Kasper Hermans
Kasper Hermans Nieuws 6 jul 2017 / 13:26 uur

‘Kan dat donor nazaten in België en Duitsland heeft’

Terwijl demissionair minister van Volksgezondheid Edith Schippers het makkelijker wil maken voor kinderen die een zaaddonor als vader hebben om erachter te komen wie hun vader is, pruttelen de zaken uit het Arnhemse Rijnstate Ziekenhuis voort. Daar zijn met het zaad van diverse donoren meer dan het maximaal toegestane aantal van 25 kinderen gecreëerd. Ook in het Barendrechtse Medisch Centrum Bijdorp is er volop gesjoemeld met de zaaddonoren.

Niet meer anoniem

Sinds de opkomst van de spermabank zijn er kinderen geboren met behulp van een zaaddonor. Lange tijd mocht dit anoniem, totdat er in 2004 een wet kwam die bedoeld was voor openheid van informatie. Dankzij de Wet Donorgegevens kunstmatige bevruchting hebben donorkinderen het recht om te kunnen achterhalen wie hun donorvader is. Defence for Children zet zich hard in voor die kinderen. „Het recht om te weten wie je ouders zijn is een essentieel recht van kinderen zoals vastgelegd in het VN Kinderrechtenverdrag”, legt Daniëlle de Jong uit aan Metro. „Het is daarom zorgelijk dat meerdere klinieken hun zaken niet op orde hebben en er weinig initiatief lijkt te zijn om vanuit de industrie hier met onderzoek duidelijkheid en helderheid over te geven voor de donorkinderen. ”

Wat wil Schippers nu?

Tussen de jaren zeventig en 2004 zijn er naar schatting 40.000 kinderen geboren met een anonieme spermadonor. Schippers wil dat ook deze makkelijk in contact kunnen komen met hun vader en zelfs eventuele halfbroers of -zussen. Ze roept daarom anonieme donoren van voor 2004 op om naar de KID-DNA Databank te gaan om daar dna af te staan en roept vruchtbaarheidsklinieken ook op om hierbij een actieve rol te spelen. Voor donorkinderen uit de kliniek van Bijdorp is een bijdrage van 50 euro beschikbaar gesteld. Daarnaast roept Schippers vruchtbaarheidsklinieken op om een actieve rol te spelen en bij te dragen aan de zoektocht van donorkinderen. Voor de inschrijving van de vaders en de kinderen is een bedrag van 150.000 euro vrijgemaakt. „Dat is al een overwinning voor ons, maar we hopen ook op meer steun voor donorkinderen vanuit de beroepsgroep.”

Niet zomaar

Aan het spermadonorschap zijn verder een paar voorwaarden verbonden. Zo moet je een gezonde man tussen de 22 en 45 jaar oud zijn en in een vaste (monogame seks)relatie zitten. Daarnaast moet je gedurende een periode van minimaal een jaar eens in de zoveel weken bereid zijn om sperma te doneren. En sinds 2004 moet je er dus voor openstaan om je eventuele kinderen te ontmoeten indien zij daar behoefte aan hebben. Als ze zestien jaar zijn, mogen ze namelijk de persoonsgegevens van hun vader opvragen.

Maximaal 25

Er zijn ook regels die er juist zijn om de donor te beschermen. Zo mogen er met het zaad van één donor maximaal 25 kinderen worden verwerkt. „Donorkinderen en de belangenorganisaties stellen vraagtekens bij het maximum van 25 donorkinderen per donor. Wij pleiten voor een veel lager maximum. Voor donorkinderen is het een flinke taak die we nog moeilijk kunnen inschatten om zoveel half broer en zusjes te hebben. Hoe ga je dat mentaal aan?

Alleen het probleem is dat de klinieken vaak hun informatie niet meer op orde hebben. Er ontbreekt een landelijk overzicht dat kan voorkomen dat een donor in meerdere klinieken doneert en zo ‘te veel’ kinderen krijgt. Maar ook intern gaat het mis, zoals bij Rijnstate waar het gemiddelde van 15 donoren zelfs op 36 kinderen lag.

In sommige gevallen is de ‘schade’ mogelijk nog groter. „We hebben geen inzicht in zaad dat aan het buitenland is verkocht of verhandeld. Het kan dus zijn dat iemand ook nazaten in België, Frankrijk en Duitsland heeft. Ook daar ontbreekt toezicht op”, aldus De Jong.

Het is overigens niet altijd even makkelijk om die regel van maximaal 25 te handhaven, erkent De Jong. „Maar we kunnen leren van de ervaringen uit bijvoorbeeld Noorwegen. Daar moet je als wensouder vooraf een aantal kinderen ‘reserveren’ per donor voor je gewenste gezinsomvang. Per donor kunnen er daar zes ‘kinderen’ worden verwekt bij de ouders die daarvoor gereserveerd hebben. Een voorbeeld dat we in Nederland zouden moeten overwegen om dit soort misstanden in de toekomst te voorkomen.”

Anoniem of niet

Overigens is dat niet het enige punt waar het misgaat door de slordigheden van de klinieken. Kinderen van 2001 of eerder die nu hun vader willen vinden, blijken soms over de verkeerde te zijn ingelicht. „Van moeders tegen wie gezegd dat hun donor anoniem was, bleek de donor niet anoniem en andersom bleken donoren waarvan de gegevens openbaar zouden zijn wel anoniem.”

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
‘Kan dat donor nazaten in België en Duitsland heeft’
Sluiten