlandse universiteiten is er sprake van een beloningsverschil tussen mannelijke en vrouwelijke wetenschappers.

Harde cijfers


 Bod gemeente Amsterdam op MC Slotervaart afgewezen

Bod gemeente Amsterdam op MC Slotervaart afgewezen

Het bod dat de gemeente Amsterdam deed op het failliete ziekenhuis is afgewezen. Foto: ANP

Foto van 'Metro en ANP'

2 UUR

Het bod van de gemeente Amsterdam op het failliete ziekenhuis MC Slotervaart is afgewezen. „Het bod is te laag ten opzichte van het aanbod dat vastgoedbedrijf Zadelhoff ons heeft gedaan", aldus curator Marc van Zanten.

„Richting de crediteuren kunnen wij het bod van de gemeente onmogelijk accepteren. Het zou ingaan tegen onze wettelijke taak om te streven naar de hoogst mogelijke opbrengst. Het bod is zelfs in het meest positieve scenario ongeveer 10 miljoen lager dan we in het geval van het crediteurenakkoord zouden ontvangen."

De curatoren zeggen ernaar te streven om nu snel met Zadelhoff tot een afwikkeling van het akkoord te komen. Dit bedrijf wil de aandeelhouders een nieuwe lening verstrekken om de schuldeisers volledig af te betalen (45 miljoen euro in totaal) en het pand een nieuwe zorgbestemming te geven. Maar dan moet er wel een akkoord met de gemeente Amsterdam worden bereikt. De gemeente is hier geen voorstander van, omdat dan de aandeelhouders eigenaar zouden blijven van het pand.


Advies aan kabinet: laat 16-jarige stemmen

Advies aan kabinet: laat 16-jarige stemmen

De politiek kan Nederlandse jongeren minder schelen dan leeftijdgenoten in vergelijkbare landen. Foto: ANP

Foto van 'Metro en ANP'

3 UUR

De leeftijd waarop je mag stemmen, moet omlaag van 18 naar 16 jaar. Zo worden jongeren ook op de lange duur beter bij de politiek betrokken, vindt een belangrijke adviesraad van de regering en het parlement.

De politiek kan Nederlandse jongeren minder schelen dan leeftijdgenoten in vergelijkbare landen, schrijft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Dat kan veranderen door ze al op de middelbare school stemrecht te geven. Dan wonen ze nog bij hun ouders en hebben ze minder aan hun hoofd dan als ze bijvoorbeeld al zijn gaan studeren of een baan hebben. Daardoor zullen ze naar verwachting vaker naar de stembus gaan, ook later in hun leven.

Beter luisteren


Harde bubbel en nadorst tijdens waterproeverij

Proosten met water brengt ongeluk, volgens de oude Grieken, maar hier in RIJKS wordt gewoon geproost door food creator en watersommelier Louis Meisen (r), EARTH’s Henk Witteveen en waterliefhebber Cristèl Klandermans van Today’s Specials.

Foto van 'Iris Hermans'

3 UUR

Mineraal met een harde bubbel, zout met een zachte bubbel... Je hebt water en je hebt water, zo bleek uit een waterproeverij. ,,Ik drink het liefst na een avondje drinken", vertelde iemand. ,,En tijdens de seks natuurlijk."

Jean-Paul Schaddé van Dooren (l) en Seger Abels ontdekken hier waar een harde bubbel allemaal toe kan leiden.

Shotglaasjes water


Sudoku van de dag

Foto van 'Metro'

21 JUN 2019

Speel hier elke dag gratis een uitdagende Sudoku, aangeboden door Denksport. De Sudoku werkt als volgt: vul het diagram zo in, dat in elk blok van 3x3 vakjes de getallen 1 tot en met 9 één keer voorkomen.


Live: Van der Weijden passeert eindpunt vorig jaar

Maarten van der Weijden passeert eindpunt vorig jaar

Maarten van der Weijden onderweg van Franeker naar Dokkum tijdens zijn tweede poging om de Elfstedentocht te zwemmen. Foto: ANP.

