Wouter van Loon
Wouter van Loon Nieuws 25 jul 2017 / 14:58 uur

Israël geeft toe in conflict Tempelberg: vier vragen

Israël heeft de gewraakte detectiepoortjes op de Tempelberg in Jeruzalem weggehaald. Het conflict dreigde uit te lopen op een internationale crisis. Wat is er precies aan de hand? Vier vragen over het conflict.

Waarom plaatste Israël de poortjes?

Vorige week vrijdag werden er twee politieagenten doodgeschoten bij een van de toegangspoorten van de Tempelberg. Rond die plaats zijn er vaker aanslagen. Meestal worden er messen gebruikt, maar nu hadden de daders ook vuurwapens. Ze hadden vlak voor de aanslag een selfie voor de Al-Aqsa-moskee op de Tempelberg gemaakt.

Voor Israël was de aanslag de aanleiding om de hele Tempelberg af te sluiten. Daardoor kon het traditionele vrijdaggebed niet doorgaan, tot grote woede van de moslimwereld. Die riepen op om de Tempelberg zo snel mogelijk weer openbaar te maken. Zondag gebeurde dat, maar de veiligheidsmaatregelen waren wel flink verscherpt. Er waren detectiepoortjes geplaatst.

Wat is het probleem van de poortjes?

De Tempelberg is een bijzonder stukje Jeruzalem, waar het jodendom, christendom en de islam samenkomen. Voor christenen ligt er de Via Dolorosa, de weg die Jezus aflegde naar de plaats waar hij gekruisigd werd. Voor de joden staat er de Klaagmuur, een overblijfsel van een tempel. En de islamieten hebben er de Rotskoepel en de Al-Aqsamoskee, één van de eerste moskeeën die is gebouwd.

De Rotskoepel, waar Abraham zijn zoon bijna zou hebben geofferd. Foto: EPA

Israël heeft de Oude Stad van Jeruzalem, waarin de Tempelberg ligt, ingenomen sinds de Zesdaagse Oorlog in 1967. De toegang tot de Tempelberg wordt daardoor gecontroleerd door Israël. Maar de Tempelberg zelf valt onder de autoriteit van de islamitische waqf, een soort religieuze stichting. Joden worden getolereerd, maar mogen er niet bidden.

Daardoor is de Tempelberg voor de Palestijnen ook een symbool van het verzet tegen Israël. Ze houden mede daarom nauwgezet vast aan de status quo: de Palestijnen zijn bang dat de Israëli het gezag van de waqf ondermijnen, of ook de Tempelberg bezetten. De poortjes worden gezien als een flinke inbreuk op die status quo.

Waarom is Israël van gedachten veranderd?

Toen de detectiepoortjes er eenmaal stonden, liepen de spanningen hoog op. Afgelopen vrijdag kwamen Palestijnen voor een geweldloos protest naar de Tempelberg, om daar te bidden. Ze weigerden echter door de detectiepoortjes te gaan, en deden hun gebed tussen de Israëlische agenten en militairen. Maar het protest liep uit op rellen, waarbij vier Palestijnen en drie Israëliërs om het leven kwamen. Een paar uur later werden drie Israëliërs doodgestoken op de Westelijke Jordaanoever.

Uit protest bidden Palestijnen bij de ingang van de Tempelberg, tussen de Israëlische militairen. Foto: EPA

Dat maakte het voor de Israëlische premier Netanyahu alleen maar moeilijker om de poortjes weg te halen: het beeld zou ontstaan dat hij zou buigen voor terreur. Maar zijn inlichtingendiensten zouden flink op de premier hebben ingepraat om de poortjes toch maar te verwijderen. Ook van buitenaf werd de druk opgevoerd: de VN-veiligheidsraad kwam in een spoedzitting bijeen, en een woordvoerder van de VN riep de partijen op om voor vrijdag – de dag van het avondgebed – tot een oplossing te komen. Gevreesd werd dat het conflict anders zou uitlopen tot een internationale crisis.

Maar wat Netanyahu mogelijk het laatste duwtje heeft gegeven, is de koning van Jordanië. Zondag schoot een bewaker van de Israëlische ambassade twee mannen dood nadat hij werd aangevallen met een mes – mogelijk vanwege de detectiepoortjes. Jordanië kondigde aan dat hij pas zou worden vrijgelaten na een uitgebreid onderzoek. De bewaker is inmiddels naar Israël overgebracht – in ruil voor het verwijderen van de poortjes.

Wat nu?

Het conflict is nog niet afgelopen. Israël is namelijk van plan om andere, minder opvallende technologie in te zetten om de toegang tot de Tempelberg te bewaken. Wat dat precies is, is nog onduidelijk, maar we moeten waarschijnlijk denken aan camera’s met gezichtsherkenning. Tot die tijd lopen er extra veiligheidstroepen rond.

Het is maar de vraag of dat de crisis inderdaad oplost: ook cameratoezicht kan worden gezien als een doorbreking van de status quo. En de waqf heeft de Palestijnen opgeroepen te blijven protesteren.

Reageer op artikel:
Israël geeft toe in conflict Tempelberg: vier vragen
Sluiten