Anne-Fleur Pel
Anne-Fleur Pel Nieuws 4 jul 2016 / 20:28 uur

Jeugd verhoogt status met online wangedrag

Steeds vaker duiken online filmpjes op van jongeren die criminele activiteiten plegen en deze met de wereld delen. De kans om gepakt te worden, weegt minder zwaar dan de statusverhogende werking die het bij leeftijdsgenoten heeft.

„Een publiek hebben is een van de belangrijkste zaken voor een jongere die criminele dingen doet. Op internet is dat nu veel groter”, zegt Frank Weerman, criminoloog en onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR).

Want relschoppen is iets van alle tijden, meent Weerman. Deelde een leerling een paar generaties terug zijn kattenkwaad met de hele klas, nu is er de mogelijkheid dit met praktisch de hele wereld te delen. En dat is aanlokkelijk.

„Als je vroeger rondhing met je vrienden op straat en iets uithaalde, had je publiek en je verhoogde je status. Twee belangrijke redenen voor een jongere om in een groep delicten te plegen”, zegt Weerman. „Op social media werkt het eigenlijk op dezelfde manier. Je krijgt likes van je publiek en deze reacties werken stimulerend.”

Vatbaar

Maar er is altijd een wisselwerking met offline invloeden, meent Meerman. „Als je vrienden je vragen op straat iets uit te halen en dan vragen of je dat op social media durft te zetten, dan zullen velen dit doen. Sommige jongeren zijn hier ook vatbaarder voor.”

Hoewel er steeds meer filmpjes online verschijnen, zoals via het Instagramaccount ’straathyenas’ waarbij jongeren filmen hoe ze dingen vernielen of in brand steken, of via YouTube zoals het slopen van dierenpark Emmen, neemt de jeugdcriminaliteit in de praktijk op dit moment af. „Het wordt alleen wel zichtbaarder.”

De nieuwe trend kan wel schadelijke gevolgen hebben, zoals bij bijvoorbeeld internetpesten. „Vroeger wist de klas dat je gepest werd, nu blijft een pestpost op internet circuleren. We moeten de preventie dan ook niet beperken tot de gewone wereld, maar ook online. Bijvoorbeeld door jongeren elkaar online te laten corrigeren. Aan de andere kant moeten we ook niet in paniek raken. Het is voor jongeren belangrijk social media te gebruiken. We moeten geen censuur op willen leggen, maar manieren verzinnen om de ergste uitwassen tegen te gaan.”

Filmen niet strafbaar

Dat relschoppers graag hun acties delen, werd onlangs zeer zichtbaar bij de Russische hooligans die met een bodycam hun vechtpartijen filmden. Het filmen en op YouTube zetten van dit soort video’s is niet strafbaar. Degene die het strafbare feit pleegt wel. De politie probeert deze mensen te vinden door met sociale (online) sancties te dreigen, zegt Arjan Blokland, hoogleraar bij het Instituut voor Strafrecht & Criminologie aan de Universiteit Leiden en verbonden aan het NSCR. „Zij willen niet dat iedereen in hun eigen omgeving hen als dader ziet, dus je ziet dat mensen naar voren komen als de politie dreigt de beelden openbaar te maken.”

https://twitter.com/POL_HvdBerg/status/745956586678521857

Dat jongeren dit soort beelden met elkaar delen, mag volgens Blokland „niet verbazend zijn”. „Jongeren documenteren en delen tegenwoordig hun hele leven op social media. Is het zorgwekkend? Iedere generatie wordt weer geroepen dat de nieuwste het ergste is. Er is echter niet zozeer sprake van ander gedrag, maar van andere uitingsvormen. Dit gedrag is van alle tijden, alleen heeft internet een aanjagende werking en een groter publiek.”

Moreel laakbaar

Recent voorbeeld is ook het filmen van een meisje dat afgelopen weekend zeker een uur langs een Amsterdamse gracht zou hebben gelegen, rillend van de kou. In plaats dat mensen het meisje hielpen, vonden ze het ‘wel leuk haar op YouTube te zetten’, meldde de politie. Hierover is veel commotie ontstaan. Iemand in hulpeloze toestand achterlaten is strafbaar, maar daar zitten wel veel mitsen en maren aan. „Wat is hulpeloos en wat is achterlaten?”, zegt Blokland. „Als het in de bebouwde kom gebeurt, kan de rechter de afweging maken dat er voldoende andere mensen rondlopen om te helpen. Maar het is in ieder geval moreel laakbaar. Niet de samenleving die we willen.”

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Jeugd verhoogt status met online wangedrag
Sluiten