Foto van 'Amarins de Boer'

VANDAAG, 07:30

Maarten van der Weijden is voorbij het punt waar hij vorig jaar moest opgeven in de jachthaven van Birdaard. In 2018 moest de zwemmer na 163 kilometer met zijn Elfstedentocht stoppen omdat zijn tank helemaal leeg was. Dat punt is hij iets na 7.30 uur gepasseerd.

Leef

De zwemmer is kort gestopt bij zijn eigen standbeeld in Birdaard. Hij heeft er een speciale stempel gekregen van zijn vrouw Daisy en zijn kinderen. Daarnaast werd het nummer Leef van André Hazer jr. gespeeld, omdat Van der Weijden dat altijd met zijn dochters zingt. Tegelijkertijd is een speciale wensballon opgelaten.


Erdogan lijdt nederlaag; feliciteert Imamoglu

Ekrem Imamoglu spreekt. / ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Nadat ruim 95 procent van de stemmen van de burgemeestersverkiezing in Istanbul is gestemd, is al bekendgemaakt dat Ekrem Imamoglu het burgmeesterschap heeft gewonnen. Dat betekent dat Binali Yildirim van de AKP van Erdogan heeft verloren.

In maart al naar stembus

In maart konden de mensen in Istanbul al naar de stembus om te stemmen voor de burgemeestersverkiezingen. Ook toen kwam Imamoglu van de CHP al als winnaar naar voren, maar daar ging de partij van president Erdogan niet mee akkoord. Volgens hen was er sprake van grootschalige ongeregeldheden, die ervoor hadden gezorgd dat zijn partij, de AKP, niet hadden gewonnen. Nu blijkt dus dat Imamoglu wederom als winnaar uit de bus komt.


Rondzwemmende zeehond via de Amstel op weg naar zee

Foto: Facebook Politie Aalsmeer Uithoorn

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

Een zeehond die zondagmiddag strandde bij een sluis bij het Noord-Hollandse De Kwakel is weer op zoek gegaan naar de zee. Enkele uren later werd het dier gezien in de Amstel. Inmiddels is een team onderweg om de gezondheid van de zeehond in te schatten en hem eventueel dichter naar de zee te vervoeren.

Foto's op Facebook

De politie Aalsmeer/Uithoorn plaatste zondagmiddag op Facebook foto's van een zeehond bij een sluis in De Kwakel. De zeehond vervolgde zijn weg in de richting van Uithoorn om via de Amstel en het IJ de zee weer te vinden. Maar dat is een lange en vooral drukke route, en daarom is Zeehondencentrum Pieterburen in actie gekomen.


Maarten van der Weijden zet Friesland op zijn kop

Maarten van der Weijden zet Friesland op zijn kop

Maarten van der Weijden haalt stempel negen op in Franeker. Foto: ANP.

Foto van 'Amarins de Boer'

GISTEREN

In Friesland gaat het op dit moment maar over één ding: Maarten van der Weijden. Langs de hele Elfstedenroute wordt de topsporter als een ware volksheld onthaald. Morgenavond hoopt de zwemmer, na 196 kilometer, te finishen in Leeuwarden.

Wat beduusd kijkt een Duits stel op zich heen. Ze zijn een lang weekend in Friesland en hadden zaterdagochtend een bezoekje aan het Elfsteden-stadje Stavoren gepland. Dat de provincie toeristisch zou zijn, wisten ze. Maar dat ze in een stoet naar het havenstadje zouden rijden, niet. „Toen we aankwamen, wisten we niet wat we zagen”, lacht de man uit Hamburg. „Inmiddels weten we dat het om een bijzonder zwemspektakel gaat.”

Maar ‘bijzonder’ is nog licht uitgedrukt. Eigenlijk zijn er geen woorden aan zijn prestatie te geven. Vorig jaar deed Van der Weijden ook al een poging, maar toen was zijn tank na 163 kilometer helemaal leeg. Nu hoopt hij met een betere voorbereiding, wat meer slaap en genoeg eten de finish in Leeuwarden wél te halen.


Migrant in nood van boord bij Sea-Watch 3

Sea-Watch 3/ANP

Foto van 'Kasper Hermans'

GISTEREN

Een van de vluchtelingen aan boord van de Sea-Watch 3 is overgebracht naar het Italiaanse eiland Lampedusa. Volgens een woordvoerder van de hulporganisatie ging het om een medisch noodgeval.

