IngelisedeVries
IngelisedeVries Nieuws 30 jun 2017 / 15:16 uur

Facebook checkt verdachten: privacy of veiligheid?

Facebook gaat ook de privéberichten en locatiegegevens van potentiële terreurverdachten monitoren. Dat meldde The Guardian deze week. Schieten we daar echt wat mee op, en is dat wel verantwoord als het om privacy gaat?

Onderzoek gebeurt

„Dat Facebook zelf onderzoek doet is iets waar we niet omheen kunnen: het is in feite een publieke ruimte en die moet worden beschermd”, stelt terrorisme-expert en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht Beatrice de Graaf. Privacydeskundige Merel Koning stemt daarmee in. „Het is een lastige overweging die bedrijven moeten maken. Enerzijds is de privacy van gebruikers een publieksbelang. Anderzijds is het opsporen van terroristen ook een publieksbelang, dat is heel lastig. Al is dit laatste wel in de eerste plaats een taak van overheden.”

„Het is de plicht van Facebook om te melden als er iets verdachts gebeurt, net als dat het ook jouw plicht en mijn plicht is”, zegt De Graaf. Dat kan tot op zekere hoogte ook zin hebben. „Terrorisme vindt altijd zijn weg, maar het is niet erg om het moeilijker te maken. Op die manier kun je potentiële nieuwe rekruten het leven zo zuur maken dat ze het misschien toch niet doen. Een diehardterrorist zal zijn daad wel plegen, maar misschien iemand die nog aan het radicaliseren is niet.”

De echte wereld

De Graaf pleit dan ook voor meer onderzoek dan alleen digitaal. „Uiteindelijk gaat het om echte ontmoetingen en intenties. Wat iemand echt van plan is, merk je door dichtbij te zijn. Denk aan familieleden of de wijkagent. We moeten niet de echte wereld vergeten. Als iemand naar de winkel gaat om spullen voor een bom of wapen te kopen, dan moet iemand wel onder dat bed kijken of wat daar verstopt ligt ook echt daarvoor is, of misschien toch gewoon onschuldig vuurwerk.”

Journalisten en militairen

De vraag is natuurlijk of ook brave burgers het risico lopen om bekeken te worden. „Je wordt sowieso bekeken”, zegt privacydeskundige Koning. „Alleen word je niet geselecteerd als je bepaalde namen, hashtags en foto’s niet plaatst en deelt die volgens Facebook verband houden met terrorisme. Dat is ook het lastige: die lijst is geheim. Wie je controleert, hoeveel tijd erin zit en wie erbij betrokken zijn, is allemaal geheim. Dat klinkt als een ver-van-je-bedshow, maar eigenlijk moet je het niet willen.”

Omdat Facebook ook kijkt naar het reisgedrag van een gebruiker, loop je het risico dat mensen op de lijst belanden die misschien helemaal geen slechte intenties hebben. „Niet alleen IS-strijders reizen naar bepaalde gebieden. Ook journalisten, activisten of mensen in het leger vallen daar dan onder. Dan krijg je dat uiteindelijk alles maar wordt gemeld, onder het mom van better safe than sorry. Zo zitten mensen nou eenmaal in elkaar.”

Regulering

Over één ding zijn de wetenschappers het hoe dan ook eens: er moeten meer richtlijnen komen als het om dit soort kwesties gaat. „Facebook is een soort publieke ruimte. Het is bijna een soort staat die een eigen overheid zou moeten hebben. Moet Facebook geen eigen politie of handhaving hebben? Het is bijna een parallelle werkelijkheid”, filosofeert De Graaf.

Koning vult aan: „Het is ingewikkeld omdat private bedrijven indirect verantwoordelijk worden gemaakt. Dat is deels niet slecht: zij hebben die data. We willen niet dat die data in zijn totaliteit ook nog bij de overheid komen te liggen, die er mogelijkerwijs met wetswijzigingen weer meer mee zal doen. Commerciële bedrijven maken nu zelf de regels en de stellen criteria, maar die zijn geheim voor de gebruikers.” Door deze extra taak moet privacy ook extra worden gewaarborgd. Dat is belangrijk, stelt Koning: „Op het moment dat je privacy door bijvoorbeeld Facebook wordt geschonden en dat enorme impact heeft op je leven, moet je een juridische vuist naar het bedrijf kunnen maken.”

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Facebook checkt verdachten: privacy of veiligheid?
Sluiten