Wouter van Loon
Wouter van Loon Nieuws 19 sep 2016 / 16:31 uur

Rusland en VS in Syrië: grootmachten met marionetten

Uitgerekend de partijen die de wapenstilstand in Syrië sloten, de Verenigde Staten en Rusland, zetten de staakt-het-vuren zwaar onder druk. Het bestand was al broos, maar nadat de VS – naar eigen zeggen per ongeluk – troepen van het Syrische regime bombardeerde, lijkt het een kwestie van tijd voordat de wapens weer worden opgepakt.

Als je dacht dat een diplomatieke ruzie tussen grootmachten in de achterkamertjes werd uitgevochten: deze keer niet. De Russen en Amerikanen doen dat gewoon voor de tv-camera. De Amerikanen dachten zaterdagavond IS te bombarderen, bij de stad Deir al-Zor. Het bleken troepen van het Syrische regime. In de bijeenkomst van de VN-veiligheidsraad die zondag na het vergissingsbombardement werd georganiseerd, vlogen de Amerikanen en Russen elkaar in persconferenties in de haren.

Ruzie voor de camera’s

Er kon nog net een verontschuldiging voor de vergissing – waarbij ruim 60 doden vielen – vanaf bij de Amerikaanse vertegenwoordiging. Om daarna over te gaan op een frontale aanval op de Russen. Het was Rusland dat na het bombardement om een spoedberaad vroeg en dat vond de Amerikaanse ambassadrice „ongekend cynisch en hypocriet”. „Moskou heeft zich nooit druk gemaakt over de doden onder burgers door het regime van Assad. De Russen moeten stoppen met makkelijk scoren en zich bezighouden met belangrijke zaken."

https://www.youtube.com/watch?v=-Yt_Wd1JyYM

De Russische ambassadeur liep daarop boos weg. „In de afgelopen tien jaar dat ik bij de VN actief ben, zijn de Amerikanen nog nooit zo ver gegaan", stelde hij direct daarna tegenover de pers – terwijl de spoedbijeenkomst nog gaande was.

Vijanden van Amerika

De Amerikanen denken dat de Russen zoeken naar een excuus om het staakt-het-vuren te breken en dat het bombardement de ultieme aanleiding is. De Amerikanen hebben wat dat betreft sowieso een probleem: zij steunen allerlei losse rebellengroepen, die niet allemaal heil zien in het staakt-het-vuren. Het is vrijwel onmogelijk om die allemaal op één lijn te krijgen en de wapens neer te leggen. Rusland heeft het wat dat betreft makkelijker: zij hoeven alleen druk uit te oefenen op Assad.

Het is daarom ook vrijwel onmogelijk voor de VS om de oorlog in Syrië te winnen: daarvoor zijn de partijen die zij steunen te gefragmenteerd. Volgens de meest cynische analytici willen de VS bovendien niet winnen. Zo signaleerde de Amerikaanse politicoloog Edward Luttwak in 2013 in The New York Times al dat Amerika’s belangrijkste vijanden in Syrië vechten: Assad, Hezbollah, Iran, fundamentalistische groepen als Al-Nusra en IS. Als er iemand wint, betekent dat een nederlaag, dus laat de VS de oorlog maar voortwoekeren, aldus Luttwak.

Erkenning voor Assad

Dat de VS toch in de oorlog is beland, heeft vooral te maken met IS: de Amerikaanse journalisten James Foley en Steven Sotloff werden onthoofd en Obama zag zich genoodzaakt de terreurgroep aan te pakken. Dat leidde tot bombardementen in Irak en in Syrië. De Amerikanen wilden echter geen grondtroepen sturen en koos er voor bondgenootschappen te sluiten met allerlei oppositiefracties.

Vorig jaar mengde ook Rusland zich in de strijd: zij verlenen luchtsteun aan het leger van het Syrische regime van Assad. Zo hebben beide grootmachten hun eigen marionetten, zonder zelf op de grond aanwezig te zijn. Het bestand dat vorige week werd gesloten, wordt door onder meer Washington Post gezien als een overwinning voor Rusland: het regime van Assad is nodig om het in stand te houden. En dus krijgt Assad – de marionet van Rusland – min of meer erkenning, ondanks dat de VS Assad eerder nog wilden afzetten.

Het Syrische regime kan nu ook rustig het bestand opzeggen – en heeft dat inmiddels ook al gedaan. De Russen en Assad kunnen de Verenigde Staten de schuld geven dat het bestand is geschonden. Daarmee lijkt de uitgangspositie van de Russen alleen maar beter te zijn geworden. De Amerikaanse minister John Kerry van Buitenlandse Zaken zag eerder al geen andere optie dan een staakt-het-vuren: „Het alternatief is dat er nog eens duizenden doden extra vallen. Want Amerika gaat niet naar Syrië met grondtroepen, de president heeft dat besloten.”

Burgers de dupe

Grootste slachtoffers zijn burgers in belegerde steden: honderden vrachtwagens met hulpgoederen stonden een week lang aan de grens in Turkije, in de hoop onder meer Aleppo te kunnen voorzien van voedsel en medicijnen. Het konvooi vertrok echter nooit – de VN schat dat daardoor 275.000 mensen het nog altijd zonder voedsel, water of medische hulp moeten doen.

Reageer op artikel:
Rusland en VS in Syrië: grootmachten met marionetten
Sluiten