Els Anker
Els Anker Nieuws 25 apr 2017 / 10:39 uur

Man of vrouw: who cares?

Als Jonah Lamers (30) verliefd wordt op een meisje, krijgt hij de stempel ‘lesbisch’. Toch klopt dat niet voor zijn gevoel. Pas als Jonah een studie genderstudies volgt, ontdekt hij dat er veel meer is dan het traditionele M/V-onderscheid. Hij zou zich dan ook liever omschrijven als ‘non-binaire transgender’: iemand die zich niet (helemaal) thuisvoelt in de genderrol die vastgeplakt wordt aan de uiterlijke geslachtskenmerken die hij of zij heeft meegekregen.

Jonah is niet de enige: meer dan een half miljoen Nederlanders (circa vier procent van de bevolking) voelt zich niet duidelijk man of vrouw. „De maatschappij is binair ingesteld. Je bent man óf vrouw”, aldus Jonah. „Maar er is zoveel meer dan dat. Stel je een schaalverdeling voor, met aan de ene kant van het spectrum ‘man’ en aan de andere kant ‘vrouw’. Iemand kan zich heel erg man voelen en nauwelijks vrouw, meer vrouw dan man, of juist geen van beiden.”

Bh’s

Susanne te Braak (33) identificeert zich met zowel het vrouwelijke als het mannelijke gender. Dat besefte hij/zij na een jarenlange zoektocht rond sekse, gender en genderexpressie. „Ik ben geboren als meisje en heb de genderkenmerken van een vrouw, maar van bh’s raak ik in paniek. Dat past niet bij mij”.

Na een fijne en veilige jeugd kwam Susanne op haar zeventiende uit de kast als ‘lesbisch’. Hoewel dat een opluchting was, voelde het niet bevredigend. „Ik voelde mij niet volledig vrouw. Tot ik iemand leerde kennen die drag king was, een vrouw die af en toe in de huid kruipt van een man”, vertelt Susanne. „Ik realiseerde me dat dat veel meer paste bij wie ik daadwerkelijk was.”

Net als lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen (LHBTI’s) krijgen Jonah en Susanne regelmatig te maken met vooroordelen en stereotypering. „Mensen willen weten wie ze voor zich hebben”, aldus Susanne. „Mijn neefje heeft daar een fantastische middenweg in gevonden: tante Suus is zijn favoriete oom. Een beetje van allebei, precies zoals ik me voel. Want waarom mag een meisje wel een broek aan, maar een man geen jurk?”

Hen

De mensen die zich man noch vrouw voelen, worden steeds zichtbaarder. Het Nederlands kent in het enkelvoud echter alleen mannelijke en vrouwelijke persoonlijke voornaamwoorden (‘hij/hem/zijn’ en ‘zij/haar/haar’). Voor non-binaire personen een heikele situatie, vindt Transgender Netwerk Nederland (TNN).

„Wie zich man noch vrouw voelt, wordt in de Nederlandse taal niet erkend”, aldus TNN. Voor de organisatie was dat reden om vorig jaar de ‘verkiezing van het non-binaire voornaamwoord’ uit te schrijven. Naast ‘hij’ en ‘zij’ is er sindsdien de genderneutrale optie ‘hen’.

Susanne is voorstander voor een derde benaming, naast M/V. „Bij ieder product of abonnement dat je bestelt, wordt er gevraagd of je man of vrouw bent”, constateert Susanne. „In de zorgsector is dat begrijpelijk, maar tot in hoeverre zijn die hokjes daadwerkelijk nodig? Iedere dag geconfronteerd worden met twee keuzes – hij òf zij – terwijl ze allebei niet bij je passen, is frustrerend.”

Geslachtsregistratie

LHBTI-belangenorganisatie COC Nederland pleit sinds 2012 voor afschaffing van verplichte geslachtsregistratie. Volgens het COC is het onnodig en leidt het tot dagelijkse problemen voor transgenders, mensen met een intersekse-conditie en mensen die zich niet duidelijk man of vrouw voelen. „Het gaat de overheid niet aan wat mensen in hun ondergoed hebben”, aldus het COC.

„Ieder mens is uniek, en dit is wat mij uniek maakt”, aldus Susanne. „Heb een open blik. Niet alles wat je ziet, en niet herkent, is per definitie onmogelijk.” Jonah: „Gender gaat over elk mens. Iedereen heeft bepaalde waarden meegekregen door zijn of haar opvoeding. Ga eens na tot in hoeverre jij die waarden wel of niet in stand houdt. Hoe normatief ben jij?”

Jonah vertelt over zijn coming-out:

Reageer op artikel:
Man of vrouw: who cares?
Sluiten