Wouter van Loon
Wouter van Loon Nieuws 10 apr 2017 / 11:05 uur

Vriendjes met Poetin: waarom elke president VS faalt

Donald Trump is de derde Amerikaanse president op rij die probeerde samen te werken met Poetin, en faalde. Want ook George Bush en Barack Obama probeerden vriendjes te worden met de Russische president, maar dat liep telkens weer uit op een fiasco. Waarom mislukt het steeds?

George W. Bush: Inval in Irak

Foto: EPA

Vladimir Poetin is een jaar aan de macht in Rusland, als George W. Bush in 2001 wordt beëdigd tot president van de Verenigde Staten. Op dat moment is het vooral Poetin die toenadering zoekt: Rusland verkeert in economisch zwaar weer, en er moet bezuinigd worden. Poetin hoopt daarom afspraken te kunnen maken over het verminderen van het aantal kernwapens. Als de Amerikaanse dreiging wat minder groot zou zijn, zou Poetin ook op het Russische leger kunnen bezuinigen.

Poetin volgt Engelse les, om direct met Bush te kunnen praten. En het klikt tussen Bush en Poetin: ze hadden dezelfde humor en interesses, en trekken graag met elkaar op. Maar Bush houdt de boot af: hij ziet er niets in om het aantal kernkoppen te verlagen.

Toch blijven Poetin en Bush elkaar opzoeken. Zeker na de aanslagen op 11 september 2001: Poetin is de eerste internationale leider die Bush probeert te bellen. Hij blaast direct een grote militaire oefening af om de VS tegemoet te komen.

Foto: EPA

Rusland weet namelijk wat het is om getroffen te worden door terrorisme: het was verwikkeld in een slopende oorlog in Tsjetsjenië, dat zich van Rusland wilde afscheiden. Dat leidt tot grote, bloedige aanslagen in het hart van Rusland. In Moskou worden bij zware bomaanslagen complete flatgebouwen opgeblazen, waarbij honderden doden vallen.

Bush en Poetin trekken samen op in de strijd tegen het terrorisme. Rusland staat toe dat de VS haar militaire invloed flink uitbreidt: de Baltische staten worden lid van de NAVO, er komen Amerikaanse bases in voormalige Sovjetstaten als Oezbekistan en Kirgizië.

Maar als duidelijk wordt dat Bush ook Irak wil binnenvallen, ontstaan de eerste scheurtjes. De Russen hebben grote belangen in Iraakse olie, en proberen uit alle macht een inval te voorkomen. Dat mislukt, en er ontstaan flinke conflicten tussen de landen. Zo wil Bush graag een raketschild in Europa installeren; Poetin ziet dat als bedreiging en trekt fel van leer tegen de Amerikanen.

Bush zegt tegen Politico over die periode: „Vladimir wilde het niet hardop zeggen, maar ik voelde dat hij de wereld zo zag: of de Verenigde Staten winnen en Rusland verliest, of omgekeerd.”

Barack Obama: opstanden in Midden-Oosten

Foto: AFP

Barack Obama begint in 2009 met grootse plannen aan zijn eerste termijn als president van de Verenigde Staten. Hij wil de relatie met Rusland ‘resetten’, en zet daar vol op in.

Obama krijgt te maken met Dmitri Medvedev, die op dat moment president is van Rusland. Poetin lijkt echter nog altijd de touwtjes in handen te hebben, nu als premier. Maar Obama probeert de relatie zakelijk te houden, en volgt de officiële lijnen: hij doet voornamelijk zaken met Medvedev, en houdt zich wat afzijdig van Poetin.

Die aanpak lijkt in eerste instantie een succes. De ene na de andere afspraak wordt gesloten, over het verminderen van kernwapens en over sancties tegen Iran.

Maar dan breken de Arabische revoluties uit: duizenden demonstranten gaan de straat op in Tunesië, Libië, Egypte en Syrië, en eisen het aftreden van hun leiders. In eerste instantie lijkt er weinig aan de hand, want Rusland staat toe dat de Amerikanen een no fly-zone boven Libië afkondigen. Maar dat was een besluit van Medvedev, en juist Poetin was fel tegenstander.

Demonstratie op het Tahrir-plein in Caïro, Egypte. Foto: EPA

Later ontstaan er ook protesten in Rusland, en in Oekraïne. Poetin ziet een Amerikaans complot, schrijft Michael McFaul, de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Rusland. „In zijn visie komen burgers niet uit zichzelf in opstand. Ze moeten geleid worden, en dat had Obama gedaan. Onze relatie herstelde hier nooit meer van.”

Daarop volgt het ene incident na het andere: de inname van de Krim, de oorlog in Syrië, het neerhalen van MH17; de relatie tussen de Verenigde Staten en Rusland daalde onder Obama uiteindelijk tot een dieptepunt.

Donald Trump: Oorlog in Syrië

Wassen beelden van Trump en Poetin. Foto: EPA

Zelden was een Amerikaanse presidentskandidaat zo positief over Rusland als Donald Trump. Hij noemt Poetin een „sterke leider”, en kondigt aan samen IS te willen bestrijden. Op Twitter noemt hij iedereen die het een slecht idee vindt om de banden aan te knopen met Rusland een „idioot”.

Er wordt volop gespeculeerd over de nauwe contacten die Trump zou onderhouden met de Russen, in de media en door geheime diensten. De Russen zouden de Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben beïnvloed om Trump te laten winnen. Trumps nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn moet aftreden omdat hij met de Russische ambassadeur heeft gesproken over het afzwakken van de sancties tegen Rusland, terwijl Trump nog geen president was.

Maar de liefde tussen Poetin en Trump bekoelt plotseling, binnen twee dagen. Er verschijnen beelden van Syrische burgers, die door gifgas om het leven zijn gekomen. Volgens de rebellen heeft het regime van de Syrische president Bashar al-Assad een chemische aanval uitgevoerd op burgers. Donald Trump ziet ze ook, de beelden van dode kinderen, van een vader met twee dode baby’s, op iedere arm één.

„Dat maakte enorme indruk op me”, verklaart Trump in internationale media. „Mijn visie op het regime van Assad is er door veranderd.” Hij besluit daarom 59 tomahawk-raketten op een Syrische luchtbasis af te sturen. Tot grote woede van Rusland, dat Assad steunt en nu dreigt Amerikaanse vliegtuigen uit de lucht te schieten. Medvedev stelt op Facebook dat actie van Trump de relatie tussen de Verenigde Staten en Rusland „compleet heeft verruïneerd”.

Dat ook Trumps poging om vrienden met Poetin te worden uitloopt op een mislukking, mag nauwelijks meer een verrassing heten. De Russen en Amerikanen hebben nu eenmaal grote tegengestelde belangen, aldus oud-ambassadeur McFaul. Dat het zo snel ging, is wel opvallend: George Bush en Barack Obama deden er een jaar of twee over voordat ze ruzie met Poetin kregen – Trump is nog geen drie maanden president.

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Vriendjes met Poetin: waarom elke president VS faalt
Sluiten