Els Anker
Els Anker Nieuws 27 nov 2016 / 19:00 uur

Acht momenten van Fidel Castro om te onthouden

Voor de één was hij een krachtige revolutionair, voor de ander een nietsontziende dictator. De voormalige Cubaanse leider Fidel Casto is vrijdag (lokale tijd) op negentigjarige leeftijd overleden. ‘El comandante’, zoals Castro werd genoemd, regeerde bijna vijftig jaar over het socialistische Cuba en vormde een bron van inspiratie voor linkse bewegingen in Latijns-Amerika en Afrika. Metro werpt een blik op de belangrijkste momenten in zijn leven.

1 ‘De geschiedenis zal mij vrijspreken’

Fidel Castro in de Miguel Schultz gevangenis, 1956. Foto: AFP
Fidel Castro in de Miguel Schultz gevangenis, 1956. Foto: AFP

Fidel Alejandro Castro Ruz werd in 1926 geboren in Birán als zoon van een relatief rijke jezuïetenfamilie. Hij studeerde af als advocaat aan de Havana University, maar belandde in de politiek door het gebrek aan sociale rechtvaardigheid in Cuba. Castro nam de leiding van een opstand tegen de rechtse generaal Fulgencio Batista in 1952 op zich en organiseerde een gewapende aanval op de Moncadakarzene in Santiago de Cuba. De bestorming mislukte en circa tachtig strijders kwamen om het leven; Castro werd veroordeeld voor vijftien jaar gevangenisstraf. Tijdens zijn proces hield Castro een redevoering die hem in de internationale schijnwerpers zette: “Veroordeel me. Het maakt niet uit. De geschiedenis zal mij vrijspreken.”

2 Leider van de Cubaanse revolutie

Fidel Castro (derde van rechts) in Santiago de Cuba. Foto: AFP
Fidel Castro in Santiago de Cuba (derde van rechts). Foto: AFP

Na circa twee jaar in de gevangenis te hebben doorgebracht, verleende Batista onder grote internationale druk amnestie aan Castro en andere politieke gevangenen. Castro reisde af naar Mexico om zich daar bezig te houden met het trainen van een team van revolutionairen. Als leider van de Cubaanse revolutie trok Castro op 8 januari 1959 Havana binnen om daar het rechtse regime van Fulgencio Batista omver te werpen. Dat lukte: Castro wist de macht in handen te krijgen en riep zichzelf uit tot nieuwe leider. Tegenstanders duldde hij niet. Executies van Batista-getrouwen, waarbij ook Che Guevara betrokken was, en de onteigening van bedrijven en banken schaadden zijn reputatie. Volgens mensenrechtenorganisaties waren martelingen aan de orde van de dag. Onder Castro’s bewind werd Cuba omgevormd tot een communistische staat die meer dan vijf decennia in stand zou houden. In die tijd overleefde Castro meer dan zeshonderd moordplannen en trotseerde hij de tegenwerking van de Verenigde Staten, die het eiland zagen als een voorpost van de Sovjet-Unie.

3 Invasie in de Varkensbaai en de Cubacrisis

Oud-president Castro (L) met Sovjet-leider Nikita Chroesjtsjov, 1963. Foto: AFP
Oud-president Castro (L) met Sovjet-leider Nikita Chroesjtsjov, 1963. Foto: AFP

De ontwikkelingen in Cuba werden door Amerika met argusogen gevolgd. In het licht van de Koude Oorlog vreesden de Verenigde Staten dat de invloed van de Sovjet-Unie in Cuba zou toenemen, aangezien Castro zich onomwonden met het communistische bewind identificeerde. Amerika besloot in 1961 tot een geheime militaire invasie in Cuba, met als doel de Cubaanse leider af te zetten en het ontketenen van een volksopstand. De invasie sneuvelde en duizenden krijgers werden gevangen genomen. Voor de Sovjet-Unie was de mislukte Varkensbaai-invasie een excuus om Cuba te hulp te schieten. Onder leiding van Sovjet-leider Nikita Chroesjtsjov werden raketinstallaties in het land geplaatst, waardoor de spanningen met Amerika nog verder opliepen. De Cubaanse raketcrisis in 1962 bracht de twee grootmachten bijna tot een confrontatie: op een haar na werd een nucleaire oorlog afgewend.

4 Vriendschap met Che Guevara

Fidel Castro met zijn kameraad Ernesto 'Che' Guevara. 1959. Foto: AFP
Fidel Castro met zijn kameraad Ernesto 'Che' Guevara. 1959. Foto: AFP

Castro onderhield vele vriendschappen met politieke bondgenoten, waaronder Sovjet-leider Chroesjtsjov en Venezuela’s Hugo Cháves. Zijn beroemdste kameraadschap was echter met guerrilla Ernesto ‘Che’ Guevara. De twee leiders van de Cubaanse revolutie ontmoetten elkaar in Mexico, waar ze een alliantie op touw zetten tegen de Batista-regering.

5 Kleermakersstijl`

Fidel Castro in 1972, Havana. Foto: AFP
Fidel Castro in 1972, Havana Foto: AFP

De socialistische dictator werd wereldwijd bekend voor zijn unieke gevoel voor stijl. Zijn baard, het groene militaire uniform met rode sterren en de sigaar raakten onlosmakelijk verbonden met Cuba. Gedurende zijn pensioen verruilde hij het kenmerkende uniform voor trainingspakken van Adidas, Fila en Nike.

6 Excommunicatie

Paus Franciscus (L) en Fidel Castro, 2015. Foto: AFP
Paus Franciscus (L) en Fidel Castro, 2015. Foto: AFP

Na zijn aantreden in 1959 voerde Castro een verbod in op publieke religieuze uitingen en stelde de staat zich officieel atheïstisch. Castro, van oudsher katholiek, verbande priesters en sloot religieuze onderwijsinstellingen op grote schaal. Als reactie besloot de katholieke kerk onder leiding van John XXIII Castro in de ban te doen. In de loop der jaren ontdooide de relatie echter tussen kerk en staat. Castro sloeg een verzoenende toon aan richting geloof en het Vaticaan tijdens bezoeken aan paus John Paul II (1998), paus Benedict XVI in 2012 en paus Franciscus in 2015.

7 Lange toespraken
Castro verwierf een wereldwijde reputatie door zijn vurige marathonspeeches. De Cubaanse leider wist in 1960 een plek te veroveren in het Guinness Book of Records door de langste rede ooit te houden in de Verenigde Naties: 4 uur en 29 minuten. En dat bleef er niet bij: in Havana vestigde Castro wederom een record door 7 uur en 10 minuten aan het woord te zijn (1986).

8 Nieuwe generatie

Foto: AFP
Foto: AFP

In 2006 droeg Castro de macht over aan zijn broer Rául, die tijdens de revolutie een belangrijke rol speelde. De regering heeft een rouwperiode van negen dagen afgekondigd, die op 4 december wordt afgesloten met het bijzetten van Castro’s as tijdens een herdenkingsplechtigheid in Santiago de Cuba. Het wegvallen van Castro zal waarschijnlijk niet tot een crisis leiden: Raúl heeft aangegeven dat hij in 2018 aan het einde van zijn termijn opstapt. Een nieuwe generatie van vijftigers staat klaar om het roer over te nemen.

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Acht momenten van Fidel Castro om te onthouden
Sluiten