Wouter van Loon
Wouter van Loon Nieuws 24 apr 2017 / 14:21 uur

Krijgt Trump zijn muur, of komt er een ‘shutdown’?

Aan het eind van deze week moet Donald Trump een nieuwe begroting door het Congres hebben geloodst. Als hem dat niet lukt, gebeurt er iets bijzonders: er komt een ‘shutdown’ – de overheid mag dan geen geld meer uitgeven, en moet dicht. Alleen de noodzakelijke onderdelen (zoals de politie en het leger) blijven dan functioneren. Dinsdag beginnen de onderhandelingen, Trump heeft dus vier dagen om een deal te sluiten.

Wat is er aan de hand?

Het is één van de meest prominente verkiezingsbeloftes van Donald Trump: er komt een muur langs de grens met Mexico, en de Mexicanen zullen ervoor betalen. Maar dat blijkt nog niet zo gemakkelijk. Trump zei er destijds niet bij hoe Mexico dan precies zal betalen.

Hoe dan ook, Trump weet dat de Mexicanen de kosten niet voor zullen schieten. Dus moet de VS eerst zelf betalen, zo stelde hij afgelopen week op Twitter. „Uiteindelijk zal Mexico, in wat voor vorm dan ook, betalen voor de muur die wij zo hard nodig hebben. Maar op een later tijdstip, zodat we eerder kunnen beginnen met bouwen.”

Trump wil dus eerst zelf voor de muur betalen en dat later op de een of andere manier van Mexico terugkrijgen. Dat wil zeggen dat hij geld moet vrijmaken in zijn eigen begroting om de muur te bouwen. En daar loopt het plan vast: de Democraten zien het helemaal niet zitten om tientallen miljarden dollars uit te geven aan de muur. Daardoor dreigt Trumps begroting te worden geblokkeerd.

Maar de Republikeinen hebben toch de meerderheid?

Inderdaad, er is een Republikeinse meerderheid in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden. Maar er is voor de begroting een grotere meerderheid nodig, waardoor ook een paar Democraten moeten instemmen.

Er is bovendien een strakke deadline: vrijdag moet de begroting erdoorheen zijn. De Democraten hebben daarom grote invloed, ze kunnen namelijk tijd gaan rekken. In de Amerikaanse politiek is er een speciale term voor, filibusteren. De Senatoren hebben onbeperkte spreektijd, en kunnen dus eindeloos door blijven praten, net zo lang tot de deadline is verlopen. De tactiek wordt vaker gebruikt, soms worden er zelfs telefoonboeken voorgelezen.

Wat is een shutdown?

De huidige begroting verloopt vrijdag. Dan moet er een nieuwe komen: een Amerikaanse president kan namelijk niet zomaar geld uitgeven, hij moet daarvoor toestemming hebben van het Congres – de volksvertegenwoordigers, die bestaan uit de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Als zij niet instemmen met de begroting, komt er een shutdown.

Dat wil zeggen dat alle overheidsdiensten die niet essentieel zijn, worden gesloten. In de praktijk betekent dat bijvoorbeeld dat de politie in principe nog gewoon aan het werk blijft. Maar er worden geen visumaanvragen meer behandeld, en musea houden de deuren ook gesloten.

Langs sommige delen van de grens tussen Mexico en de VS staat al een muur. Foto: AFP

Obama kreeg in 2013 ook met een shutdown te maken. Toen werden zo’n 800.000 ambtenaren met onbetaald verlof gestuurd. Daarvoor was het al een tijdje geleden: in 1995 lukte het ook Bill Clinton niet een begroting door het Congres te loodsen.

Wat kan Trump doen om het te voorkomen?

In eerste instantie zal Trump proberen om de Democraten te paaien om toch met de begroting in te stemmen. Hij heeft bijvoorbeeld gezegd dat hij wel consessies wil doen aan de eisen van de Democraten met betrekking tot de gezondheidszorg. Maar die lijken zo’n deal niet te zien zitten.

Trump kan er dan voor kiezen om een noodbegroting door het Congres te loodsen, die in elk geval de meest noodzakelijke uitgaven dekt. Hij koopt dan extra tijd om er later alsnog een volledige begroting doorheen te krijgen.

Maar de Democraten zullen dan niet plotseling alsnog instemmen met financiering voor de muur. Daarom is het ook een optie om de muur uit de begroting te halen. Maar dat lijkt Trump voorlopig nog niet van plan: op Twitter voerde hij de druk nog maar eens flink op, door te stellen dat hij niet begrijpt waarom Democraten een muur die drugs en criminelen tegenhoudt niet willen.

Wat kunnen de gevolgen zijn?

Op korte termijn lijkt er weinig aan de hand – de meest essentiële overheidsdiensten blijven immers open. Hoe langer de shutdown zal duren, hoe meer economische schade dat op kan leveren.

Er moet ook iemand de schuld van de mislukking krijgen. Donald Trump probeert die af te schuiven op de Democraten: zij blokkeren immers de begroting.

Maar de Democraten geven de schuld natuurlijk aan Trump. Normaal gesproken is er namelijk brede consensus over zo’n begroting, en volgens de Democraten is er wekenlang goed samengewerkt met de Republikeinen. „Totdat het Witte Huis zo nodig een politiek succesje moest boeken”, aldus een anonieme Democraat tegen de New Yorker. Volgens de Democraten heeft Trump een bom onder de begroting gelegd door de financiering van de muur erin op te nemen.

Extra pijnlijk voor Trump: als de begroting er daadwerkelijk niet doorheen komt, gebeurt dat op de honderdste dag dat hij president is. Traditioneel is dat een moment om terug te blikken op wat een president bereikt heeft. Een shutdown zou gezichtsverlies betekenen.

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Krijgt Trump zijn muur, of komt er een ‘shutdown’?
Sluiten