Ruben Eg
Ruben Eg Nieuws 12 jan 2015 / 15:15 uur

Nederlandse nazispion zegt onschuldig te zijn

Het Nationaal Archief opende na de jaarwisseling enkele tot dan toe gesloten documenten uit het enorme overheidsarchief. Verslaggever Ruben Eg dook voor Metro in de geheime stukken. In de post van het Nederlandse consulaat in het Franse Lille vond hij het bijzondere verhaal van Aart Akkersdijk, die vlak voor de Tweede Wereldoorlog voor de Duitsers in Frankrijk zou spioneren.

Donkere wolken trekken in 1938 langzaam over Europa. Het naziregime in Duitsland breidt uit met de annexatie van Oostenrijk. Frankrijk houdt de aartsvijand nauwlettend in de gaten na de herbezetting in 1936 van het na de Eerste Wereldoorlog afgepakte Rijnland. Op Duitse spionnen wordt jacht gemaakt.

Het Nederlandse consulaat in Lille ontvangt in februari 1938 een brief van een zekere P.G. Akkersdijk. De verzekeringsinspecteur uit Den Haag schrijft dat hij heeft vernomen dat zijn broer Aart bij de Belgisch/Franse grens is opgepakt. Broer Aart zou vastzitten in het Huis van Bewaring in de onder Lille gelegen plaats Loos, op verdenking van smokkel en spionage.

Hulpkreet

Akkersdijk vraagt de ambassade om hulp, vooral omdat hij de laatste beschuldiging niet kan geloven. „Afgaande op zijn antecedenten, kan ik u meedelen dat smokkelarij mij nog niet onmogelijk voorkomt. Doch spionage lijkt mij uitgesloten”, schrijft hij.

In het Huis van Bewaring in Loos en op het Parket in Lille staat Aart Akkersdijk alleen niet geregistreerd. De militaire rechtbank laat de consul weten ‘vanwege ambtsgeheim’ alleen aan de ambassadeur informatie te kunnen verstrekken.

Generaal Doumene belooft de ambassadeur dat de kwestie wordt onderzocht. Consul Rozendaal laat hij weten dat de kwestie ‘niet interessant’ is. „Uit deze officieuze uitlating kan dus met zekerheid worden geconcludeerd dat Akkerdijk inderdaad in handen is van de militaire justitie”, schrijft hij het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag.

Geheim

Akkersdijk blijkt sinds december 1937 vast te zitten, zo wordt in september 1938 duidelijk. Maar de consul uit Lille krijgt verder van het militaire hoofdkwartier uit de stad te horen dat ‘door de betrokken autoriteiten is besloten geen vragen te beantwoorden’.

In de lokale krant duikt op 15 september opeens een kort bericht op over ‘een zekere Paul Daelen’. Deze Nederlander is door de militaire rechtbank veroordeeld tot 20 jaar cel wegens spionage. Weer krijgt de consul geen antwoorden op vragen die hij de legerleiding stelt. Ook niet of de zaak-Daelen iets te maken heeft met die van Akkersdijk.

Veroordeling

Het is 23 december 1938 als de consul in de krant een bericht over Akkersdijk leest. De verdachte blijkt te zijn veroordeeld tot 20 jaar cel en 10 jaar verblijfsontzetting voor Frankrijk in een ‘belangrijke spionagezaak’. Volgens de krant is Akkersdijk in november 1937 opgepakt.

Pas op 17 mei 1939 ontvangt de diplomatieke post in Lille een eerste teken van leven van Aart Akkersdijk. Een celgenoot uit de gevangenis van Loos, de voor vier maanden wegens smokkel veroordeelde Andre Fontaine, bezorgt de consul een brief van de Nederlander. Een verzoek om geld als beloning wordt ‘afgewezen’.

Complottheorie

Akkersdijk smeekt het consulaat om hulp. „Mijn geval is een zuiver geval van mensenroof”, staat in hoofdletters getypt. Akkersdijk beweert door de Duitse Gestapo in de val te zijn gelokt. Hij zegt door een Duitse geheim agent, genaamd Erick Lutsch, te zijn gevraagd om drank via België naar Frankrijk te smokkelen. Lutsch zou bij de smokkel eveneens zijn opgepakt, en inmiddels dood zijn: „Bewijzen kan ik alles.”

De consul belt met Den Haag en stuurt de brief van Akkersdijk door. „Het spreekt vanzelf dat ik aan deze zaak verder geen gevolg heb gegeven”, schrijft hij in een begeleidende brief.

https://www.youtube.com/watch?v=KTIyvm9g96g

Spionagezaken

Kennelijk wordt de complottheorie van Akkersdijk met een korrel zout genomen. De Rotterdammer is namelijk niet de enige Nederlander die in deze roerige periode is opgepakt vanwege spionage.

Zo blijken in mei 1939 de Nederlanders Cornelis van Zaanen en Arnold Kromhout ook voor ‘een ernstige verdenking van spionage’ in de gevangenis van Loos te zitten. In de woning van Van Zaanen aan de Prinses Mariestraat in Den Haag treft de politie een maand later een automatisch pistool met 70 patronen aan.

De Hagenaar wordt in december 1939 veroordeeld tot dwangarbeid vanwege spioneren voor de Duitsers. Een halfjaar later valt het Duitse leger Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk binnen. Aart Akkersdijk overleeft de oorlog, maar overlijdt in 1947.

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief! 🌐

Wil jij iedere donderdag om 16.00 uur de parels uit het Metroweb, winacties en meer fun ontvangen? 🤹‍♀️

Reageer op artikel:
Nederlandse nazispion zegt onschuldig te zijn
Sluiten