Anne-Fleur Pel
Anne-Fleur Pel Nieuws 27 sep 2016 / 18:17 uur

‘Dieren beschermen is mensen beschaven’

Als jonge boer gaf Willem van den Heuvel (69) de koeien een extraatje als ze de volgende dag naar de veiling moesten. Later als allereerste inspecteur van de Dierenbescherming zag hij veel leed achter de Nederlandse voor- en staldeur. „Ik ben geen emotionele dierenbeschermer, maar ik heb er wel gevoel bij.”

De Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) bestaat dit jaar 30 jaar. Maar enkele jaren daarvoor ging Van den Heuvel „als proefkonijn” al voor de Dierenbescherming aan de slag om het dierenwelzijn te verbeteren. Tot zijn 24e had hij op het boerenbedrijf van zijn ouders in het Brabantse Volkel gewerkt tot hij zijn leven ging overzien. Gevolg: hij werd politieagent in Nijmegen. Zes jaar later trok het platteland toch weer aan hem en besloot hij terug te verhuizen naar zijn ouderlijke boerderij en een brief te schrijven aan de Dierenbescherming die toen enkel met vrijwillige inspecteurs, veelal gepensioneerde politieagenten, werkte. Hij werd op zijn dertigste de eerste betaalde kracht.

Willem van den Heuvel in de jaren negentig.
Willem van den Heuvel in de jaren negentig.

„Ik had feeling met dierenwelzijn”, zegt Van den Heuvel. „Als wij vroeger op de boerderij een koe gingen verkopen, stopte ik haar de avond ervoor wat extra hooi toe zodat ze geen honger zou lijden. Of het nou vee is of een hond of een kat, je moet er rekening mee houden.”

Met deze instelling heeft hij door de jaren heen veel dierenleed moeten aanschouwen. Hij woonde in het epicentrum van de illegale hondenhandel en de intensieve, industriële veehouderij. Met de klompen op het erf kwam hij op voor het dierenwelzijn, maar vergat ook de situatie van de boer niet. „Het waren geen dierenbeulen, maar boeren die hun brood moesten verdienen en gevangen zaten in economische belangen.”

Uitdagen

Hij daagde de boeren daarom uit om de leefomstandigheden van hun dieren te verbeteren. Van den Heuvel heeft aan het begin gestaan van het einde van de legbatterij, de ’kistkalveren’ en het vastbinden van fokzeugen. „Ik schreef hiervoor processen-verbaal uit en lokte een proefproces uit om de rechter te laten beslissen of er sprake was van dierenmishandeling. Soms tot aan de Hoge Raad, maar we kregen gelijk.”

Het ruimen van 11 miljoen dieren tijdens de varkenspest in Noord-Brabant in 1997 staat Van den Heuvel nog scherp op het netvlies. Een van zijn dieptepunten. Het dierenleed in de vorm van tientallen varkens die dood uit vrachtwagens vielen en het menselijk leed in de vorm van een boer die dagelijks zijn varkens bleef voeren, terwijl die al lang dood waren. Schrijnende situaties.

Net als vele andere zaken die nog vers in het geheugen liggen als hij erover praat. Een zaak uit zijn beginperiode die hem erg heeft aangegrepen was „een nogal excentrieke rundveehouder die het motto aanhield: geen mens zal ooit eten van mijn runderen”. „Hij kon geen afscheid nemen van zijn koeien. Op een gegeven moment kon hij het eten niet meer betalen. We moesten de dieren in beslag nemen. Hoe voorkom je dan dat je zo’n man niet dusdanig sloopt dat hij gekke dingen gaat doen?”

Door hem een aantal koeien te laten houden en hem onder verscherpt toezicht te stellen. „Dan deed je het in de publieke opinie vaak verkeerd, want hij zou niets meer mogen houden. Maar je wilt ook niet dat zo’n man in een depressie raakt.”

Eenzelfde soort geval speelde zich af in Culemborg. „Daar woonde een oud vrouwtje die eigenlijk misbruikt werd door haar omgeving. Iedereen gooide honden, katten en geiten bij haar over de schutting. Het groeide de dierenliefhebber uiteindelijk boven het hoofd. We moesten de dieren weghalen, maar in overleg met het Openbaar Ministerie mocht ze er onder begeleiding een paar houden.”

Ieder individu beleeft dierenwelzijn anders. Bij de aanblik van een hond met een dekentje in een buggy krabt Van den Heuvel zich achter de oren. Een ander noemt het verwennerij. In de loop der jaren is het gedrag van mensen jegens dieren over het algemeen wel flink verbeterd. „Dierenwelzijn is niet altijd meetbaar, maar de grenzen worden wel steeds scherper. De maatschappij heeft de norm hoger gelegd. Als je hond vroeger ging zwerven, kocht je een nieuwe. Hierdoor werden wekelijks tientallen honden in asiels afgemaakt. Nu heeft een asiel een euthanasiecommissie en doen mensen moeite om hun hond terug te vinden. Dieren beschermen, is mensen beschaven. Maar er zijn altijd mensen die onder de grens van beschaving duiken en daarom zal de inspectiedienst altijd nodig zijn.”

Van den Heuvel is blij dat de regering tegenwoordig ook zijn verantwoordelijkheid neemt op het gebied van dierenwelzijn. Sinds 2011 bestaat het landelijke meldnummer 144, is er dierenpolitie en een taakverdeling tussen de Dierenbescherming, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de RVO (onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken). „Ik ben er trots op dat de overheid zich nu actief inzet voor dierenwelzijn en dat ik daar een rol in heb kunnen spelen.”

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
‘Dieren beschermen is mensen beschaven’
Sluiten