Wouter van Loon
Wouter van Loon Nieuws 2 feb 2017 / 18:10 uur

Oorlog in Oekraïne laait weer op: dit moet je weten

Helemaal stil is het nooit geweest in Avdiivka, een stad aan de frontlinie in Oost-Oekraïne. Maar sinds zondag zijn de beschietingen weer flink opgevoerd: het gebulder van de mortierbeschietingen zijn weer te horen, net als de inslag van kogels. Er zijn de afgelopen dagen duizenden explosies geteld. En er vallen doden: zeker zes burgers, en acht Oekraïense militairen.

Hoe zit het ook alweer?

Een Oekraïense tank rijdt door Avdiivka. Foto: AFP

De oorlog in Oekraïne wordt inmiddels al een ‘vergeten’ conflict genoemd. De strijd begint als eind 2013 de toenmalige president Viktor Janoekovytsj besluit om een associatie-akkoord met de EU af te wijzen. Na maandenlange demonstraties wordt Janoekovytsj afgezet, en een pro-EU-regering komt aan de macht. Tot grote woede in Oost-Oekraïne, dat sterk op Rusland leunt.

De regio’s Donetsk en Loegansk verklaren zich onafhankelijk, waarop er een burgeroorlog ontstaat. De seperatisten worden gesteund door de Russen – ze krijgen wapens, en er zijn waarschijnlijk ook Russische militairen in het land actief. Het systeem waarmee MH17 uit de lucht werd geschoten, is ook door de Russen geleverd, blijkt uit onderzoek van het onderzoeksteam.

Maar er was toch een staakt-het-vuren?

Pro-Russische seperatisten bij hun tank. Foto: EPA

Er geldt inderdaad een staakt-het-vuren in Oost-Oekraïne. Dat heeft heel wat voeten in de aarde gehad: er werd meerdere keren een bestand afgekondigd dat binnen de kortste keren werd geschonden. Ruim twee jaar lang werd er gevochten. Er vielen tienduizenden doden, tot er op 1 september 2016 opnieuw een staakt-het-vuren kwam.

Ook dat leek niet lang stand te houden; binnen een dag werd er tientallen keren over en weer geschoten en het bestand leek al mislukt voordat het goed en wel begonnen was. Maar later namen de gevechten toch af. Helemaal stil werd het niet – de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) houdt toezicht op het conflict, en meldt praktisch elke dag beschietingen. Maar er werd aanzienlijk minder gevochten dan in de zomer van 2016.

De zware beschietingen lopen nu weer op. De OVSE stelt dat dat aan de beperkte maatregelen zijn genomen om het staakt-het-vuren daadwerkelijk een succes te laten worden. Normaal gesproken worden zware wapens van de frontlinie teruggetrokken, maar aan beide kanten zijn deze wapens er nog gewoon. Ze staan in Oekraïne bovendien dicht op elkaar – het geweld laait makkelijk weer op.

Wie is begonnen met schieten?

Een Grad-installatie, ter illustratie. Foto: EPA

Dat is niet duidelijk. Oekraïne wijst naar de seperatisten, terwijl die weer zeggen dat het Oekraïense leger is begonnen. In elk geval overtreden beide partijen nu het staakt-het-vuren, meldt de OVSE.

De seperatisten gebruiken zogenaamde Grad-raketten, blijkt uit video’s die op social media worden verspreid. Dat zijn onnauwkeurige wapens, die moeilijk op een specifiek doelwit zijn af te schieten. De kans is daardoor groot dat er burgerslachtoffers vallen.

Ook het Oekraïense leger gebruikt zware wapens. In de stad Avdiivka staan tanks, zo melden journalisten van de BBC die ter plekke zijn. Er wordt ook zware artillerie ingezet door het Oekraïense leger. De seperatisten melden meerdere burgerdoden aan hun kant.

Trump belde afgelopen week met Poetin: toeval?

Foto: EPA

Daar wordt veel over gespeculeerd. Allereerst: zoals gezegd wijst de OVSE er op dat de zware wapens nooit van het front zijn teruggetrokken, en dat de strijdende partijen dicht op elkaar zitten. Een verkeerde inschatting, en het geweld laait op.

Maar analisten denken dat het goed mogelijk is dat het telefoontje tussen Trump en Poetin wel invloed heeft gehad. Zo zou Poetin het conflict ‘gecontroleerd’ laten escaleren om op die manier Trump uit te proberen: hoe reageert de Amerikaanse president, en hoe ver kunnen de seperatisten gaan?

Aan de andere kant maakt ook de Oekraïense president Petro Porosjenko gebruik van het conflict: hij zou Trump onder druk willen zetten om de sancties tegen Rusland niet af te bouwen. Dat is overigens ook wat Poetin er zelf over zegt: hij stelt dat Oekraïne in de slachtofferrol kruipt om zo de steun van Trump te krijgen.

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Oorlog in Oekraïne laait weer op: dit moet je weten
Sluiten