Carolien Tsao
Carolien Tsao Nieuws 5 apr 2016 / 14:18 uur

Laagopgeleiden vaker obesitas: oorzaak-gevolg?

Hoe lager iemands onderwijsniveau, hoe vaker hij of zij overgewicht heeft, zo blijkt uit cijfers van de Leefstijlmonitor 2015 die dinsdag worden gepresenteerd. Er is een duidelijk verband tussen de twee, maar wordt het één ook door het ander beïnvloed?

Het onderzoek betrof een samenwerkingsverband van onder andere Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Voedingscentrum en Pharos Expertisecentrum Gezondheidsverschillen. Hieruit bleek dat van de 25-plussers die hooguit basisonderwijs hebben afgerond, een kwart ernstig overgewicht – ook wel obesitas – heeft. Onder universitair opgeleiden was dat 6 procent. Dat betekent dat mensen met hooguit basisonderwijs ruim vier keer zo vaak kampen met obesitas als universitair geschoolden.

In totaal is twee derde van de laagst opgeleiden van 25 jaar of ouder te zwaar, een kwart heeft dus ernstig overgewicht. Van academisch geschoolden heeft een derde matig of ernstig overgewicht.

Normen

Of een laag onderwijsniveau de kans op overgewicht of obesitas verhoogt of omgekeerd, of dat beide het gevolg zijn van andere factoren, kon op basis van dit onderzoek niet worden vastgesteld. „Obesitas wordt geassocieerd met een lage opleiding, maar je kunt niet zeggen dat het oorzakelijk is”, aldus Bart Looman van Pharos Expertisecentrum Gezondheidsverschillen tegenover Metro. „Je moet de context bekijken waarin de mensen zich bevinden. Mensen die alleen basisonderwijs hebben gevolgd, hebben vaker een laag inkomen of helemaal geen baan. Daarnaast hebben ze over het algemeen minder kennis over een gezonde leefstijl. Bovendien ontstaat er een andere sociale opvatting over wat te dik is: als meer dan de helft van de klas te dik is, wie wijkt er dan af?”

Wat de norm is in een bepaalde subgroep speelt een grote rol. „De verschillen tussen sociale groepen zijn groot. Is het gebruikelijk om bijvoorbeeld te sporten?”, vertelt Matthijs van den Berg, hoofd Preventie en Voeding van het RIVM. „Niet uit dit onderzoek, maar uit andere onderzoeken blijkt dat mensen met een lage opleiding minder sporten of lichamelijk actief zijn en ongezonder eten. Zowel de energie-inname als het verbruik is ongunstiger en die twee samen zorgen ervoor dat je energiebalans verstoord raakt.”

Buurt

Volgens Patricia Schutte van het Voedingscentrum heeft ook de buurt waarin laagopgeleiden wonen er veel mee te maken. „Uit andere onderzoeken weten we dat er in achterstandswijken een gebrek is aan winkels die gezonde producten verkopen”, zegt ze. „Er zijn meer snackbars en er wordt meer reclame gemaakt voor ongezonde producten, zo zie je er vaker marketing voor prijsstunters en kiloknallers.” Volgens Looman is een gezonde keuze vaak niet de goedkoopste. „Met een zak friet kan een heel gezin gevoed worden, met één broccoli niet.”

Marketing

Door de vele reclame wordt de verleiding om ongezond te eten in deze buurten dus groter. „Als je er iedere keer aan blootgesteld wordt, kies je er sneller voor”, aldus Schutte. En mensen die hoger opgeleid zijn kunnen dit makkelijker weren, volgens Looman. „Als je bezig bent de eindjes aan elkaar te knopen, ben je minder bezig met het maken van bewuste gezonde keuzes en te bedenken wat de gevolgen kunnen zijn op langere termijn.”

„Mensen met een kleine beurs kopen sneller goedkoop en calorievol voedsel, omdat het voor hun idee een meer verzadigd gevoel geeft”, zegt Schutte. „Daarnaast zijn deze calorieën lastiger te verbranden, doordat er in achterstandswijken minder speelplekken en sportfaciliteiten zijn.”

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reageer op artikel:
Laagopgeleiden vaker obesitas: oorzaak-gevolg?
Sluiten