Aan boord van het schip, dat nabij het eiland vaart of ligt, zijn nu nog 42 asielzoekers. De Italiaanse vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken, Matteo Salvini, geeft geen toestemming aan de bemanning om aan te meren in een Italiaanse haven. Hij riep vrijdag Nederland op actie te ondernemen. Het schip vaart onder Nederlandse vlag maar is eigendom van een Duitse hulporganisatie.

Nederland en de EU


Live: Van der Weijden onderweg naar Harlingen.

Van der Weijden onderweg naar Dokkum

Live: Van der Weijden onderweg naar Harlingen. Foto: ANP.

Foto van 'Metro'

GISTEREN

Na zijn vertrek uit Franeker een paar uur geleden is Maarten van der Weijden zet hij nu koers naar Dokkum. Daar krijgt hij zijn tiende stempel.

Van der Weijden heeft het tempo er nog steeds goed in! Precies om middernacht tikte hij de 100 kilometer aan. Vlak daarna is hij een paar uur gaan slapen.

De Olympiër zit nog steeds goed in zijn ritme en loopt twee uur voor op schema. Hij heeft inmiddels Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen en Franeker achter zich gelaten.


Friese man in penis gebeten door spin

Spin/ANP

Foto van 'Metro en ANP'

GISTEREN

De kans bestaat dat jij nog nooit van de spin stalmuursluiper hebt gehoord. Een man uit Friesland zal de naam vermoedelijk nooit meer vergeten. Hij is namelijk in zijn penis gebeten door het dier.

De Fries werd in de nacht van 4 op 5 juni gebeten in zijn eikel door de vrouwtjesspin, dat meldt Nature Today. Het is voor zover bekend de eerste gedocumenteerde beet van deze spinsoort.

Vast in de onderbroek


Twee patiënten Den Dolder niet terug van verlof

ANP

Foto van 'Kasper Hermans'

GISTEREN

Twee patiënten die verbleven in de psychiatrische kliniek Fivoor in Den Dolder zijn niet teruggekeerd na hun verlofperiode. Het duo vormt volgens de kliniek geen gevaar, maar uiteraard zijn de onwonenden geïnformeerd.

Niet gewelddadig

Van een patiënt werd vrijdagavond duidelijk dat hij niet terugkeerde van zijn verlof. Het gaat om een veelpleger. Volgens de kliniek is hij veroordeeld voor een vermogensdelict en een mishandeling, maar heeft hij geen tbs opgelegd gekregen. De kans is dan ook klein dat hij gewelddadig is.


Doden bij couppoging deelstaat Ethiopië

ANP

Foto van 'Kasper Hermans'

GISTEREN

Bij een couppoging in een staat in Ethiopië zijn zeker vier mensen om het leven gekomen. Onder de doden zijn de baas van het Ethiopische leger, het hoofd van de staat Amhara en diens adviseur. De staatstelevisie meldde dat een generaal van het leger achter de machtsgreep zit. Het is niet duidelijke waar de generaal op dit moment is.

Opperbevelhebber

Premier Abiy Ahmed meldde op de televisie dat de opperbevelhebber van het Ethiopische leger Seare Mekonnen was neergeschoten bij de couppoging. Dat was in zijn huis in de hoofdstad Addis Abeba. Hij overleed korte tijd later aan zijn verwondingen. Volgens staatsmedia was hij neergeschoten door een beveiliger. Een gepensioneerde generaal die bij hem op bezoek was werd ook doodgeschoten.


18 mensen achter dubbele wand in vrachtauto gevonden

Niet de vrachtwagen(chauffeur) uit het verhaal/ANP

Foto van 'Kasper Hermans'

GISTEREN

In het Rotterdamse havengebied is zaterdagavond een vrachtwagenchauffeur aangehouden onder de verdenking van mensensmokkel. In zijn vrachtwagen werden maar liefst achttien mensen aangetroffen, zo meldt de Koninklijke Marechaussee.

De mensen zaten in een soort verborgen ruimte achter een dubbele wand opgesloten in het laadruim. Het ging om gezinnen, dus onder hen waren er zeven kinderen tussen de 1 en 15 jaar oud. Ook zat er een oudere vrouw van 75 jaar tussen.

Uit India